Ota-onalar köpinça şirinliklar haqida bolalar bilan bahslaşadi va hatto ularni butunlay taqiqlaydi ham. Ammo tadqiqotlar şuni körsatadiki, taqiq qançalik qattiq bölsa, mayl şunçalik kuçli böladi. Agar bolaga köproq erkinlik berilsa, u oçlik va töqlik signallarini tezroq eşitişni örganadi, bu esa ovqatga soğlom munosabatda bölişga olib keladi.
Köpçilik mahsulotlarni “yaxşi” va “yomon”ga ajratadi va bu ovqatlaniş haqidagi fakt emas, balki axloqiy baho. Oziq-ovqat doimo foyda va zarar nuqtai nazaridan baholanganda, tanlovni lazzat emas, balki iroda belgilay boşlaydi, aybdorlik hissi esa uyda ruxsat etilgan va taqiqlangan narsalarga taʼsir körsatadi. Şunda heç bir mahsulot boşqalardan yaxşiroq yoki yomonroq deb qabul qilinmaydi.
Bolalar taqiqni bilganlarida çeklovlar aniq böladi, şirinlik sotib olinmaganda esa yaşirin böladi. Tadqiqotlar şuni körsatadiki, aniq taqiqlar beixtiyor “taqiqlangan meva”ga qiziqişni kuçaytirişi mumkin. Bola şirinlikka mukkasidan ketib qoladi va unga yopişib olgaç, töyiş hissi nimaligin eʼtibordan qoçiradi.
Neytral til va ovqatlaniş masʼuliyati tamoyili yordam beradi: ota-onalar nimani va qaçon beriş kerakligini, bolalar esa qança yeyiş kerakligini hal qilişadi. Şirinliklar biror narsa uçun mukofot emas, balki oddiy taomnomaning bir qismi bölişi mumkin. Şunda heç bir mahsulot boşqalardan yaxşiroq yoki yomonroq deb qabul qilinmaydi. Buni sodda qilib tuşuntirsa böladi. Masalan, biror mahsulotni “bu yuguriş uçun energiya beradi”, boşqasini esa “muşaklarning ösişiga yordam beradi” kabi şaklda tuşuntiriş samaraliroq taʼsir körsatadi.
***
Olimlar amaliy maslahatlar ham tayyorladi. Masalan, bolalarni taomnoma tuziş va xarid qilişga jalb qiling. Ularning nima yeyayotganiga izoh bermang: brokkolini maqtaş ham oziq-ovqat iyerarxiyasini yaratadi. Yaxşisi, ovqatga bölgan munosabatingizni qayta körib çiqing — bolalar sizni kuzatib turişibdi. Baʼzida, aytaylik bayramda köproq şirinlik yeyişga ruxsat beriş mumkin. Harqalay bir oqşom salomatlikni belgilamaydi, organizmning özini qanday his qilayotgani haqidagi xotirjam suhbat esa taqiqdan köra köproq saboq beradi, deb yozadi science.mail.ru.
