Солҳои охир дар мамлакат ҷиҳати фарогирии бештар бо таҳсилоти олӣ, баланд бардоштани сифати таълим, таҳкими иқтидори илмӣ ва густариши ҳамкориҳои байналмилалӣ ислоҳоти васеъ амалӣ мешаванд. Илова бар ин, масъалаҳои истифодаи босамар аз иқтидори мавҷудаи низом, пайванди қавии илму фан бо иқтисодиёт ва амиқсозии ҳамгироии таълим ва тадқиқот чун вазифаҳои амиқ боқӣ мемонанд.
Бинобар ин, дар тақдимот чорабиниҳои нав, ки оид ба такмили низоми таҳсилоти олӣ, илм ва инноватсия таҳия гардидаанд, баррасӣ шуданд.
Аз ҷумла, барномаи «U10 – донишгоҳҳои пешсафи Ӯзбекистон дар сатҳи ҷаҳонӣ» татбиқ мегардад. Дар доираи барнома, дар асоси озмун ба 10 муассисаи таҳсилоти олӣ мақоми донишгоҳи миллии тадқиқотӣ тақдим гардида, дар онҳо кластерҳои илмӣ таъсис дода мешаванд.
Ин озмун дар асоси нишондиҳандаҳое чун иқтидори профессор-устодон ва олимон, мавқеи муассисаҳои иштирокдор дар рейтингҳои миллӣ ва байналмилалӣ, вазъи инфрасохтори илмӣ ва имкониятҳои молиявӣ баргузор мегардад.
Кластерҳои илмии таъсисёфта ҳамчун як низоми ҳамкорӣ (консорсиум) байни ташкилотҳои таълими олӣ, муассисаҳои илмӣ ва корхонаҳои саноатии маҳалливу хориҷӣ фаъолият хоҳанд кард.
Ба донишгоҳе, ки мақоми донишгоҳи миллии тадқиқотиро мегирад, барои ташкили кластери илмӣ аз ҳисоби Хазинаи маблағгузории илму фан ва дастгирии инноватсияҳо то 150 миллиард сӯм маблағ ҷудо карда мешавад.
Ҳамчунин, дар низоми таълими олӣ ҷорӣ намудани механизми маблағгузорие, ки ба натиҷаҳо асос меёбад, дар назар аст.
Бахусус, аз соли 2027 низоми ҳавасмандсозии молиявии муассисаҳои таълими олӣ вобаста ба натиҷаҳои онҳо дар рейтингҳои миллӣ роҳандозӣ мешавад.
Дар ин раванд донишгоҳҳо аз рӯи меъёрҳое чун сифати таълим, фаъолияти илмӣ, ҳамкориҳои байналмилалӣ, рақамисозӣ ва таъмини шуғли хатмкунандагон арзёбӣ мегарданд.
Ҳамчунин, барои ташаккул додани ҳаҷми маблағҳое, ки ба донишгоҳҳо барои таҳсили донишҷӯён аз ҳисоби гранти давлатӣ ҷудо мешаванд, тамоюлҳои нав пешниҳод гардиданд. Акнун нишондиҳандаҳое чун сатҳи мураккабии ихтисос, талаботи бозори меҳнат, рейтинги донишгоҳ, омилҳои минтақавӣ ва ҳавасмандгардонии меҳнати профессор-устодон ба назар гирифта мешаванд.
Ҷорӣ намудани низоми нави маблағгузории тадқиқоти илмӣ низ пешбинӣ шудааст. Бахусус, на камтар аз 50 фоизи маблағҳое, ки дар доираи барномаҳои давлатии илмӣ ҷудо мегарданд, ба самтҳои афзалиятнок равона карда мешаванд. Интихоби лоиҳаҳо дар ҳамкорӣ бо коршиносони байналмилалӣ, шӯроҳои илмӣ-техникӣ ва корхонаҳои соҳавӣ амалӣ мегардад.
Ҳамчунин, низоми нав, ки ба тавсеаи тиҷоратикунонии натиҷаҳои илмӣ дар фаъолияти муассисаҳои таҳсилоти олӣ ва илмӣ нигаронида шудааст, пешниҳод шуд.
Аз ҷумла, тавассути таъсиси корхонаҳои «spin-off» дар назди донишгоҳҳо, дар заминаи занҷири «соҳа – корхона – муассисаи таҳсилоти олӣ – ташкилоти илмӣ» роҳандозии истеҳсоли маҳсулот ва хидматрасониҳои инноватсионӣ дар назар аст.
Мақсад аз ин татбиқи натиҷаҳои илму фан дар амал, пурзӯр намудани интиқоли технологияҳо ва баланд бардоштани фаъолнокии соҳибкории донишгоҳҳо мебошад.
Бо мақсади ба ҳаби минтақавии таълим табдил додани Ӯзбекистон, механизмҳои нави ҷалби донишҷӯёни хориҷӣ пешниҳод гардиданд. Аз ҷумла, барномаи «Стипендияи Ӯзбекистони Нав» татбиқ хоҳад шуд, ки ҷудо кардани грантро барои ҳар сол таҳсил гирифтани то 500 нафар шаҳрвандони хориҷии боистеъдод дар муассисаҳои давлатии таълими олӣ пешбинӣ менамояд.
Дар муаррифӣ инчунин ташаббусҳои муҳими дигар, ки ба баланд бардоштани самаранокии идоракунӣ, рушди таълими рақамӣ ва зеҳни сунъӣ, дастгирии ташаббусҳои инноватсионии ҷавонон нигаронида шудаанд, муҳокима гардиданд.
Сарвари давлат аҳамияти таҳияи ҳамаҷонибаи пешниҳодҳои муаррифишуда ва тавассути зина ба зина ҷорӣ кардани онҳо, ба сатҳи нав баровардани низоми таҳсилоти олӣ ва илму фанро таъкид намуд. Ба масъулон супоришҳои дахлдор дода шуданд.
