Жиынның басында Мемлекет басшысы бұл кездесу әлемде күрделі геосаяси өзгерістер жүріп жатқан, мемлекеттердің егемендігіне төнетін қауіп-қатерлер күшейіп отырған кезеңде өтіп жатқанын атап өтті. Осындай жағдайда сыртқы саясат саласындағы қызметті сындарлы түрде талқылап, Сыртқы істер министрлігі мен шетелдегі дипломатиялық өкілдіктердің жұмысын жаңаша ұйымдастыру қажеттігі айтылды.
Мемлекет басшысы сыртқы саясат тұрғысынан 2025 жыл көптеген бағытта нәтижелі болғанын атап өтті. Өткен жылы 26 шет мемлекетке жоғары деңгейдегі сапарлар жүзеге асырылып, еліміздің жаңа тарихында алғаш рет бірқатар мемлекет басшыларының Өзбекстанға ресми сапарлары ұйымдастырылды. «Орталық Азия плюс» форматындағы көпжақты диалогтар да жемісті өтті. Соңғы жылдары 11 мемлекетпен стратегиялық серіктестік орнатылып, олардың жалпы саны 19-ға жетті, ал Қазақстан, Әзербайжан және Тәжікстанмен одақтастық қатынастар жолға қойылды.
– Ашық, прагматикалық, жан-жақты ойластырылған әрі бастамашыл сыртқы саясатымыздың нәтижесінде Өзбекстан жаһандық бейбітшілік пен дипломатия орталықтарының біріне айналып келеді, – деді Президент.
2017 жылдан бері шет мемлекеттерде 16 жаңа дипломатиялық және консулдық өкілдік ашылып, олардың жалпы саны 60-қа жетті, ал дипломатиялық қатынас орнаған елдер саны 165-ке жетті. Елшіліктер, консулдық мекемелер және халықаралық ұйымдар жанындағы өкілдіктердің штаттары кеңейтіліп, Сыртқы істер министрлігі қызметкерлерінің жалақысы өскені атап өтілді.
Сонымен қатар «Барлық дипломатиялық өкілдіктер қолда бар мүмкіндіктерді толық пайдаланып отыр ма?» деген мәселе көтерілді.
– Қазіргі жағдайда елші тек саяси диалог жүргізетін тұлға ғана емес. Елші – инвестиция мен технология әкелетін, жаңа экспорт нарықтарын ашатын, көлік-логистикалық дәліздерді іске қосатын, туристер ағынын арттыратын, заңды еңбек миграциясына жағдай жасайтын және ең бастысы, азаматтарымыздың құқықтарын қорғайтын мемлекет өкілі, – деді Мемлекет басшысы.
Осыған байланысты елшілердің қызметін бағалауда олар жұмыс істейтін елдерден түсетін экспорт кірістері, туристер ағыны және заңды еңбек миграциясының тиімділігі негізгі өлшем болуға тиіс екені айтылды.
Экономикалық дипломатияны күшейту арқылы экспорт пен инвестиция көлемін арттыру қажеттігі атап өтілді.
Екіжақты және көпжақты іс-шаралар аясында 2025 жылы жалпы құны 160 миллиард АҚШ долларын құрайтын инвестициялық жобалар мен сауда келісімдері бойынша шарттарға қол қойылды. Тарихта алғаш рет сыртқы сауда айналымы 80 миллиард доллардан асып, экспорт көлемі 33,5 миллиард долларға, ал шетелдік инвестициялар 43 миллиард доллардан жоғары көрсеткішке жетті. Өткен жылы 75 мемлекетке экспорт көлемі шамамен 4,5 миллиард долларға артты.
Осы тұрғыда елшілерге Таяу Шығыс, Еуропа, Азия және Африка елдері бағытында экспортты кеңейту, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, химия, тоқыма, жылыжай және қызмет көрсету салаларында нақты жобалармен жұмыс істеу міндеттері жүктелді. Кейбір нарықтарда Өзбекстан өнімдерінің танымалдығы жеткіліксіз екені атап өтілді.
Логистикалық шығындардың өсуі ұлттық өнімдердің бәсекеге қабілеттілігіне кері әсерін тигізіп отырғаны айтылып, Еуропа нарығына шығуда транзиттік бағыттарды әртараптандыру, логистикалық тізбектерді қысқарту жөнінде ұсыныстар әзірлеу қажеттігі көрсетілді.
Ауыл шаруашылығы саласында үнемді технологиялар мен инновациялық жылыжайлар тәжірибесін зерделеп, оларды өңірлерде енгізу бойынша нақты тапсырмалар берілді. Сондай-ақ химия өнеркәсібі өнімдері үшін жаңа экспорт нарықтарын ашу, стандарттар мен талаптарды өндірушілерге жеткізу, көрмелер ұйымдастыру мәселелері көтерілді.
Жаңа экспорттық бағыт ретінде Африка құрлығымен сауда-экономикалық ынтымақтастықты күшейту қажеттігі атап өтілді. Осы мақсатта тиісті министрліктер мен елшілердің қатысуымен нақты «жол картасын» әзірлеу тапсырылды.
