Дар кишвари мо барои васеъ намудани минтақаҳои сабз, бунёди боғҳо ва гулгаштҳо корҳои густурда анҷом дода мешаванд. Ҳамзамон, дар масъалаи ҳифзи ниҳолҳо, обёрии онҳо ва ташкили нигоҳубини мунтазам камбудиҳо мавҷуданд.

Як қисми муайяни ниҳолҳои баҳори соли гузашта шинонидашуда хушк шудаанд. Сабабҳои ин ҳолат интихоби дарахтоне, ки ба шароити иқлим ва хоки минтақа мувофиқ нестанд, шинонидани ниҳолҳо дар ҷойҳое, ки низоми обрасонӣ вуҷуд надорад, инчунин андешидани чораҳои нокифоя барои мубориза бо бемориҳо ва ҳашароти зараррасон мебошанд. Ҳамчунин ба мавҷудияти мушкилот дар нигоҳубини ҷангалҳои дар қаъри хушкшудаи баҳри Арал бунёдшуда ва масъалаҳои ҳифзи онҳо ишора гардид.

Сарвари давлат зарурати арзёбии самаранокии корҳои анҷомдодашударо бо назардошти дараҷаи нигоҳдории ниҳолҳо баъд аз як, се ва панҷ сол таъкид кард.

Дар ин робита, роҳу равишҳое пешниҳод шуданд, ки тамоми равандҳоро — аз ташкили корҳои кабудизоркунӣ дар асоси таҳқиқоти илмӣ, омода намудани хок ва таъсиси низоми обёрӣ то нигоҳубини ниҳолҳо дар муддати на камтар аз се сол фаро мегиранд. Пешбинӣ мешавад, ки муҳлати шинонидани дарахтон бо назардошти шароити обу ҳавои ҳар минтақа ва хулосаҳои олимон муайян карда шуда, ба навъҳое афзалият дода шавад, ки ба иқлими маҳаллӣ мутобиқ буда, ба гармӣ, сармо ва камбуди об тобоваранд.

Ба Кумитаи экология супориш дода шуд, ки барои ҳар як маҳалла «харитаҳои сабз» таҳия намуда, ба аҳолӣ пешниҳод кунад. Дар ин харитаҳо намудҳои ниҳолҳо, ҷойҳои шинонидани онҳо ва низоми обёрӣ нишон дода мешаванд. Ҳамчунин вазифа гузошта шуд, ки якҷо бо раисони маҳаллаҳо ҳолати дарахтон ва ниҳолҳо дар ҳар кӯча мунтазам назорат карда шуда, сабабҳои хушкшавии онҳо муайян ва барои бартараф намудани онҳо чораҳо андешида шаванд.

Афзалияти ташкили корҳои дарахтшинонӣ дар ҷойҳои сернуфуси аҳолӣ, қад-қади роҳравҳои пиёдагард ва кӯчаҳое, ки шабонарӯзӣ истифода мешаванд, таъкид гардид. Зарурати фароҳам овардани шароити бароҳат барои ҳаракат ва истироҳати одамон тавассути зиёд намудани шумораи дарахтони сояафкан дар чунин ҷойҳо низ қайд шуд.

Зимни муаррифӣ инчунин пешниҳодҳо оид ба хидматрасониҳои маҷмӯӣ ба маҳаллаҳо дар доираи барномаи «Маҳаллаи сабзи ман» баррасӣ гардиданд. Пешбинӣ мешавад, ки бо дархости маҳаллаҳо таъмини онҳо бо ниҳолҳои босифат, нуриҳои органикӣ ва воситаҳои каммасрафи обёрӣ ба роҳ монда шуда, инчунин хидматрасонӣ оид ба ҳифзи дарахтон аз бемориҳо ва ҳашароти зараррасон ташкил карда шавад.

Пешбинӣ мешавад, ки ба ҳар як маҳалла як ҷангалбон-мураббӣ вобаста карда шуда, ба аҳолӣ тарзи шинонидан, обёрӣ ва нигоҳубини ниҳолҳо омӯзонида шавад. Ҳамчунин дар байни хонаҳои истиқоматӣ, мактабҳо ва боғчаҳои кӯдакона бунёди майдонҳои хурди сабз ва боғҳои ҷамъиятӣ ба роҳ монда мешавад. Вазифа гузошта шуд, ки ба ин кор ҳаракатҳои волонтёрӣ, иборат аз фаъолони маҳаллаҳо ва ҷавонон, ба таври васеъ ҷалб карда шаванд.

Ҳамчунин пешниҳоди ҷорӣ намудани «рейтинги сабз»-и маҳаллаҳо баррасӣ шуд. Меъёрҳои асосии он ҳиссаи майдонҳои сабз, шумораи дарахтон ба ҳар сари аҳолӣ, дараҷаи сабзиши ниҳолҳои нав шинонидашуда ва сатҳи иштироки аҳолӣ хоҳанд буд. Супориш дода шуд, ки механизмҳои ҳавасмандгардонии маҳаллаҳои дорои натиҷаҳои баланд, аз ҷумла тавассути ҷудо намудани маблағҳои иловагӣ барои ободонӣ ва микрогрантҳои мақсаднок барои татбиқи лоиҳаҳои «сабз» таҳия карда шаванд.

