Шу нуқтаи назардан, фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш, аҳолига хавфлар ҳақида ўз вақтида ахборот бериш, қутқарув хизматларининг шайлигини таъминлаш ва ҳар бир оилада оддий хавфсизлик кўникмаларини шакллантириш бугунги куннинг долзарб вазифаларидан.
Президентимизнинг 2025 йил 20 октябрдаги “Аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан ишончли муҳофаза қилиш соҳасини сифат жиҳатидан янги босқичга кўтариш тўғрисида”ги фармони ва унинг ижросини таъминлашга қаратилган “Фавқулодда вазиятлар органлари фаолиятини янада такомиллаштиришга доир ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида”ги ҳамда “Фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш соҳасини рақамлаштириш ҳамда илмий ва инновацион фаолиятни ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорлари аҳоли ва ҳудудларни фавқулодда вазиятлардан ишончли муҳофаза қилишни сифат жиҳатидан янги босқичга кўтаришда муҳим ҳуқуқий асос вазифасини ўтади. Бу биздан фақат тузилмавий ўзгаришларни эмас, хавфни олдиндан кўриш, ҳудудлар кесимида баҳолаш ва ҳар бир қарорни инсон манфаатига боғлашни талаб этади.
Фуқаролар хотиржамлиги давлат сиёсатининг ўзагидир. Бу тушунча фақат фавқулодда вазият содир бўлган пайтда тезкор ёрдам кўрсатиш билан чекланмайди. У хавфни олдиндан аниқлаш, эҳтимолий оқибатларини баҳолаш, профилактик чораларни кўриш, аҳоли ва ҳудудларни тайёрлаш, эрта огоҳлантириш ва фавқулодда вазиятдан кейин тиклаш жараёнини ягона тизим сифатида қамраб олади.
Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг 2026 йил 9 ойи якунлари бўйича маълумотлари ҳам профилактика ва тизимли тайёргарликнинг аҳамиятини яққол кўрсатади. Шу даврда республика ҳудудида 41 та фавқулодда вазият қайд этилган. Бу 2025 йилнинг мос давридаги 61 та ҳолатга нисбатан 33 фоиз камдир. Бироқ ҳар бир рақам ортида инсон тақдири тургани сабабли ижобий динамика хотиржамликка эмас, балки профилактик ишларни янада кучайтиришга ундайди.
Аҳоли сони, шаҳарлар кенгайиши, янги турар жой массивлари ва ишлаб чиқариш ҳудудларининг пайдо бўлиши хавфсизлик тизими олдига янги талабларни қўймоқда. 2026 йил 1 апрель ҳолатига кўра, мамлакат аҳолиси 38 миллион 382 минг 685 кишига етган. Шундан 19,6 миллиони шаҳарларда, 18,8 миллиони қишлоқ жойларда истиқомат қилади. Демак, хавфсизлик сиёсати фақат йирик шаҳарлар билан чекланмай, ҳар бир туман, қишлоқ ва маҳалланинг ўзига хос хавфларини ҳисобга олиши зарур.
Фавқулодда вазият содир бўлганда аҳоли, биринчи навбатда, тезкор ва ишончли ёрдамни кутади. Аммо ҳақиқий натижа ҳодиса содир бўлганидан кейин эмас, ундан анча олдин бошланади. Хавфли объектларни ўрганиш, профилактик назорат, бинолар ва коммуникациялар ҳолатини баҳолаш, аҳолини огоҳлантириш ва қутқарув кучларининг тайёргарлиги — инсон ҳаётини асрашга хизмат қиладиган ягона занжир.
Шу маънода, хавфсизликни таъминлаш бир ташкилотга хос вазифагина эмас, балки давлат бошқаруви, ҳудудий ривожланиш ва жамият ҳаётининг ажралмас қисмидир. Қурилиш режалари, транспорт инфратузилмаси, саноат объектларининг жойлашуви, сув объектларидан фойдаланиш, энергетика тармоқлари ва аҳоли пунктларининг ривожланиши хавфсизлик мезонлари билан уйғун бўлиши лозим.