Елшілер жоба табу, оларды елге әкеліп, іске қосуға мүдделі болуы тиіс екені айтылды. Нақты инвестициялық немесе экспорттық жобаны толық жүзеге асырған елшілерді материалдық ынталандыру тәжірибесі енгізілетіні белгілі болды.
Кейбір салаларда елшілер мен салалық басшылардың қолда бар мүмкіндіктерді толық пайдалана алмай отырғаны сынға алынды. Атап айтқанда, халықаралық гранттарды тарту бағытындағы әлеует жеткілікті деңгейде іске қосылмағаны айтылды. Егер министрліктер мен салалық жетекшілер елшілермен ынтымақтастықты дұрыс жолға қойған болса, өткен жылы қосымша кемінде 200–300 миллион АҚШ доллары көлемінде грант тартуға болар еді.
Атап өтілгендей, халықаралық ұйымдар мен донор елдер жыл сайын шамамен 200 миллиард АҚШ доллары көлемінде халықаралық гранттар жариялайды. Осы ресурстарды тиімді пайдалану, гранттармен жұмыс істеудің бірыңғай әрі жүйелі тәсілін енгізу міндеті жүктелді.
Сонымен қатар АҚШ, Ұлыбритания, Германия, Швейцария, Қытай, Жапония және Сингапурдағы елшілермен бірлесіп, әлемнің ТОП-100 қатарына кіретін жетекші шетелдік жоғары оқу орындарын Өзбекстан университеттеріне серіктес ретінде тарту бойынша нақты шаралар қабылдау қажеттігі атап өтілді.
Бұдан бөлек, сыртқы экономикалық байланыстарды кеңейтуде өңірлер мен елшіліктер арасындағы ынтымақтастықтың жеткілікті деңгейде жолға қойылмағаны көрсетілді. Облыс әкімдері елшілермен бірлесе отырып, өңірлерде өндірілетін экспортқа бағытталған өнімдерді жүйелі түрде шетел нарықтарында ұсыну, жергілікті кәсіпорындардың сыртқы нарықтарға шығуына белсенді қатысуы қажет екені айтылды.
Келесі басым міндет ретінде азаматтарымызды шетелде заңды әрі жоғары табысты жұмыс орындарымен қамтамасыз ету. Ұйымдасқан еңбек миграциясының географиясы кеңейіп келе жатқанына қарамастан, кейбір елдерде бұл бағыттағы жұмыс жеткілікті деңгейде ұйымдастырылмағаны айтылып, елшілерге тиісті тапсырмалар берілді.
Елшіліктер мен консулдықтар азаматтарымыздың құқықтары мен мүдделерін қорғауда белсенді болуы, әрбір жағдай бойынша білікті заңгерлік көмек көрсетуі тиіс екені қатаң талап етілді. «Кабинеттік дипломатиядан» бас тартып, жергілікті жерлерде жұмыс істеу, отандастармен тікелей байланыс орнату міндеті қойылды.
Туризм саласында елшілердің рөлін одан әрі күшейту, туризм мен мәдениет бағытындағы жұмыстарға жаңа тәсіл енгізу, визасыз режимдерді тиімді пайдалану, халықаралық аутсорсинг компанияларды тарту қажеттігі атап өтілді.
Сондай-ақ сыртқы саяси байланыстарды кеңейту, жоғары деңгейдегі сапарларға мұқият дайындық көру, дипломат кадрларды қайта даярлау және болашағы зор кадрлар резервін қалыптастыру мәселелері талқыланды.
Сыртқы ақпараттық саясат пен ел имиджін арттыруда халықаралық бұқаралық ақпарат құралдарымен және арнайы медиа жобалармен жұмыс істеу басым бағыт ретінде белгіленді.
Өзбекстан Республикасының Сыртқы саяси қызмет тұжырымдамасын жаңартып, оның басым бағыттарын қайта қарау, ұлттық мүдделерді қорғау және халықаралық аренада еліміздің орнын нығайтуға бағытталған нақты міндеттерді айқындау қажеттігі атап өтілді.
Мемлекет басшысы атап өткендей, жаңа тұжырымдама еліміздің ұзақ мерзімді стратегиялық мақсаттарын, ішкі реформалардың логикасын, экономикалық дипломатия, қауіпсіздік, инвестиция, экспорт, көлік-логистика, су және климат салаларындағы ұлттық мүдделерді біртұтас әрі өзара байланысты түрде қамтуы тиіс.
Дипломаттардың еңбегін лайықты бағалау мақсатында «Өзбекстан Республикасының еңбек сіңірген дипломаты» құрметті атағын тағайындау ұсынылды.
– Енді жаңа рухта жұмыс істейтін, нақты нәтижелерге қол жеткізетін, Өзбекстанның мүдделерін халықаралық деңгейде табанды қорғайтын дипломаттар дәуірі келді, – деді Мемлекет басшысы жиын соңында.
Жиын барысында шетелдегі елшілердің баяндамалары мен ұсыныстары тыңдалды.
