Тошкент марказида қад ростлаган, мовий гумбазлари қуёш нурида жилоланаётган Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази шунчаки меъморий иншоот эмас, балки халқимизнинг ўзлиги, илдизлари ва юксак эътиқодининг муҳташам рамзидир.

Ушбу маскан — боболардан қолган қадимий қўлёзмаларнинг зарҳал саҳифаларидан таралаётган зиё билан келажак авлоднинг шиддатли интеллектуал салоҳияти учрашадиган табаррук остона. Узоқ давом этган қишки уйқудан сўнг майсалар қуёшга талпингани каби миллат тафаккури ҳам ушбу марказ тимсолида ўзининг Учинчи Ренессанс баҳорини қаршиламоқда. Бу ердаги ҳар бир нақшда Берунийнинг нигоҳи, ҳар бир равоқда Хоразмийнинг мантиғи ва ҳар бир ғиштда буюк аждодларимизнинг “Илм — нажотда” деган ўлмас даъвати яширин.

Нурли манзилнинг барпо этилиши нафақат Ўзбекистон, балки бутун ислом олами учун маърифатнинг янги қутби бўлиб хизмат қилади. Зеро, бу бинонинг пойдевори фақат ғишт ва мармардан эмас, балки Президентимизнинг қатъий иродаси, халқимизнинг асрий орзулари ва илмга чексиз эҳтироми билан йўғрилган.

Президентимиз марказнинг очилиш маросимида сўзлаб, “Не-не аждодларимизнинг орзу-ниятлари, армонлари рўёбга чиққан мана шундай унутилмас кун билан, чинакам илм-маърифат байрами билан ҳаммангизни чин қалбимдан табриклайман. Мамлакатимизнинг уч минг йиллик шонли тарихи ва бой маданиятининг, янги Ўзбекистон имкониятларининг ёрқин кўзгуси бўлган ушбу бетакрор ва буюк мажмуа барчамизга, бутун халқимизга муборак бўлсин!” деди.

Марказ асрлар давомида ўзлигини намоён этишга интилган, аммо турли босқинлар ва сиёсий тўсиқлар сабабли ўз маданий хазинасини тўлиқ кўрсата олмаган боболаримизнинг ҳақ-ҳуқуқи тикланганини кўрсатади.

Давлатимиз раҳбари марказни тинчлик, эзгулик, билим ва маърифат майдони деб атаб, унинг ёшлар тарбиясидаги мавқеини шундай таърифлади: “Бу маскан билан танишган ҳар бир одам, халқимиз, айниқса, ёшларимиз ислом динининг гуманистик моҳиятини англаб етади, ўзининг қандай улуғ мерос эгаси эканини ҳис этиб, қалби ғурур ва ифтихорга тўлади”.

Президентимиз ислом динининг гуманистик моҳияти деганда, унинг марказида инсон қадри ва илми туришини назарда тутмоқда. Марказ ёшларга динни қўрқув ёки мутаассиблик эмас, балки юксак маданият, санъат ва одоб-ахлоқ мажмуаси сифатида кўрсатади. Бу ёшлар онгида радикал қарашларга қарши табиий иммунитет ҳосил қилади. Шу маънода, Ислом цивилизацияси маркази ­маънавий генофондни шакллантирувчи лабораториядир. Давлатимиз раҳбари ушбу масканни билим ва маърифат майдони деб атар экан, уни шунчаки ўтмиш хотираси эмас, балки келажакни қуриш учун маънавий қувват сифатида баҳоламоқда.

Тарихий асосларга назар ташласак, Ислом цивилизацияси маркази Ўзбекистон заминининг минг йиллик меросини замонавий нуқтаи назардан қайта гавдалантиради. Қадимий Сўғд, Хоразм ва Фарғона водийси цивилизациялари исломгача даврда ҳам илм-фан ва маданият маркази бўлган. Ислом даврида эса Имом Бухорий, Имом Термизий, Абу Райҳон Беруний, Абу Али ибн Сино, Муҳаммад Хоразмий, Аҳмад Фарғоний каби буюк алломалар дунёга илм нурини тарқатган. Марказнинг экспонатлари орасида Усмон Мусҳафи, қадимий қўлёзмалар ва хорижий мамлакатлардан олиб келинган ноёб артефактлар мавжуд. Бу нафақат ўтмишни сақлаш, балки Биринчи ва Иккинчи Ренессансдан Учинчи Ренессанс сари кўприк қуришдир. Президентимиз ташаббуси билан бошланган лойиҳа бугун халқаро миқёсда БМТ ва бошқа ташкилотлар билан ҳамкорликда ривожланмоқда.

Ислом цивилизацияси маркази ёш олимлар етиштиришнинг янги платформаси ҳамдир. Шу боис, марказни талабалар учун амалий тадқиқот майдонига айлантириш, Фарғона давлат университетининг илмий марказлари билан ҳамкорликда янги лойиҳалар, масалан, Фарғона водийсининг исломгача ва ислом давридаги меросини рақамлаштириш, ёшлар учун махсус дарсликлар яратиш ва халқаро конференцияларни биргаликда ўтказиш каби режаларимиз бор. Бу марказни бутун мамлакатимиз университетлари учун очиқ илмий-маърифий майдонга айлантиришда қўл келади.

Баҳодиржон ШЕРМУҲАММАДОВ,

Фарғона давлат университети ректори

Ҳамкорлик материали