Профилактика — энг самарали чора
Хавфсизлик соҳасидаги натижани баҳолашда рақамлар муҳим. Бироқ улар ўз-ўзича мақсад эмас. Рақамлар қайси йўналишда ижобий ўзгариш борлигини, қайси ҳудуд ёки соҳада қўшимча чоралар талаб этилишини кўрсатувчи воситадир. Юқорида қайд этганимиздек, 2026 йилнинг 9 ойида республикада 41 та фавқулодда вазият қайд этилган. Уларнинг 36,6 фоизи йўл-транспорт ҳодисалари, 19,5 фоизи ёнғин, 12,2 фоизи турар жой объектларида газнинг чақнаши, 12,2 фоизи сувдаги бахтсиз ҳодисалар ҳисобига тўғри келган. Шунингдек, токсик, озиқ-овқатдан ва ис газидан заҳарланиш, сел-сув тошқини, кучли шамол ва катердаги авария ҳолатлари ҳам қайд этилган.
Ушбу таркиб хавфсизлик профилактикаси бир вақтнинг ўзида бир нечта йўналишда олиб борилиши кераклигини кўрсатади. Ёнғинлар профилактикаси, газдан фойдаланиш маданияти, йўл ҳаракати хавфсизлиги, сув ҳавзаларида эҳтиёткорлик, ишлаб чиқаришда хавфсизлик ва аҳолининг биринчи ёрдам бўйича билимлари бир-биридан ажралган ҳолда эмас, ягона хавфсизлик маданияти доирасида шакллантирилиши керак.
Жорий йилнинг 9 ойида 7615 та ёнғин содир бўлган. 2025 йилнинг шу даврига нисбатан 6,5 фоиз камайган. Бироқ ёнғинларнинг келиб чиқиш сабаблари профилактика учун муҳим огоҳлантириш беради: 46 фоизи электр ускуналари, 29 фоизи оловдан эҳтиётсиз фойдаланиш, 8,4 фоизи иситиш печлари, 5,1 фоизи транспорт воситаларидан фойдаланиш ва тузилиш қоидаларини бузиш билан боғлиқ. Болаларнинг шўхлиги 3,9 фоизни ташкил этган.
Ёнғинларнинг 72,3 фоизи аҳоли яшаш жойларида содир бўлгани алоҳида эътиборга лойиқ. Бу кўрсаткич хавфсизлик маданиятини оиладан бошлаш зарурлигини англатади. Электр жиҳозларидан тўғри фойдаланиш, иситиш печларини соз ҳолда сақлаш, болаларни олов билан боғлиқ хавфлардан асраш, газ қурилмаларини назорат қилиш ва эвакуация йўлини олдиндан билиш каби оддий кўникмалар кўплаб хавфларнинг олдини олиши мумкин.
Фавқулодда вазият юз берганидан кейин уни бартараф этиш муҳим, аммо ундан олдин кўрилган профилактик чоранинг қиймати янада юқори. Жорий йилнинг 9 ойида ёнғинларнинг олдини олиш мақсадида 323 мингдан ортиқ корхона ва ташкилотдан қарийб 102,5 мингтасида батафсил ва назорат тартибидаги текширувлар ўтказилди. Шунингдек, 30 минг 671 та тадбиркорлик субъектида ёнғин профилактика тадбирлари ва кўриклар ташкил этилди, давлат тасарруфидаги 82 минг 205 та объектда тезкор текширишлар амалга оширилди.
Текширувлар давомида корхона ва муассасалар раҳбарларига 1 миллион 846 минг 578 та банддан иборат давлат ёнғин назоратининг ёзма кўрсатмалари берилган ва уларнинг 77,1 фоизи бартараф этилган. Зудлик билан чора кўрилмаса, ёнғинга олиб келиши мумкин бўлган 36 минг 306 та бино-иншоотнинг фаолияти вақтинча тўхтатилган, 134 минг 575 та носоз ускуна электр манбасидан узилган. Бу рақамлар профилактика ишларининг фақат тушунтириш эмас, аниқ хавфни бартараф этишга қаратилганини кўрсатади.
Профилактиканинг яна бир муҳим йўналиши — аҳолининг билими ва кўникмаларини ошириш. 2026 йилнинг 9 ойи мобайнида қарийб 10 миллион 164 минг фуқарони қамраб олган ҳолда суҳбат ва йўл-йўриқлар ўтказилган. Корхона ва ташкилотларда 125 мингдан зиёд учрашув ўтказилиб, 3 миллион 910 мингга яқин иштирокчи қамраб олинган, маҳаллалардаги 66 минг 602 та учрашувда эса 2 миллиондан зиёд фуқаро иштирок этган.
