баннер
Сайт тест режимида ишламоқда
Лого Лого-пв-уз

    Янги қонун: ишонч, хотиржамлик ва дахлдорлик ҳисси

    Қарийб тўрт йил мобайнида 108 мингдан зиёд юртдошимизнинг орзуси ушалди. Бу ватанли бўлиш, Ўзбекистонда тенг ҳуқуқли яшаш, ўз уйида доимий рўйхатдан ўтиш нияти эди.

    Қарийб тўрт йил мобайнида 108 мингдан зиёд юртдошимизнинг орзуси ушалди. Бу ватанли бўлиш, Ўзбекистонда тенг ҳуқуқли яшаш, ўз уйида доимий рўйхатдан ўтиш нияти эди. Бугун улар бахтиёр кайфиятда юртимиз тараққиёти йўлида меҳнат қилмоқда. Халқчил ислоҳотлардан миннатдор. Президентимизнинг ташаббуси билан амалга татбиқ этилган фуқаролик масалаларига оид қонунчилик такомиллаштирилгани ҳали яна кўплаб ватандошларимиз ҳаётида туб бурилиш ясаши табиий.

    Гап шундаки, мамлакатимизда фуқаролик масаласига, паспорт тизими ислоҳотларига доир яна бир муҳим тарихий ҳужжат – 28 йил амалда бўлган, бугунги замон талабларига жавоб бермайдиган “Ўзбекистон Республикасининг фуқаролиги тўғрисида”ги қонун 2020 йил 13 март куни янги таҳрирда қабул қилинди ва 15 сентябрдан тўлиқ кучга кирди.

    – Мазкур қонун билан қандай янги тартиблар жорий этилди?

    Алишер ҲАМРОЕВ, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси Мудофаа ва хавфсизлик масалалари қўмитаси раиси ўринбосари:

    – 2020 йил 24 январда Президентимиз Олий Мажлисга йўллаган Мурожаатномасида фуқаролик масалаларига оид қонунчиликни такомиллаштириш зарурлигини алоҳида таъкидлаган, хусусан, мамлакатимизда узоқ вақтдан буён яшаб келаётган, лекин Ўзбекистон фуқароси ҳуқуқий мақомига эга бўла олмаётган юртдошларимизнинг бу муаммосини қонуний ҳал этиш бўйича вазифаларни белгилаб берган эди. Шунингдек, давлатимиз раҳбарининг 2018 йил 25 октябрдаги “Хорижда истиқомат  қилаётган ватандошлар билан ҳамкорлик соҳасида Ўзбекистон Республикаси давлат сиёсатини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорида ҳам бу масалага эътибор қаратилганди.

    Ушбу вазифалар ижросини таъминлаш мақсадида қабул қилинган “Ўзбекистон Республикасининг фуқаролиги тўғрисида”ги янги қонун 10 боб, 58 моддадан иборат бўлди.

    Эндиликда мамлакатимизда узлуксиз 5 йил яшаган хорижий давлат фуқаролари, агар хорижий давлат фуқаролигидан чиқишни расмийлаштирган бўлса, шунингдек, яшаш гувоҳномасига эга фуқаролиги йўқ шахсларга умумий тартибда, хорижий давлат фуқароси ёки фуқаролиги бўлмаган шахс ҳисобланган ватандошларга соддалаштирилган тартибда Ўзбекистон фуқаролиги тақдим этилади. Алоҳида ҳолларда Президент ташаббуси билан ҳам фуқаролик берилади.

    Ўзбекистон Республикаси фуқаролиги йўқотилишига асос сифатида хорижда яшовчи шахснинг узрли сабабларсиз консуллик ҳисобига турмаслик муддати 3 йилдан 7 йилга узайтирилди.