Пешниҳод шуд, ки барномаҳои кабудизоркунии ҳудудҳо дар асоси принсипи «3-30-300» амалӣ карда шаванд. Тибқи ин принсип, ҳар як инсон бояд дар ҷойе, ки зиндагӣ, кор ё таҳсил мекунад, имкони дидани ҳадди ақал се дарахтро дошта бошад, на камтар аз 30 фоизи ҳудуде, ки аҳолӣ дар он зиндагӣ мекунад, бояд бо сояи дарахтон пӯшонида шавад ва дар масофаи то 300 метр аз манзил бояд минтақаи сабз барои истироҳат мавҷуд бошад.

Зимни муаррифӣ лоиҳаҳои татбиқи амалии ин равиш бо дарназардошти хусусиятҳои табиӣ ва шаҳрсозии ноҳияи Янгиҳаёти шаҳри Тошканд, ноҳияи Олоти вилояти Бухоро ва ноҳияи Ургути вилояти Самарқанд пешниҳод шуданд.

Дар Янгиҳаёт бунёди боғҳои маҳаллӣ ва ҷамъиятӣ, кӯчаҳои сояафкани сайругашт, инчунин «камарбандҳои сабз» дар атрофи корхонаҳои саноатӣ ба нақша гирифта шудааст. Аз ҷумла, ҷамъоварии обҳои зеризаминӣ ва истифодаи такрории онҳо барои обёрӣ, истифодаи рӯйпӯшҳои обгузар ва истеҳсоли компост аз партовҳои органикӣ пешбинӣ мешавад. Корҳои кабудизоркунӣ ҳамзамон бо чораҳои коҳиш додани партовҳои саноатӣ, мониторинги автоматии сифати ҳаво ва такмили низоми идоракунии партовҳо анҷом дода мешаванд.

Дар Олот таваҷҷуҳи асосӣ ба васеъ намудани қабати сабз тавассути растаниҳои мутобиқшуда ба шароити биёбон ва камталаби об равона хоҳад шуд. Пешниҳод шудааст, ки парвариши маҳаллии ниҳолҳо рушд дода шуда, боғи дендрологӣ ва боғи растаниҳои ба шӯрӣ тобовар таъсис дода шавад. Ҳамчунин дар канори роҳҳо ва каналҳо шинонидани дарахтони муҳофизатӣ ба нақша гирифта шудааст.

Дар Ургут корҳои кабудизоркунӣ бо дарназардошти хусусиятҳои минтақаҳои кӯҳӣ ва доманакӯҳии он анҷом дода мешаванд. Дар ин ҷо таъсиси боғи дендрологӣ ва боғҳои ҷамъиятӣ, инчунин бунёди «камарбандҳои сабз» дар атрофи минтақаи саноатӣ ва қад-қади роҳи оҳан пешбинӣ шудааст. Дар боғи миллии табиии «Омонқӯтон» низ барои барқарор намудани қабати табиии растаниҳо дар асоси тухмиҳои навъҳои маҳаллии дарахтон ва буттаҳо чораҳо андешида мешаванд.

Масъалаҳои тақвияти дастгирии илмии лоиҳа ва ҷорӣ намудани технологияҳои муосир низ баррасӣ гардиданд. Пешниҳод мешавад, ки лабораторияҳои in vitro ва ниҳолхонаҳои муосир барои парвариши маводи солими ниҳолшинонӣ, ки ба шароити минтақаҳои гуногун мутобиқ шудаанд, таъсис дода шаванд. Ҳамчунин марҳила ба марҳила иваз намудани майсазорҳои ороишии серталаби об бо растаниҳои ба хушксолӣ тобовар пешбинӣ мешавад.

Дар шакли таҷрибавӣ ба роҳ мондани модули «Yashil AI» ба нақша гирифта шудааст. Маълумот дар бораи хок, иқлим ва таъминоти об тавассути зеҳни сунъӣ таҳлил карда шуда, дар асоси он қитъаҳои муносиб барои шинонидани ниҳолҳо ва тавсияҳо оид ба интихоби навъҳои дарахтон муайян карда мешаванд.

Имкони барвақт ошкор намудани хатари хушкшавии ниҳолҳо, камбуди об, бемориҳо ва паҳншавии ҳашароти зараррасон, сари вақт огоҳ намудани шахсони масъул, инчунин мониторинги кушодаи натиҷаҳо дар харитаи ягона фароҳам оварда мешавад.

Ҳамчунин масъалаҳои мубориза бо биёбоншавӣ, барқарор намудани заминҳои таназзулёфта ва ҷалби грантҳои байналмилалӣ ба ин соҳа баррасӣ шуданд.

Зарурати истифодаи самараноки иқтидори захираҳои замин ва гиёҳҳои шифобахш дар минтақаҳои биёбон, инчунин ба роҳ мондани лоиҳаҳои эҷоди арзиши иловагӣ дар чарогоҳҳо бо иштироки бахши хусусӣ таъкид гардид. Супориш дода шуд, ки то 1 июли соли 2027 дар ҳар як минтақа чунин лоиҳаи озмоишӣ ба роҳ монда шавад.

Ба масъулон супориш дода шуд, ки пешниҳодҳоро бо дарназардошти андешаҳои баёнгардида такмил диҳанд, фарҳанги шинонидан ва нигоҳубини дарахтонро дар маҳаллаҳо баланд бардоранд, инчунин масъулият ва назоратро барои ҳифзи минтақаҳои сабз тақвият бахшанд.