Мустаҳкам муҳофаза оиладан бошланади
Хавфсизлик маданияти, энг аввало, оилада шаклланади. Электр розеткасига тегмаслик, газ қурилмасидан эҳтиёткорлик билан фойдаланиш, сув ҳавзасида катталар назоратисиз сузмаслик, ёнғин содир бўлганда саросимага тушмасдан хавфсиз жойга чиқиш каби оддий қоидаларни ўргатиш боланинг ҳаёти учун муҳим ҳимоя воситасига айланади.
Ҳар бир оилада фавқулодда хизматларга қандай мурожаат қилиш, уйдан хавфсиз чиқиш йўли қаерда экани, электр ва газни зарур ҳолда қандай ўчириш, биринчи ёрдамнинг энг асосий қоидалари нимадан иборат эканини билиш муҳим. Бу кўникмалар профессионал қутқарувчилар ишини босмаса-да, мутахассислар етиб келгунга қадар қимматли вақтни сақлаб қолиши мумкин.
Айниқса, болалар, ёлғиз кекса фуқаролар, ногиронлиги бўлган шахслар ва ҳаракатланиши чекланган инсонлар учун алоҳида ёндашув талаб этилади. Фавқулодда вазиятда барча инсон бир хил имкониятга эга бўлмаслиги мумкин. Шу сабаб маҳалла даражасида кимга қандай ёрдам кераклиги, кимни эвакуация қилишда биринчилардан кўмаклашиш зарурлиги олдиндан белгилангани маъқул.
Сел-тошқинга қарши тизимли тайёргарлик
Табиий хусусиятли фавқулодда вазиятларнинг олдини олишда ҳудуднинг табиий шароити, сув объектлари, тоғолди ҳудудлари ва аҳоли жойлашуви ҳисобга олиниши керак. 2026 йил давомида аҳоли ва ҳудудларни хавфли гидрометеорологик ҳодисалар ҳамда геологик жараёнлар билан боғлиқ фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш бўйича қатор ишлар бажарилди. Ҳукумат комиссиясининг тошқинга қарши 4 та йиғилиш баёни тасдиқланган.
Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликларида тошқинга қарши ҳудудий комиссиялар мажлислари ўтказилди. Фавқулодда вазиятлар вазирлигида Сув хўжалиги ва Рақамли технологиялар вазирликлари, Миллий гвардия, Автомобиль йўллари қўмитаси, Гидрометеорология хизмати агентлиги, Давлат геологик мониторинг хизмати ва бошқа тегишли ташкилотлар вакилларидан иборат республика идоралараро штаби фаолият юритмоқда. Шунингдек, Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятларда 14 та штаб ташкил қилиниб, кунлик ахборот алмашинуви йўлга қўйилган.
Сел-тошқин хавфи мавжуд хавфли ҳудудлардан вақтинчалик кўчирилиши лозим бўлган аҳолининг доимий яшаш жойларига алоҳида кўрсатма бўлгунга қадар қайтиб келиш ҳолатларининг олдини олиш ва транспорт воситаларининг хавфли ҳудудларга ўтишига йўл қўймаслик чораларини кўриш мақсадида 124 та назорат-кузатув пости ташкил этилди. Бу каби чоралар фавқулодда вазият вақтида бошқарув ва интизом нақадар муҳим эканини кўрсатади.
Хавфли ҳудудларда дарёлар, сойлар ва каналлар ўзанларини тозалаш, қирғоқ ва дамбаларни мустаҳкамлаш бўйича республикада 180 та махсус-тактик ўқув машқи ўтказилди. Уларга 5193 ходим ва 1216 та махсус-муҳандислик техникаси жалб этилди. Машғулотлар давомида қарийб 116,5 минг куб метр тупроқ, 101 минг 853 погон метр ўзан тозалаш ишлари, 66 минг куб метрдан зиёд қум-шағал, 10 минг куб метрга яқин харсанг ва 3698 куб метр бетон ишлари бажарилди.
Ушбу тадбирлар натижасида 438 та хонадон, 12 та ижтимоий соҳа объекти, 101,5 километр дарё, сой ва канал ўзанлари, 12,3 километр ички йўллар ҳамда бошқа объектларни сел сувларидан муҳофаза қилишга эришилди.