    Ўзбекистон фуқаролигига қабул қилиш шарти сифатида давлат тилини мулоқот учун етарли даражада билиш бўйича талаблар киритилди. Бу энг кўп муҳокамаларга сабаб бўлмоқда. Аввало айтиш жоизки, фуқаролик беришда давлат тилини билишга талаб қўйиш халқаро тажрибада ҳам кузатилади. Мантиқан ёндашганда эса қайсики юртда доимий яшаш истагини билдириб, фуқароликка қабул қилинган шахс давлат тилида мулоқот қилишни билмаса, қандай яшайди ахир?! Албатта, қонунда фуқароликка қабул қилинаётган шахс давлат тилини мукаммал билиши талаб этилмайди, шунчаки мулоқот даражасида билса бўлди. Бу мезонни Вазирлар Маҳкамаси белгилайди ва талаблар тест шаклида баҳоланади.

    Қонун билан эр-хотиннинг никоҳдан кейин 1 йил биргаликда яшаш шарти ҳамда шу муддатда ажрашиб кетишса доимий рўйхатдан чиқариб юборилиш тартиби ҳам бекор қилинди. Эндиликда фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш органлари томонидан туғилганлик тўғрисидаги гувоҳномани расмийлаштириш чоғида фарзандни отаси ёки онасининг доимий яшаш жойи бўйича автоматик тарзда Ички ишлар вазирлиги “Манзил” тизими орқали рўйхатга олиш механизми яратилди. Шунингдек, оилага тарбияга олинган (патронат) шахсларни тутинган ота-онасининг доимий яшаш жойи бўйича рўйхатга қўйиш имконияти яратилди.

    Яшаш жойи бўйича доимий ва вақтинча рўйхатдан ўтмасдан яшаш муддати 10 кундан 15 кунга узайтирилди. Доимий яшовчи ҳамда яшаш гувоҳномасига эга чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахсларнинг хорижга кетиши учун ҳужжатларини расмийлаштириш тартиби соддалаштирилиб, кўриб чиқиш муддатлари чет эл фуқаролари учун 7 иш куни, фуқаролиги бўлмаган шахслар учун 15 кун этиб қисқартирилди. Шу вақтгача чет эл фуқароларига кетиш ҳужжатлари 1 ой, фуқаролиги бўлмаган шахсларга 2 ой давомида расмийлаштирилар эди.

    Мамлакатнинг бошқа ҳудудларида доимий пропискага эга бўлган Ўзбекистон фуқаролари томонидан Тошкент шаҳри ва Тошкент вилоятидаги янги қурилган уйларда кўчмас мулк олди-сотди шартномаларини расмийлаштириш учун давлат божининг алоҳида ставкаси бекор қилинди. Рўйхатга туриш учун фуқаро эмас, уй-жой мулкдори ўзига қулай ва яқин бўлган ички ишлар органига бориб, шу куннинг ўзида фуқаронинг доимий рўйхатга олинишини расмийлаштириши мумкин бўлади.

    Янги қонунда фуқаролик масалаларига доир ишларни юритиш Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси ваколат доирасига  бевосита тегишли бўлмагани сабабли Парламент ваколатлари қонун ҳужжатида акс эттирилмаган. Эндиликда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталари “Ўзбекистон Республикаси фуқаролиги тўғрисида”ги қонун ижроси назоратини “Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенати тўғрисида”ги ва “Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси тўғрисида”ги қонун ҳужжатларига асосан “Парламент назорати” шаклида амалга оширади.

    Вазирлар Маҳкамаси эса ўз ваколат доирасида “Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси тўғрисида”ги қонуннинг 8-19-моддалари асосида давлат бошқаруви тизимга кирувчи идораларнинг фуқаролик тўғрисидаги ишларни юритиш фаолиятини ташкил этиш чораларини кўради.

    – Фуқароликни бериш ва доимий рўйхатга қўйиш тартиби қай тарзда амалга оширилади? Бунинг учун қандай ҳуқуқий асос ва ҳужжатлар талаб қилинади?

    Улуғбек МУХАМЕДОВ: Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг Миграция ва фуқароликни расмийлаштириш бош бошқармаси бошлиғи: