Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг “Янги Ўзбекистон” газетасига берган интервьюларида “Янги Ўзбекистон – бу, аввало, янгича иқтисодий муносабатлар, янгича иқтисодий дунёқараш демакдир. Шу боис мамлакатимиз иқтисодий тизими тўлиқ қайта қурилмоқда, қанчалик оғир бўлмасин, бозор механизмларини амалда жорий этишни бошладик”, деб бежиз таъкидлаб ўтмаганлар.
Бунинг ёрқин мисоли сифатида мамалакатимизда охирги йилларда олиб борилаётган сиёсат, тадбиркорлик фаолияти эркинлиги ва кафолатларини тўлиқ таъминлаш борасида амалга оширилаётган ислоҳотлар, қабул қилинаётган қонун ҳамда қонун ости ҳужжатларини кўришимиз мумкин.
Масалан, Президентимизнинг 2019 йил 3 августдаги “Фуқаролар
ва тадбиркорлик субъектларининг мулк ҳуқуқи кафолатланишини сўзсиз таъминлаш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармойишларига асосан Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 16 ноябрда “Жисмоний ва юридик шахсларнинг мулк ҳуқуқлари кафолатларини таъминлаш ҳамда ер участкаларини олиб қўйиш ва компенсация бериш тартибини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарори қабул қилинди. Қарор билан шу даврга қадар жисмоний ва юридик шахслардан давлат ва жамоат эҳтиёжлари учун мол-мулкларни олишда йўл қўйиб келинган барча камчиликларга тўлиқ чек қўйилди.
Шунингдек, тадбиркорлар ўз бизнесини ривожлантириш учун эркинлик ва янги имкониятларга эга бўлмоқда. Деҳқон ва фермерлар, кластер хўжаликлари ўзлари етиштирган ҳосилнинг ҳақиқий эгасига айланмоқда.
Бизнес омбудсман томонидан 2021 йил давомида тадбиркорлик субъектларининг 4 768 та мурожаатлари кўриб чиқилган бўлиб, шундан 2 373 таси қаноатлантирилган.
Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида давлат органларига 202 та тақдимнома, 84 та хулоса, 63 та огоҳнома киритилган.
Шунингдек, бузилган ҳуқуқларини тиклаш юзасидан судларга 125 та даъво аризаси, 8 та апелляция ва 13 та кассация шикояти киритилган.
Тадбиркорлик субъектларининг қонуний ҳуқуқ ва манфаатларини бузган мансабдор шахсларга нисбатан 1128 та маъмурий баённома расмийлаштирилган. Ушбу таъсир чоралар натижасида давлат органларининг ноқонуний қабул қилинган 446 та қарори бекор қилинган. Олиб борилаётган изчил ислоҳотлар реал ҳаётга татбиқ этилаётганлиги натижасида тадбиркорлик субъектларининг сони йил сайин ошиб бораётганлигини кўришимиз мумкин.
Жумладан, 2021 йилнинг ярим йиллигида 52 561 та янгитдан юридик шахслар ташкил этилган бўлиб, бу ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 37 фоиз кўп демакдир.
2021 йил 1 июль ҳолатига кўра фаолият кўрсатаётган 416 092 та хўжалик юритувчи субъектларнинг 58 785 таси саноат, 17 542 таси қурилиш, 117 230 таси қишлоқ хўжалиги, 103 508 таси савдо, 10 433 таси умумий овқатланиш ва 108 594 таси бошқа соҳаларда фаолият кўрсатиб келмоқда.
Давлат раҳбари ўз интервьюларида “Тадбиркорлар уларни қўллаб-қувватлаш ҳақидаги чиройли сўзларни кўп эшитган, энди бу гапларнинг амалий таъсири ва натижасини ўз кундалик фаолиятида ҳис этиши керак”лигини таъкидлаб ўтган.
Ушбу фикрларининг исботи тариқасида жорий йилнинг 20 август куни Ўзбекистон Республикасининг тарихида биринчи маротаба давлат раҳбарининг тадбиркорлар билан тўғридан-тўғри мулоқотлари ташкил қилинди. Ушбу мулоқот давомида тадбиркорлар томонидан кўп берилган масалаларни ҳал этишга қаратилган 7 та муҳим йўналиш бўйича бир қатор эркинликлар бериш тўғрисида топшириқлар берилди.
Масалан, тадбиркорларнинг корхоналари жойлашган, ҳозирда эгалик қилиш, фойдаланиш ёки ижара ҳуқуқи асосида эгаллаб турган ер майдонлари уларга мулк қилиб расмийлаштириб берилиши, яъни бу ерни бошқа одам сотиб ололмаслиги, уни хусусийлаштиришга фақат ер эгасининг ўзи ҳақли бўлиши;
бундан буён давлат мулки объектлари, улар жойлашган ер билан бирга, ягона мулкий мажмуа сифатида аукцион орқали сотилиши, бинони сотиб олган тадбиркорлар унга бириктирилган ерга ҳам хусусий мулк ҳуқуқи асосида эгалик қилиши;
банклар четдан ресурсни қандай валютада жалб қилишидан қатъий назар, тадбиркорларга кредитни миллий валюта – “сўм”да ва бизнес вакиллари учун мақбул фоизларда бериш тизими йўлга қўйилиши ва тадбиркорларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини фақатгина қоғозда эмас, реал ҳаётда кафолатлайдиган бошқа топшириқларини кўришимиз мумкин.
Давлатимиз раҳбари айтганларидек “Барчамиз бир ҳақиқатни чуқур англаб олишимиз керак: тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қувватлаш – фуқаролар, халқимиз фаровонлигини оширишнинг энг самарали йўли, Янги Ўзбекистонни барпо этишнинг пировард мақсадидир”.
Элдор Ташходжаев,
Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини
ҳимоя қилиш бўйича вакил девони етакчи инспектори