Хавфлар харитаси ўзгармоқда
Кучли иссиқ ва қурғоқчилик ёнғин хавфини кучайтириши, жала ва кескин ёғингарчилик сел ҳамда сув босишига олиб келиши, сув танқислиги эса аҳоли турмуши ва иқтисодиёт барқарорлигига таъсир қилиши мумкин. Шу сабаб иқлим ўзгариши фавқулодда вазиятлар соҳасидаги ёндашувларни ҳам янгилашни талаб қилмоқда. Бир вақтнинг ўзида бир нечта хавфнинг юзага келиши ҳам эҳтимолдан холи эмас.
Шу боис, хавф хариталарини доимий янгилаб бориш, уларни ердан фойдаланиш, қурилиш, коммуникациялар ва қутқарув бўлинмаларини жойлаштириш қарорлари билан боғлаш зарур. Тоғолди ҳудудларида сел ва кўчки, дарё бўйларида сув тошқини, зич қурилган шаҳарларда ёнғиннинг тез тарқалиши, саноат зоналарида техноген ҳодисалар эҳтимоли юқорироқ бўлиши мумкин.
Иқлимга мослашувни фақат экологик масала сифатида қараш етарли эмас. Бу аҳоли саломатлиги, уй-жой, транспорт, энергетика, сув таъминоти ва фавқулодда вазиятларга тайёргарлик билан бевосита боғлиқ комплекс вазифадир. Шунинг учун хавфларни кечаги ҳодисалар асосида эмас, илмий маълумотлар, кузатувлар ва эҳтимолий сценарийлар асосида баҳолаш талаб этилади.
Хавф ҳақидаги ахборот фуқарога ўз вақтида, аниқ ва тушунарли етказилса, у тўғри қарор қабул қилиш имконига эга бўлади. Эрта огоҳлантириш фақат хабар юборишдан иборат эмас. Фуқаро хабар нимани англатишини, қаерга боришини, кимга мурожаат қилишини ва қандай ҳаракатлардан тийилиши кераклигини ҳам билиши лозим.
Мобиль алоқа, сиреналар, телевидение, радио ва маҳалла орқали хабардор қилиш каналлари бир-бирини тўлдириши керак. Алоқа тармоғи ишдан чиқса ҳам аҳолига хабар етказишнинг муқобил усули мавжуд бўлиши лозим. Бу, айниқса, сел-тошқин, кучли шамол, ёнғин ва бошқа тез ривожланувчи ҳодисаларда катта аҳамиятга эга.
Маҳалла аҳоли билан энг яқин ишлайдиган бўғин сифатида эрта огоҳлантириш тизимининг муҳим қисми бўлиши мумкин. Хавфли жойлар, эвакуация йўналишлари ва хавфсиз йиғилиш нуқталари олдиндан белгиланса, фавқулодда вазият вақтида саросима камаяди. Кўп қаватли уй, мактаб, бозор ва ишлаб чиқариш объекти учун ҳаракат алгоритми тушунарли бўлиши, ҳужжатда эмас, амалий машғулотлар орқали синовдан ўтказилиши керак.
Тезкор жавоб сифати
Аҳоли учун энг муҳим масалалардан бири — ёрдам қанчалик тез етиб келиши. Бироқ тезкорлик фақат қутқарув автомобилининг ҳаракат тезлиги билан ўлчанмайди. Чақирувни қабул қилиш, манзилни аниқлаш, энг яқин гуруҳни йўналтириш, тирбандлик ва йўл шароитини ҳисобга олиш, объект ҳақидаги маълумотларни олдиндан билиш ягона жараённи ташкил этади.
Шаҳарлар кенгайиб, янги турар жой массивлари ва саноат зоналари пайдо бўлаётган ҳозирги шароитда қутқарув бўлинмаларининг жойлашуви мунтазам қайта баҳоланиши зарур. Маъмурий чегарадан кўра ҳақиқий етиб бориш вақти муҳимроқ. Аҳоли зичлиги, баланд бинолар, хавфли ишлаб чиқариш объектлари, йўл тармоғи ва мавсумий хавфлар биргаликда таҳлил қилиниши лозим.
