Ana shu ma’noda Toshkent davlat yuridik universiteti (TDYU) O‘zbekistonda huquqshunos kadrlar tayyorlashning yetakchi ilmiy-ta’lim markazi sifatida alohida o‘rin tutadi. So‘nggi yillarda mamlakatimizda amalga oshirilayotgan tub islohotlar, jumladan Prezident farmonlari asosida yuridik ta’lim tizimini takomillashtirish bo‘yicha qabul qilingan qarorlar, ta’lim-tadqiqot-amaliyot uyg‘unligini ta’minlashga qaratilgan yangi yondashuvlarni taqozo etmoqda. Zamonaviy huquqshunos nafaqat qonun moddalarini yod bilishi, balki ularni amaliyotda qo‘llay olishi, murakkab huquqiy vaziyatlarda tez va asosli qaror qabul qila olishi lozim.
Ushbu tendensiyaning mantiqiy davomi sifatida 2026-yilning yanvar oyidan boshlab TDYUning har bir fakulteti dekanati tarkibida alohida “Amaliyot va karyera markazlari” faoliyat yurita boshladi. Bu – nafaqat tashkiliy o‘zgarish, balki universitetning talabalarga bo‘lgan munosabatini tubdan yangilaydigan strategik qadamdir. Bunday islohotning zaruriyati bugungi kun sharoitida yanada yaqqol namoyon bo‘lmoqda. Zamonaviy huquqiy bozor tez sur'atlar bilan o‘zgarib bormoqda: raqamli texnologiyalar, sun’iy intellekt, xalqaro huquqiy munosabatlarning kengayishi yosh mutaxassislardan yangicha ko‘nikmalarni talab qilmoqda. Shu bois, oliy ta’lim muassasalari endi faqat bilim beruvchi maskan emas, balki talabani kelajakdagi kasbiy faoliyatga har tomonlama tayyorlaydigan institutga aylanishi zarur.
Bugungi kunda dunyoning yetakchi yuridik ta’lim tizimlarida nazariya va amaliyotning uyg‘un integratsiyasi asosiy tamoyillardan biriga aylangan. TDYU ham xalqaro tajribani hisobga olgan holda, o‘z talabalariga ana shunday zamonaviy imkoniyatlarni taqdim etishga kirishdi.
Amaliyot va karyera markazlari TDYUning barcha fakultetlarida alohida tarkibiy bo‘linma sifatida tashkil etilgan. Har bir markaz tegishli dekanat tarkibida ishlaydi, bu esa markazning fakultet o‘quv jarayoni bilan uzviy bog‘liq holda faoliyat yuritishini ta’minlaydi. Bunday tuzilma talabalar bilan ishlashda individual yondashuvni kuchaytiradi, chunki har bir fakultetning o‘ziga xos ixtisoslashuv yo‘nalishi mavjud va markaz ana shu yo‘nalishga mos ravishda ish yuritadi.
Muhim jihati shundaki, markazlar alohida, mustaqil bo‘linma sifatida emas, balki dekanat bilan uzviy hamkorlikda ishlaydi. Bu esa o‘quv jarayoni bilan amaliyot orasidagi bog‘liqlikni kuchaytiradi: fakultet o‘qituvchilari markaz mutaxassislari bilan doimiy muloqotda bo‘lib, o‘quv dasturlariga amaliyotdan kelib chiqadigan takliflarni kiritish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Natijada nazariy ta’lim mazmuni ham vaqt talabiga mos ravishda yangilanib boradi.
Yangi markazlarning faoliyati bir necha asosiy yo‘nalishni qamrab oladi. Birinchidan, bu – talabalar bilan individual va guruh tartibida ishlash. Har talabaning qiziqishlari, kuchli tomonlari va kelajakdagi maqsadlari hisobga olinadi. Shuningdek, markazlar talabalarni ishga joylashtirishda faol ko‘maklashadi – bunga rezyume va motivatsion xat tayyorlash bo‘yicha maslahatlar, intervyu ko‘nikmalarini rivojlantirish treninglari hamda ish beruvchilar bilan bevosita uchrashuvlar tashkil etish kiradi.
Ikkinchidan, dual ta’limni tashkil etish markazlarning eng muhim vazifalaridan biri hisoblanadi.
Uchinchidan, markazlar talabalar amaliyotini tashkil etish va uning borishini muntazam nazorat qilib boradi – bu ishlab chiqarish amaliyoti, bitiruv malakaviy amaliyoti hamda yozgi stajirovkalarni o‘z ichiga oladi. Har bir amaliyot bosqichi so‘ngida talaba tomonidan hisobot taqdim etiladi va markaz mutaxassislari uni tahlil qilib, keyingi bosqich uchun tavsiyalar beradi.
Shuningdek, markazlar talabalarning 2–4-kurslarida ham ixtiyoriy, ham majburiy amaliyotni tashkil etadi. Ixtiyoriy amaliyot talabaga o‘z tanlovi bo‘yicha qo‘shimcha tajriba orttirish, kasbiy qiziqishlarini kengroq tekshirib ko‘rish imkonini bersa, majburiy amaliyot o‘quv rejasida belgilangan minimal talablarni bajarishga xizmat qiladi. Yozgi stajirovkalar esa talabalarga ta’til davrida ham vaqtini samarali sarflab, real ish muhitida tajriba orttirish imkoniyatini yaratadi. Bunday ko‘p bosqichli tizim talabaning butun o‘qish davomida uzluksiz amaliy rivojlanishini ta’minlaydi.
