Туған жері бойынша есептегенде АҚШ, Ұлыбритания және Германия көш бастап тұр. Ресей жетінші орында, бұл рейтингте азаматтығы мен жұмыс орны есепке алынбайды, деп хабарлайды naked-science.ru.
Егер марапатталғандарды қазіргі шекаралар бойынша туған елдеріне қарай бөлсек, Нобель сыйлығының лауреаттары саны бойынша АҚШ бірінші орында тұр. 2026 жылғы нәтижелер жарияланғаннан кейін олардың саны 300-ге жетті. АҚШ-тан кейін 111 лауреатпен Ұлыбритания, ал 86 лауреатпен Германия орналасқан. Франция 65 лауреатпен төртінші, Жапония 31 лауреатпен бесінші орында.
Есептеу Нобель ұйымы еркін пайдалануға ұсынған ашық деректер базасына негізделген. 17 қазандағы жағдай бойынша онда 1000 адам мен 28 ұйым туралы мәлімет бар. Рейтингке тек адамдар енгізіліп, олардың әрқайсысы бір рет қана есептелген: Мария Кюри, Жон Бардин немесе Фредерик Сенгердің екі рет алған сыйлықтары бір лауреатты екі адамға айналдырмайды.
Алғашқы бестіктен кейін Швеция — 30 адам, Ресей — 29, Польша — 28 және Канада — 23 адаммен орналасқан. Нидерланд пен Италияда 20 лауреаттан бар. Сондықтан диаграммада бір мезгілде 11 мемлекет көрсетілген. Біріккен Корольдік бойынша көрсеткіш Ұлыбритания, Шотландия немесе Солтүстік Ирландия туған жері ретінде көрсетілген жазбаларды біріктіреді. Гваделупада туған француз да осы көрсеткішке енгізілген.
Бұл әдіс азаматтығы немесе университеттері бойынша есептелген рейтингтен өзгеше нәтиже береді. Мысалы, Бельгияда туған Френсис Халзен 2026 жылы АҚШ-та жұмыс істеп жүрген кезінде физика бойынша сыйлық алды. Туған жеріне негізделген рейтингте ол Бельгияның көрсеткішін арттырады. Бірнеше азаматтығы бар немесе университетін ауыстырған адам мұндай есепте бір елге ғана жатқызылады.
Биылғы сыйлықтардың иегерлерін жариялау рәсімі 5 қазаннан 12 қазанға дейін өтті, деп хабарлайды Нобель ұйымы. Биылғы он жаңа лауреаттың арасында үш америкалық бар: Карл Дейсерот, Роберт Холл және Майкл Вудфорд. Екі лауреат Германияда туған — Петер Хегеман мен Георг Нагель. Сондай-ақ Бельгия, Франция, Жапония, Канада және Оңтүстік Африкадан бір-бір жаңа лауреат қосылды.
Физиология немесе медицина саласындағы сыйлықты Дейсерот, Хегеман және Нагель оптогенетикаға қатысты жаңалықтары үшін бөлісті. Бұл — жарықтың көмегімен белгілі бір жасушалардың белсенділігін басқаруға мүмкіндік беретін әдіс. Сыйлықты жариялау кезінде Каролин институты Нобель ассамблеясының хатшысы Томас Перлман зерттеушілер үшін нақты қандай мүмкіндіктер ашылғанын түсіндірді.
Физика саласындағы сыйлықты Халзен Антарктидадағы IceCube детекторының көмегімен нейтриноларды зерттегені үшін алды. Химия саласындағы сыйлық Анри Каган мен Кенсо Сойиге, әдебиет саласындағы сыйлық Энн Карсонға, ал Бейбітшілік сыйлығы Нави Пиллейге берілді. Сонымен қатар Альфред Нобельді еске алуға арналған Швеция банкінің экономика ғылымдары бойынша сыйлығы табысталды.
Associated Press агенттігінің хабарлауынша, марапаттау рәсімі 10 желтоқсанда өтеді.
Туған елі көрсетілмеген бұрынғы үш жазбаны толықтыру үшін жүктелген деректерде өмірбаяндық мәліметтер пайдаланылған: Абдулразақ Гурна қазіргі Танзанияның құрамындағы Занзибарда, Жеймс Робинсон Ұлыбританияда, ал Жон Мартинис АҚШ-та туған. Осылайша, деректер базасындағы 1000 адамның барлығы есепке алынды.
Бұл сандар Нобель сыйлығы тарихындағы лауреаттардың туған жерлеріне қатысты географиялық үлестірімді көрсетеді. Олар белгілі бір елдің азаматтарына немесе сол елдің ғылыми мекемелерінде жұмыс істейтін адамдарға берілген сыйлықтар санымен сәйкес келмейді.
