Социологлар Россияда катта аҳоли дефолтини башорат қилаётган бир пайтда, Швейцарияда аҳоли ўсишини тўхтатиш учун барча чоралар кўрилмоқда (Аҳоли, жисмоний шахслар дефолти, бу — фуқароларнинг олган кредитлари ёки бошқа молиявий мажбуриятларини ўз вақтида тўлай олмаслик ҳолати, яъни содда қилиб айтганда, қарз ботқоғига ботиш ва банкротликка учраши –таҳририят). Ҳатто фалокат бошланадиган кўрсаткични ҳам айтишди – 10 миллион киши. Яъни аҳоли сони шундан ошиб бошлангач ҳамма соҳада таназзул бошланади дейишмоқда.
Шундай қилиб, ўнг қанот Швейцрия Халқ партияси 2050 йилгача мамлакат аҳолисининг 10 миллиондан ошишини қонуний равишда тақиқлашни талаб қилмоқда. Бу нима учун керак? Мисол учун, 1990 йилдан бери Швейцариянинг Кнонау қишлоғи иқтисодий юксалиш туфайли икки баравардан кўпроқ ўсди. Энди маҳаллий аҳоли мактаблар, йўллар ва уй-жойлар ҳаммага етмаслигидан хавотирда.
“10 миллион – бу фалокат, – деди Reuters агентлигига берган интервьюсида 63 ёшли собиқ сотувчи Эрика Херманн. – Швейцария учун бу жуда кўп.
Журналистлар суҳбатлашган маҳаллий аҳоли Кнонау бутунлай қурилишга айланиб қолганидан, коммунал хизматлар эса одамлар оқимига зўрға дош бераётганидан шикоят қилаяпти. Танловни аллақачон қилганларнинг аксарияти аҳоли сонини чеклашни ёқлаб овоз беришни хоҳлайди. Лекин, бунинг иқтисодий оқибатлари салбий бўлишидан хавотирда бўлганлар ҳам бор.
Аммо Швейцария аҳолиси аллақачон 9 миллиондан ошди ва бундай суръатларда “лимит” 2050 йилгача тугайди. Энди бу мамлакат аҳолиси, қандайдир даҳшатли антиутопиядаги каби, ўз популяциясини чеклаш учун овоз беради. Агар керакли миқдордаги овозлар тўпланса, мамлакат Европа Иттифоқи билан ҳаракатланиш эркинлиги тўғрисидаги келишувни бекор қилиш ниятида, бу эса мамлакатнинг асосий иқтисодий ҳамкори (Европа Иттифоқи) билан савдо муносабатларини бутунлай бузиши мумкин. Танқидчилар бўлажак референдумни Брексит билан солиштирмоқда, чунки айнан чет элликларнинг эркин кела олиши Швейцарияга ягона Европа бозорига кириш имконини беради.
Айтганча, ҳукумат ўнг партия таклиф этаётган чораларга қарши чиқаётир. Бунинг ўрнига амалдорлар хорижликларга маҳаллий кўчмас мулк сотиб олишни қийинлаштиришни таклиф қилишди.
Бизнес ҳамжамияти ҳам бонг урмоқда. Чекловлар мамлакатни ишчи кучи оқимидан маҳрум қилади, ваҳоланки, ҳозирда Швейцария аҳолисининг ҳар тўртинчиси чет эллик. Бу иммигрантларнинг катта қисми (82% дан ортиғи) Европадан, асосан Италия, Германия, Португалия ва Франциядан келган.
Бу мамлакатнинг иқтисодий фаровонлиги эса очиқ жаҳон бозорларига бевосита боғлиқ. Юқори маошлар ва турмуш даражаси унга йиллар давомида бутун дунёдан энг яхши мутахассисларни ўзига жалб қилиш имконини берди.
Ўша Кнонау қишлоғи кўрсаткичлари муаммонинг кўламини яққол кўрсатади. Қишлоқ аҳолисининг ўсиши 1990 йилдан бери деярли 150% ни ташкил этди (ҳозир у ерда 2514 киши яшайди). Таққослаш учун, умуман Швейцарияда бу кўрсаткич 36 фоизга, Европа Иттифоқида эса атиги 8 фоизга ошган.
Вазият фақат ёмонлашмоқда, – дейди 77 ёшли Петер Сурхер. – Иммиграция зарур, аммо ҳозир содир бўлаётган воқеалар ҳаддан ошиб кетган.
Минтақага бўлган бундай катта қизиқишни қўшни Цуг – маъмурий-ҳудудий бирликка яқинлиги билан изоҳлашади. Бу ерда компанияларнинг фойда солиғи Европадаги энг йирик давлатларига қараганда анча, Швейцариядаги ўртача кўрсаткичдан 2,7 фоизга паст. Оддий фуқаролар учун даромад солиғи ҳам минимал даражада, деб хабар берди vokrugsveta.ru.
Сўнгги ўттиз йил ичида Цуг иқтисодиёти мамлакатнинг бошқа ҳудудларига қараганда тезроқ кўтарилди, кўчмас мулк нархлари ҳам ошиб кетди. Wüest Partner таҳлилчиларига кўра, Цугдаги уй-жой ҳозирда Женевадагига қараганда қимматроқ. Knight Frank’нинг 2026 йилги ҳисоботига кўра, Женевадаги элита квадрат метрлар нархи Сингапур ва Лондон, Нью-Йорк, Токио ва Париждан ҳам юқори.
Агар сиз бу ердан 20 йил аввал уй сотиб олган бўлсангиз омадингиз келган деб ҳисоблайверинг, деб ҳисоблайди мутахассислар.