Dual ta’lim – yangi markazlar faoliyatining markaziy yo‘nalishlaridan biri. Ushbu model nazariy va amaliy bilim olishning taxminan teng nisbatda uyg‘unlashuviga asoslanadi. Bunday yondashuv talabaning kasbiy ko‘nikmalarini shakllantirishda alohida ahamiyatga ega, chunki huquq sohasi – amaliyot bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan sohalardan biri hisoblanadi.
Bundan tashqari, dual ta’lim talabaga o‘z kelajakdagi kasbiy yo‘nalishini erta bosqichda aniqlashtirish imkonini beradi. Bunday erta yo‘nalish tanlash talabaning keyingi o‘quv yillarida o‘z sa’y-harakatlarini aniq maqsadga safarbar etishiga yordam beradi.
Amaliyot va karyera markazlarining eng muhim natijalaridan biri – talabalarning bandligini ta’minlashga ko‘maklashish va ularning kasbiy rivojlanishiga real ko‘mak berishdir. Markazlar tomonidan tashkil etiladigan “Karyera kuni”, “Kelajak huquqshunosi” kabi tadbirlar doirasida talabalar sud va huquqni muhofaza qiluvchi organlar, yirik yuridik firmalar, banklar vakillari bilan bevosita muloqot qilish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Bunday tadbirlar talabalarga real ish bozori talablarini yaqindan o‘rganish, o‘z ustida ishlash yo‘nalishlarini aniqlashtirish imkonini beradi.
Har bir fakultetning amaliyot va karyera markazi o‘z yo‘nalishiga mos ravishda ixtisoslashgan dasturlarni amalga oshiradi. Ommaviy huquq fakulteti markazi talabalarni davlat boshqaruvi organlari, mahalliy hokimiyat tuzilmalari va konstitutsiyaviy nazorat organlari bilan hamkorlikka undaydi. Bunday ixtisoslashuv har bir talabaning o‘z kasbiy yo‘nalishini aniqroq belgilashiga yordam beradi.
Fakultetlararo ixtisoslashuv, bir tomondan, talabalarga o‘z sohasiga chuqurroq kirib borish imkonini bersa, ikkinchi tomondan, universitet miqyosida turli sohalar bo‘yicha keng hamkorlik tarmog‘ini shakllantirishga xizmat qiladi. Natijada, har bir fakultet bitiruvchisi o‘z sohasida yuqori malakali, amaliyotga tayyor mutaxassis sifatida ish bozoriga chiqadi.
Zamonaviy talabalar uchun raqamli vositalar katta ahamiyat kasb etadi. Shu sababli markazlar Telegram va Instagram kanallari orqali doimiy ravishda vakansiyalar, amaliyot takliflari va tadbirlar haqida e’lon qilib boradi.
Amaliyot va karyera markazlarining tashkil etilishi TDYU bitiruvchilarining raqobatbardoshligini sezilarli darajada oshirishi kutilmoqda. Yaqin yillarda minglab talaba ushbu markazlar orqali amaliyot va stajirovka imkoniyatlaridan foydalanishi, yuzlab davlat va nodavlat tashkilotlari bilan hamkorlik aloqalari yanada mustahkamlanishi ko‘zda tutilgan. Bitiruvchilarning ishga joylashish ko‘rsatkichlari oshishi, ish beruvchilar bilan uzviy bog‘liqlik natijasida talabalar bozor talablariga to‘liq mos kasbiy ko‘nikmalarga ega bo‘lib chiqishi kutilmoqda.
Kelajakda markazlar faoliyati yanada kengayishi, xususan raqamli platformalar imkoniyatlari kengaytirilishi, xalqaro hamkorlik aloqalari rivojlantirilishi mumkin. Bu esa TDYUni nafaqat mintaqada, balki xalqaro miqyosda ham yetakchi yuridik ta’lim maskani sifatida yanada mustahkamlaydi.
Xulosa qilib aytganda, 2026-yildan boshlab har bir fakultet qoshida tashkil etilgan Amaliyot va karyera markazlari – yuridik ta’lim tizimidagi sifat jihatidan yangi bosqichning boshlanishidir. Ushbu markazlar orqali talabalar nafaqat nazariy bilim, balki real amaliy tajriba, kasbiy ko‘nikmalar va ish bozoriga tayyorgarlik imkoniyatiga ega bo‘lmoqda. Dual ta’lim, amaliyot, amaliy va raqamli imkoniyatlar – bularning barchasi yosh huquqshunoslar uchun kelajakda muvaffaqiyatli kasbiy faoliyat yuritish uchun mustahkam poydevor yaratadi. Bu nafaqat TDYU, balki butun O‘zbekiston yuridik ta’lim tizimi uchun ijobiy va istiqbolli yo‘nalishdir.
Shoxsanamxon Radjabova,
Toshkent davlat yuridik universiteti
Ommaviy huquq fakulteti Kasbiy faoliyat masalalari bo‘yicha dekan maslahatchisi
