Янги тадқиқот шуни кўрсатдики, Ердаги кунлар давомийлиги аста-секин ошиб бормоқда ва асосий сабаб инсон фаолияти бўлиши мумкин, деб хабар беради BBC Sky at Night. Олимларнинг ҳисоб-китобларига кўра, глобал исиш ва музликларнинг эриши кунларнинг ҳар асрда тахминан 1,33 миллисонияга узайишига олиб келмоқда.
Тадқиқот Вена университети ва Цюрихдаги федерал технология институти олимлари томонидан ўтказилди. Улар сайёра оғирлигининг қайта тақсимланиши, хусусан, сувнинг қутб минтақаларидан экваторга ҳаракатланиши Ернинг айланишини секинлаштиряпти, деган хулосага келди.
Тадқиқотнинг бир қисми сифатида олимлар юз миллионлаб йиллар давомида мавжуд бўлган микроскопик денгиз организмлари – foraminiferaнинг қазилма қолдиқларини таҳлил қилишди. Уларнинг чиғаноқлари денгиз сатҳидаги ўзгаришларнинг кимёвий изларини сақлаб қолади, бу уларга ўтмишдаги иқлим жараёнларини намоён қилишга имкон беради. Ушбу маълумотлар ва махсус чуқур ўрганиш алгоритмидан фойдаланган ҳолда, тадқиқотчилар сўнгги қарийб 4 миллион йил ичида кун узунлигидаги ўзгаришларни тахмин қила олишди.
Иқлимшунос олим Мостафа Киани Шахвандиянинг сўзларига кўра, бу организмларнинг кимёвий таркибини таҳлил қилиш денгиз сатҳидаги тебранишларни аниқлаш ва улардан сайёранинг айланиш тезлигидаги ўзгаришларни ҳисоблаш имконини беради. Аниқликни ошириш учун жамоа, шунингдек, тўлиқ бўлмаган маълумотлар билан ҳам иқлим ўзгариши физикасини ҳисобга оладиган янги машина ўрганиш моделидан фойдаланган.
Кунига 86 400 сонияга нисбатан 1,33 миллисония аҳамиятсиз бўлиб туюлса-да, ҳатто бундай ўзгаришлар ҳам сунъий йўлдош навигацияси ва телекоммуникация аниқлигига таъсир қилиши мумкин. Ушбу вақт фарқи туфайли NASA Ойда алоҳида вақт минтақасини яратишни режалаштирмоқда, деб хабар берди korrespondent.net.
Бундан ташқари, баъзи моделлар бу жараён XXI асрнинг охирига келиб асрига 2,62 миллисониягача тезлашишини башорат қилмоқда. Бу ҳолда, иқлимнинг таъсири анъанавий равишда кун узунлигидаги ўзгаришларни белгилайдиган Ойнинг тортишиш таъсиридан ҳам ошиб кетиши мумкин.