Замонавий геоахборот тизимлари хавфли нуқталарни кўрсатиш, транспорт мониторинги энг мақбул йўналишни танлаш, маълумотлар таҳлили эса профилактика учун устувор объектларни белгилаш имконини беради. Аммо технологиянинг ўзи етарли эмас. Уни тўғри қўллайдиган ходим, сифатли маълумот ва аниқ масъулият тақсимоти ҳам зарур.
Фавқулодда вазият вақтида биргина идоранинг саъй-ҳаракатлари билан барқарор натижага эришиб бўлмайди. Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, ҳокимликлар, тиббий хизмат, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар, коммунал ва транспорт ташкилотлари мувофиқлашган ҳолда ҳаракат қилиши шарт. Бир идорадаги кечикиш бутун жавоб занжирига таъсир қилиши мумкин.
Шунинг учун қўшма машғулотлар, маълумот алмашиш тартиби ва ягона вазият баҳоси тинч даврнинг ўзида шакллантирилиши керак. Амалий машқлар нафақат техник имкониятларни, балки идоралар ўртасидаги ҳамкорликнинг қай даражада ишлашини ҳам синаб кўради.
Қутқарувчиларнинг касбий маҳорати ҳам тизим самарадорлигининг муҳим омилидир. Ёнғин, сел, баландликдаги авария ёки сувдаги ҳодиса турли кўникма ва асбоб-ускуналарни талаб қилади. Амалий ўқувлар, раҳбар кадрларни тайёрлаш ва ҳар бир ҳодисадан кейин холис таҳлил ўтказиш хизмат сифатини оширишнинг доимий воситаси бўлиши лозим.
Рақамлардан амалий хулосаларга
Ёнғинлар статистикаси профилактиканинг қайси нуқталарга қаратилиши кераклигини кўрсатади. Ёнғинларнинг энг катта қисми аҳоли яшаш жойларида содир бўлаётгани оилавий хавфсизликка алоҳида эътибор беришни талаб қилади. Электр ускуналари билан боғлиқ ҳолатларнинг юқори улуши электр тармоқлари ва маиший жиҳозларни мунтазам текшириш зарурлигини англатади.
Иситиш печлари билан боғлиқ ёнғинлар куз-қиш мавсуми олдидан профилактик кўрикларни кучайтириш муҳимлигини кўрсатади. Дудбуронларни тозалаш, печ ва мўриларнинг техник ҳолатини текшириш, ёнғин хавфи мавжуд материалларни иситиш қурилмаларидан узоқ сақлаш каби чоралар оддий кўринса-да, инсон ҳаёти учун катта аҳамиятга эга.
Газдан фойдаланишда ҳам масъулиятли муносабат талаб этилади. 2026 йилнинг 9 ойида 25 та ис газидан заҳарланиш ва 46 та ҳаво-газ аралашмаси чақнаши қайд этилган. Бу кўрсаткичлар ўтган йилнинг мос даврига нисбатан камайган бўлса-да, ҳар бир ҳолатнинг олдини олиш мумкин бўлган хавф сифатида баҳоланиши керак.
Сувда хавфсизлик ҳам доимий эътиборни талаб қилади. Кўриб чиқилаётган даврда 91 та сувда чўкиш ҳолати қайд этилган, 2025 йилнинг шу даврига нисбатан 38 фоизга камайган. Шунга қарамасдан, сув ҳавзаларида хавфсизлик қоидаларига риоя қилиш, болаларни назоратсиз қолдирмаслик ва белгиланмаган жойларда чўмилмаслик бўйича тарғибот узлуксиз давом этиши лозим.
Умумий масъулият
Аҳоли ва ҳудудлар хавфсизлигини таъминлашда давлат органлари билан бир қаторда тадбиркорлар ва фуқароларнинг ҳам ўрни бор. Корхона раҳбари ёнғин хавфсизлиги талабларига риоя этиши, бино эгаси эвакуация йўлини тўсмаслиги, ота-она фарзандига сув ҳавзасидаги хавфни тушунтириши — умумий хавфсизлик тизимининг ажралмас қисмидир. Масъулият фақат ҳодисадан кейин эмас, ҳар куни намоён бўлади.
Бу ёндашув хавфсизлик маданиятини назорат ва жазо тизимидан кенгроқ тушунишни талаб қилади. Ҳар бир инсон хавфсизлик қоидаларига риоя қилишни шахсий мажбурият сифатида қабул қилса, профилактиканинг таъсири сезиларли ошади. Тадбиркор учун хавфсиз иш жойи, ота-она учун фарзанд хавфсизлиги, маҳалла учун умумий ҳудуд хавфсизлиги, давлат органлари учун эса самарали бошқарув ва тезкор хизмат ягона мақсадга хизмат қилади.
