Ember energetika tahliliy markazi 15-oktyabr kuni elektr energiyasini saqlaş qurilmalarini rivojlantiriş rejalarining yangi şarhini eʼlon qildi. Mamlakatlarning 2030-yilga möljallangan umumiy maqsadlari 822 gigavattga yaqinlaşdi, biroq 1500 gigavattlik global majburiyatdan pastligiça qolmoqda. Şu fonda markazning yillik maʼlumotlari eng yirik va eng xarakterli energiya tizimlarida generatsiya qançalik turliça taşkil etilganini körsatadi, deya xabar berdi naked-science.ru.
Infografika tadqiqot markazi 1-aprel kuni şarh bilan birga eʼlon qilgan Global Electricity Review 2026 töplami asosida tayyorlangan. Taqqoslaş uçun 18 ta mamlakat va bitta davr, yaʼni töliq 2025-yil tanlab olindi. Har bir çiziq elektr stansiyalarining örnatilgan quvvati yoki mamlakatning umumiy energiya isteʼmolida emas, balki içki elektr energiyasi işlab çiqarişdagi manbalarning uluşini körsatadi.
Ayniqsa, Fransiya va Norvegiya örtasidagi farqlar yaqqol közga taşlanadi. Fransiyada atom elektr stansiyalari işlab çiqarişning 68,79 foizini, Norvegiyada gidroenergetika 90,03 foizini taʼminladi. GESlar, şuningdek, Kanada – 52,84 foiz va Braziliya – 51,78 foiz elektr energiyasining yarmidan köpini berdi. Daniyada eng katta manba şamol bölib çiqdi: uning uluşi 57,69% ni taşkil etdi.
Rossiyada gaz — 44,70%, kömir — 18,40%, atom energetikasi — 18,33%, GES — 16,74% ni taşkil etdi. AQŞda gaz – işlab çiqarişning 39,99 foizini taʼminladi. Xitoyda quyoş va şamolning umumiy uluşi 21,81 foizga yetgan bölsa-da, kömir 54,35% bilan eng yirik alohida manba bölib qoldi. Hindistonda kömir elektr energiyasining 70,82 foizini, Janubiy Afrikada esa 81,36 foizini taʼminlagan.
Hisob-kitobga kömir, gaz, boşqa qazilma yoqilğilar, atom, gidro, şamol va quyoş generatsiyasi kiritilgan. Bioenergetika va boşqa qayta tiklanadigan manbalar bitta yölakka birlaştirilgan. Barça qayta tiklanadigan yoki barça kam uglerodli generatsiya kabi tayyor agregatlar qayta qöşilmagan: aks holda bir xil elektr energiyasi ikki marta hisoblangan bölardi.
Şarhdagi 2025-yil maʼlumotlari oylik maʼlumotlar va sönggi yillik körsatkiçlar asosida tayyorlangan yalpi işlab çiqariş hisob-kitoblarini taqdim etadi. Emberning taʼkidlaşiça, baʼzi statistik maʼlumotlar dastlabki hisoblanadi va qayta körib çiqilişi mumkin. Imkon bölgan joylarda markaz taqsimlangan quyoş energiyasini ham hisobga oladi, bu esa odatiy hisobotlarda har doim ham töliq aks ettirilmaydi.
Global miqyosda 2025-yilda qayta tiklanadigan manbalar kömirdan özib ketdi: ularning umumiy uluşi 33,0 foizga nisbatan 33,8 foizni taşkil etdi. Quyoş energiyasini işlab çiqarişning ösişi global elektr energiyasiga bölgan sof talabning qariyb törtdan uç qismini taʼminladi. Qazilma generatsiyasi umuman olganda deyarli özgarmadi va 0,2% ga kamaydi.
Ember boşqaruvçi direktori Aditya Lolla yillik şarh natijalarini şunday izohladi. Şu bilan birga, milliy energiya tizimlari içida manbalarning turli xil uyğunliklari saqlanib qolmoqda, buni mamlakatlarni taqqoslaş körsatadi.
Oktyabr oyidagi hisobotda keyingi bosqiç - işlab çiqarilgan elektr energiyasini saqlaş masalasi körib çiqiladi. Unga köra, 2025-yilda akkumulyator quvvatlari ösişi 118 gigavattni, şu jumladan 108 gigavatt akkumulyatorlarni taşkil etdi. Töplagiçlar quyoş işlab çiqarişining bir qismini kunduzgi soatlardan boşqa vaqtlarga ötkazişga va tarmoq faoliyatini qöllab-quvvatlaşga yordam beradi. Ular infografikadagi manbalarga mustaqil yoqilği sifatida qöşilmaydi: zaryad generatsiya tuzilmasida allaqaçon hisobga olingan elektr stansiyalaridan keladi.
