Тажрибалар шуни кўрсатдики, сув бевосита сайёранинг шаклланиши пайтида, қизиган тош зарралари унинг бирламчи атмосферасидаги водород билан ўзаро таъсирлашганда ҳосил бўлган бўлиши мумкин. Тадқиқотчиларнинг ҳисоб-китобларига кўра, бу механизм назарий жиҳатдан кометалар ва астероидлар томонидан етказиб берилмаган ҳолда юзлаб замонавий Ер океанларига тенг келадиган миқдордаги сувни ишлаб чиқариши мумкин, деб хабар берди new-science.ru.
Олимлар тахминан 4,5 миллиард йил олдин, Ер сайёраси дискининг кичик қаттиқ заррачаларидан эндигина шаклланган пайтда содир бўлиши мумкин бўлган жараёнларни ўрганишди. Моделлардан бирига кўра, ёш сайёра миллиметрдан сантиметргача бўлган тош заррачаларни доимий равишда ушлаб қолиш орқали ўсган. Бу жараён шағал аккрецияси деб аталади. Массанинг ортиши билан Ер водородга бой зич атмосферани ушлаб туриши мумкин эди. Ундан тушган силикат заррачалари қаттиқ қизиб, қисман эриб кетган. Тадқиқотчилар улар таркибидаги темир оксиди атмосфера водороди билан реакцияга киришиб, металл темир ва сув буғи ҳосил қилган деб тахмин қилишди.
Шундай қилиб, сув бевосита сайёранинг шаклланишида иштирок этган моддадан пайдо бўлган бўлиши мумкин. Гипотезани текшириш учун олимлар силикат жинслари намуналарини водород оқимларида 1200 дан 1400 °C гача қиздирдилар. Таққослаш учун шунга ўхшаш тажрибалар гелий атмосферасида ўтказилди. Тажрибаларнинг давомийлиги 15 дақиқадан уч соатгача бўлган. Водородли муҳитда баъзи намуналардаги темир оксидининг деярли 80% қисми сув буғи ҳосил бўлиши билан бирга темир металига айланди. Гелий билан ўтказилган тажрибаларда бундай ўзгариш содир бўлмади. Олинган натижалар шуни кўрсатдики, кимёвий реакция ёш Ернинг ўсиши пайтида катта ҳажмдаги сувни ишлаб чиқариш учун етарли даражада тез содир бўлиши мумкин. Қўшимча ҳисоб-китоблар шуни кўрсатдики, ҳосил бўлган сувнинг умумий миқдори Ердаги океанларнинг ҳозирги ҳажмидан бир неча баравар кўп бўлиши мумкин.
Бироқ, бу потенциал ишлаб чиқаришни баҳолаш бўлиб, сайёрада бундай сувнинг барчаси сақланиб қолганлигининг исботи эмас. Тажрибалар сайёрамиз кимёвий таркибининг баъзи хусусиятларини тушунтиришга ҳам ёрдам берди. Ҳосил бўлган темир метали эриган силикатлардан фосфорни фаол қамраб олди. Кейинчалик бундай темир ёш сайёра марказига чўкиб, фосфорни шаклланаётган ядрога ўтказиши мумкин эди.
Бу жараён нима учун Ер мантияси Марс мантиясига қараганда нисбатан кам фосфорга эга эканлигини тушунтириб бериши мумкин. Кашфиёт яшаш мумкин бўлган экзопланеталарни излашда ҳам муҳим аҳамиятга эга. Агар шунга ўхшаш жараёнлар бошқа юлдузлар атрофидаги тошли дунёларнинг шаклланишида содир бўлса, сув бевосита уларнинг ўсиши давомида пайдо бўлиши мумкин. Бироқ, бунинг учун мос келадиган кимёвий ва ҳарорат шароитлари зарур, сувнинг кейинги тақдири эса атмосфера ва сайёранинг ўз эволюциясига боғлиқ. Олимларнинг таъкидлашича, ҳозирги ер усти сувининг айнан қанча қисми шундай йўл билан пайдо бўлганини ва қанчаси ташқаридан келтирилганини ҳозирча аниқлаш имконсиз.