Бугунги шароитда фавқулодда вазиятлар соҳасидаги вазифаларни фақат содир бўлган ҳодисаларга жавоб қайтариш билан чеклаб бўлмайди. Устувор вазифа — хавфни олдиндан кўриш ва унинг оқибатини минималлаштириш. Бунинг учун ҳудудлар хавфини мунтазам баҳолаш, профилактикани хавф даражасига қараб ташкил этиш, эрта огоҳлантиришни барча аҳоли қатламлари учун тушунарли қилиш, қутқарув бўлинмаларининг етиб бориш имкониятларини яхшилаш ва маҳаллаларда амалий тайёргарликни кучайтириш зарур.
Айни пайтда сув объектларида ҳам муҳандислик-ҳимоя ишлари олиб борилмоқда. Йиғма манзилли дастур асосида 79 та сув объектида ишлар ташкил этилган. Шунингдек, 9 та сув объектида қирғоқ мустаҳкамлаш ишлари режалаштирилган бўлиб, ҳисобот даврига қадар катта ҳажмда тупроқ, тош, бетон ва темир ишлари бажарилган. Мақсад – 2526 та хонадон, 30 минг 408 фуқаро, 5191 гектар экин майдони ва кўплаб ижтимоий ҳамда инфратузилма объектларини сел-тошқин хавфидан муҳофаза қилишга қаратилган.
Бу натижалар профилактиканинг иқтисодий ва ижтимоий самарасини ҳам кўрсатади. Хавфни олдиндан камайтириш орқали нафақат инсон ҳаёти, балки уй-жойлар, экин майдонлари, йўллар, мактаблар, боғчалар, тадбиркорлик объектлари ва бошқа инфратузилмалар ҳам асраб қолинади.
Фуқаролар хотиржамлиги — давлат сиёсатининг ўзаги, инсон ҳаёти ва қадр-қиммати эса унинг энг олий мезонидир. Фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш, аҳоли ва ҳудудларни муҳофаза қилиш, тезкор жавоб бериш ва тиклаш ишлари бир-бири билан узвий боғланган ягона тизим сифатида ишлаши керак.
2026 йилнинг 9 ойи давомида фавқулодда вазиятлар ва ёнғинлар сонининг камайиши, аҳолини кенг қамраб олган профилактик тадбирлар, сел-тошқин хавфи мавжуд ҳудудларда амалга оширилган махсус-тактик ўқув машқлари, муҳандислик-ҳимоя ишлари ва идоралараро ҳамкорлик бўйича натижалар соҳада амалий ишлар изчил олиб борилаётганини кўрсатади. Бироқ хавфлар ўзгариб бораётган шароитда эришилган натижалар билан чекланиб қолиш мумкин эмас.
Иқлим ўзгариши, шаҳарларнинг кенгайиши, янги саноат ва инфратузилма объектларининг пайдо бўлиши хавфсизлик тизимини доимий равишда такомиллаштиришни талаб этади. Бунда илмий маълумотлар, рақамли технологиялар, хавф хариталари, эрта огоҳлантириш тизимлари, амалий машғулотлар ва аҳоли билан очиқ мулоқот муҳим ўрин тутади.
Энг муҳими, хавфсизлик маданияти ҳар бир оиладан бошланиши керак. Ҳар бир фуқаро хавфни олдиндан англаса, ҳар бир оила оддий хавфсизлик қоидаларини билса, ҳар бир маҳалла фавқулодда вазиятга тайёр бўлса ва ҳар бир ташкилот ўз масъулиятини сидқидилдан бажарса, умумий хавфсизлик даражаси янада юксалади.
Бугун кўрилган профилактик чора эртанги талафотнинг олдини олиши мумкин. Шу маънода, хавфсизликка сармоя киритиш — келажакка, оила фаровонлиги ва мамлакат тараққиётига сармоя киритишдир. Зеро, фуқаролар хотиржамлиги таъминланган жамиятдагина барқарор тараққиёт учун мустаҳкам замин яратилади.
Азизбек ИКРАМОВ,
фавқулодда вазиятлар вазири,
генерал-майор
