Ana shu ma’noda Toshkent davlat yuridik universiteti (TDYU) O‘zbekistonda huquqshunos kadrlar tayyorlashning yetakchi ilmiy-ta’lim markazi sifatida alohida o‘rin tutadi.
So‘nggi yillarda mamlakatimizda amalga oshirilayotgan tub islohotlar, jumladan Prezident farmonlari asosida yuridik ta’lim tizimini takomillashtirish bo‘yicha qabul qilingan qarorlar, ta’lim-tadqiqot-amaliyot uyg‘unligini ta’minlashga qaratilgan yangi yondashuvlarni taqozo etmoqda. Zamonaviy huquqshunos nafaqat qonun moddalarini yod bilishi, balki ularni amaliyotda qo‘llay olishi, murakkab huquqiy vaziyatlarda tez va asosli qaror qabul qila olishi lozim.
Zamonaviy huquqiy bozor tez sur’atlar bilan o‘zgarib bormoqda: raqamli texnologiyalar, sun’iy intellekt, xalqaro huquqiy munosabatlarning kengayishi yosh mutaxassislardan yangicha ko‘nikmalarni talab qilmoqda. Shu bois, oliy ta’lim muassasalari endi faqat bilim beruvchi maskan emas, balki talabani kelajakdagi kasbiy faoliyatga har tomonlama tayyorlaydigan institutga aylanishi zarur.
Dekanat huzuridagi markazlar: tashkiliy tuzilma va avzalliklar
2026-yilning yanvar oyidan boshlab TDYUning har bir fakulteti dekanati tarkibida alohida “Amaliyot va karyera markazlari” faoliyat yurita boshladi. Bu – nafaqat tashkiliy o‘zgarish, balki universitetning talabalarga bo‘lgan munosabatini tubdan yangilaydigan strategik qadamdir.
Markazlar tuzilmasining o‘ziga xos xususiyatlari:
dekanat bilan uzviy integratsiya: markazlar alohida, ajratilgan bo‘linma emas, balki dekanat apparatiga integratsiya qilingan. Bu amaliyot natijalarini va bozor talablarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘quv dasturlariga tatbiq etish imkonini beradi;
fakultet yo‘nalishiga mos ixtisoslashuv: har bir fakultet o‘zining ixtisoslashuv sohasidan kelib chiqib ish yuritadi. Masalan, Ommaviy huquq fakulteti markazi talabalarni davlat boshqaruvi va konstitutsiyaviy organlarga yo‘naltiradi;
individual va guruh yondashuvi: har bir talabaning kuchli tomonlari, ilmiy qiziqishlari hamda kelajakdagi karyera maqsadlari alohida tahlil qilinadi.
Asosiy Faoliyat Yo‘nalishlari va Amaliyot Bosqichlari
Markazlar faoliyati bir nechta asosiy yo‘nalishlarni qamrab oladi va talabalarning 2-kursdan 4-kursgacha bo‘lgan butun o‘qish davrini uzluksiz ta’minlaydi.
Amaliyot va stajirovkalar tizimi:
Ixtiyoriy amaliyot (2–4-kurslar):
Mazmuni va maqsadi: talabaning oʻz tanlovi boʻyicha qoʻshimcha tajriba orttirishi hamda kasbiy qiziqish va yoʻnalishlarini amalda tekshirib koʻrishi.
Kutilayotgan natija: erta kasbiy ixtisoslashuv hamda amaliy koʻnikmalarning shakllanishi.
Majburiy amaliyot:
Mazmuni va maqsadi: oʻquv rejasida belgilangan minimal talablarni hamda davlat ta’lim standartlarini toʻliq bajarish.
Kutilayotgan natija: nazariy bilimlarni amaliyotda mustahkamlash va sinovdan oʻtkazish.
Yozgi stajirovkalar:
Mazmuni va maqsadi: ta’til davrida real ish muhiti hamda amaliyot bazalarida stajirovka oʻtash.
