Президентимизнинг Олий Мажлис ва Ўзбекистон халқига йўллаган Мурожаатномаси тизимли трансформациялар даврининг фундаментал дастурини белгилаб берди. Давлатимиз раҳбарининг “Машаққатли ва шарафли меҳнатимиз билан дунёда ҳурмат топаётган, эртанги кунга ишонч билан дадил бораётган, матонатли ва ғурури баланд миллатмиз” деган сўзлари янги Ўзбекистон тараққиёт йўлида ўз олдига улкан мақсад ва вазифалар қўйганини англатади.
Мурожаатномада бевосита таълим соҳаси билан боғлиқ кўплаб ташаббуслар илгари сурилган. Бу жамиятимизда инсон капиталини ривожлантириш давлат сиёсатининг муҳим йўналишига айланганини кўрсатади. Шунингдек, олий таълим тизимида фаолият юритаётган ҳар бир профессор-ўқитувчи, тадқиқотчи ва таълим менежери зиммасига улкан академик ва маънавий масъулият юклайди. Зеро, 2026 йилда давлат бошқаруви, суд-ҳуқуқ тизими, иқтисодиёт, айниқса, таълим, илм-фан, тиббиёт, маданият ҳамда экология соҳаларида кутилаётган ислоҳотлар айнан интеллектуал салоҳиятга асосланган янгича тафаккурни талаб этади.
Янги Ўзбекистоннинг иқтисодий қудрати илк бор ялпи ички маҳсулот ҳажмининг 145 миллиард доллардан ошгани, камбағаллик даражасининг 5,8 фоизга тушгани ва экспорт қийматининг 33,4 миллиард долларга етгани билан асосланар экан, бу ўсишнинг барқарорлиги фақат юқори технологик билимга эга кадрлар орқали таъминланади.
Тошкент шаҳри, Бухоро, Фарғона ва Тошкент вилоятларида 4 та йирик дата-марказ, яъни улкан ҳажмдаги маълумотларни хавфсиз сақлайдиган, юқори тезликда қайта ишлайдиган ва узатадиган “рақамли омбор” ҳамда 2 та суперкомпьютер ишга туширилиши, шунингдек, 15 та нуфузли олийгоҳда сунъий интеллект лабораториялари фаолияти йўлга қўйилиши мамлакатимизда “билимлар иқтисодиёти” пойдеворини мустаҳкамлайди. Бу инфратузилма тиббиёт, транспорт, қишлоқ хўжалиги, геология ва банк-молия каби ҳаётий муҳим соҳаларда 100 дан ортиқ сунъий интеллект лойиҳаларини ҳаётга татбиқ этиш имконини беради. Минглаб иқтидорли ёшларимизнинг квант технологиялари, дронлар ва робототехника йўналишидаги конструкторлик ишланмаларини амалиётга татбиқ қилиш учун “Рақамли технологиялар маркази” ташкил этилиши ёш авлоднинг интеллектуал фаоллигини янги босқичга кўтаради.
Энг ҳайратланарли воқеа — мустақил Ўзбекистон тарихида илк бор космик соҳада сунъий йўлдош ва мамлакатимиз фуқароси бўлган биринчи ўзбек космонавтининг фазога учирилиши бўйича ишлар бошланишидир. Бу нафақат технологик ютуқ, балки бутун таълим тизими учун кучли илмий катализатор бўлиб хизмат қилади. Коинот даражасидаги тадқиқотлар аниқ ва табиий фанлар ўқитилишини тубдан янгилаш, талабаларда мураккаб илмий тизимларни бошқариш ва таҳлил қилиш кўникмаларини шакллантиришни тақозо этади.
Мурожаатномада белгиланган тўртинчи устувор йўналишга кўра, профессионал таълим тизимидаги ислоҳотлар, хусусан, 100 та техникумнинг Германия, Жанубий Корея ва Швейцария моделлари асосида модернизация қилиниши ўрта бўғин кадрларининг профессионал даражасини халқаро стандартларга тенглаштиради. Дуал таълим тизимини жорий этган корхоналарга 5 миллиард сўмгача имтиёзли кредитлар берилиши ва илк бор 100 минг нафар техникум ўқувчисига давлат стипендиялари тайинланиши таълим ва ишлаб чиқариш ўртасидаги узилишни бартараф этади.
Шу билан бирга, олий таълимда сифат назоратини кучайтириш мақсадида нуфузли халқаро бошқарув тизимларининг жорий этилиши, масалан, Жиззах политехника институтининг Венгриянинг Обуда университети бошқарувига ўтказилиши ҳамда Япониянинг Цукуба миллий университети билан ҳамкорликда янги муассаса ташкил этилиши миллий ОТМлар учун халқаро академик сифат андозаси бўлиб хизмат қилади. Ҳар йили меҳнат бозорига кириб келаётган 300 минг олий маълумотли йигит-қиз учун яратилаётган рақамли экотизим талабаларнинг когнитив салоҳияти ва академик ютуқларини иш берувчининг реал эҳтиёжлари билан боғловчи интеллектуал платформа бўлиб хизмат қилади. Бу платформа таълимнинг шаффофлиги ва натижадорлигини таъминлашда муҳим инструмент вазифасини ўтайди.
Соғлиқни сақлаш тизимида ҳам халқаро сифат назорати ўрнатилиши, хусусан, “Pearson” компанияси билан ҳамширалар малакасини баҳолаш тизими йўлга қўйилиши тиббий таълим нуфузини оширади. Тиббиёт соҳасига ажратилаётган 3,5 триллион сўм маблағ ва трансплантология каби мураккаб йўналишлардаги янги технологиялар фақат энг замонавий билимга эга мутахассислар қўлида самарали восита бўла олади. Давлатимиз раҳбари таъкидлаганидек, янги Ўзбекистоннинг бош ютуғи фақат иқтисодий рақамлар эмас, балки жамиятимизда шаклланган янгича таҳлилий тафаккур ва ривожланиш маданиятидир.
Маърифатли жамиятгина юксак масъулиятни ҳис эта олади ва ривожланиш маданиятини ўз ҳаёт тарзи даражасига кўтаради. Таълим тизимидаги барча ислоҳотлар — келажакка йўналтирилган энг самарали сармоя. Чунки замонавий билим ва юқори технологик кўникмалар билан қуролланган инсон Учинчи Ренессанс пойдевори бунёдкори ва тараққиёт драйвери бўла олади.
Мурожаатномада келтирилганидек, экологик мувозанатни таъминлаш, “яшил” энергетика ва сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш ҳам тубдан янги таълимий ёндашувни талаб қилади. Келгуси беш йилда мамлакатимизда камида 30 минг экология менежерига талаб пайдо бўлиши илмий прогноз қилинмоқда. Шу боис, 2026 йилда ҳар бир ҳудудда ташкил этиладиган “яшил” техникумлар дуал таълим асосида йилига 10 минг мутахассис тайёрлашни зиммасига олиши керак бўлади.
Мурожаатномада белгиланган космик лойиҳалар, сунъий интеллект лабораториялари, “яшил” техникумлар ва янги университетлар мамлакатимизни жаҳоннинг энг ривожланган давлатлари қаторига олиб чиқадиган интеллектуал пойдевордир.
Шоҳрухбек ҚОДИРОВ,
Фарғона давлат университети
катта ўқитувчиси
Ҳамкорлик материали