Kutilayotgan natija: vaqtni samarali sarflash va professional aloqalar tarmogʻini (networking) yaratish.
Bitiruv malakaviy amaliyoti:
Mazmuni va maqsadi: oʻqishning yakuniy bosqichida mutaxassislik boʻyicha chuqurlashtirilgan ishlab chiqarish amaliyotini oʻtash.
Kutilayotgan natija: ishga joylashishga toʻliq tayyor mutaxassis hisoboti va kasbiy tayyorgarlik.
Dual Ta’lim Modeli: nazariya va amaliyot uyg‘unligi
Dual ta’lim – Amaliyot va karyera markazlari faoliyatining markaziy ustunlaridan biridir. Ushbu model nazariy hamda amaliy bilim olish jarayonlarining taxminan teng (50/50) nisbatda olib borilishini nazarda tutadi.
Erta kasbiy tanlov: dual ta’lim talabaga o‘z kelajakdagi kasbiy yo yo‘nalishini 1-2-kurslardanoq aniqlashtirish va keyingi yillarda sa’y-harakatlarini aniq bir sohaga yo‘naltirish imkonini beradi.
Ish beruvchilar bilan doimiy muloqot: talabalar real ish joylarida vazifalarni bajarish orqali mehnat bozoridagi haqiqiy talablar va standartlar bilan tanishadilar.
Kasbiy adaptatsiya: o‘qishni tugatgach, bitiruvchi ish joyiga moslashish uchun qo‘shimcha vaqt sarflamaydi, balki birinchi kundan to‘laqonli mutaxassis sifatida ishlay boshlaydi.
Raqamli texnologiyalar va karyera tadbirlari
Zamonaviy yoshlar uchun raqamli vositalarning o‘rni beqiyos bo‘lgani sababli, markazlar axborot almashinuvi va bandlikni ta’minlashda media platformalardan samarali foydalanmoqda. Xususan, Telegram va Instagram rasmiy kanallari orqali bo‘sh ish o‘rinlari, amaliyot takliflari hamda treninglar bo‘yicha kunlik e’lonlar berib boriladi. Shu bilan birga, “Karyera kuni” va “Kelajak huquqshunosi” kabi yirik forumlar tashkil etilib, unda talabalar sud-huquq organlari, yirik yuridik kompaniyalar, banklar hamda advokatlik tuzilmalari vakillari bilan yuzma-yuz muloqot qilish imkoniyatiga ega bo‘lmoqda. Qolaversa, yoshlarning shaxsiy ko‘nikmalarini (Soft Skills) oshirish maqsadida rezyume va motivatsion xat yozish, intervyulardan muvaffaqiyatli o‘tish hamda muzokara olib borish bo‘yicha doimiy treninglar va mahorat darslari o‘tkazib kelinmoqda.
Umumiy xulosa
2026-yildan boshlab har bir fakultet qoshida tashkil etilgan Amaliyot va karyera markazlari – yuridik ta’lim tizimidagi sifat jihatidan yangi bosqichning boshlanishidir. Ushbu markazlar orqali talabalar nafaqat nazariy bilim, balki real amaliy tajriba, kasbiy ko‘nikmalar va ish bozoriga tayyorgarlik imkoniyatiga ega bo‘lmoqda.
Dual ta’lim, ko'p bosqichli amaliyot, raqamli imkoniyatlar hamda dekanat apparati bilan bevosita integratsiya – bularning barchasi yosh huquqshunoslar uchun kelajakda muvaffaqiyatli kasbiy faoliyat yuritish uchun mustahkam poydevor yaratadi. Bu nafaqat TDYU, balki butun O‘zbekiston yuridik ta’lim tizimi uchun ijobiy va istiqbolli innovatsion modeldir.
Palmira Shomuratova,
Toshkent davlat yuridik universiteti
Ommaviy huquq fakulteti Kasbiy faoliyat masalalari bo‘yicha dekan maslahatchisi
