Зимни мулоқот лоиҳаи Стратегияи «Адолати судӣ – 2030», ки ба рушди фаъолияти судҳо то соли 2030 нигаронида шудааст, муаррифӣ гардид.

Солҳои охир ҷиҳати таҳкими мустақилияти ҳокимияти судӣ, ҳимояи ҳуқуқҳои инсон тавассути суд ва фароҳам овардани имкониятҳои бештар барои таъмини адолати судӣ ислоҳоти пайгирона амалӣ шуданд. Ҳамзамон, таҳлили муроҷиатҳои аҳолӣ ва таҷрибаи судӣ нишон медиҳад, ки дар низом ҳанӯз масъалаҳои ҳалталаб мавҷуданд.

Дар ин робита таъкид гардид, ки натиҷаи ислоҳот пеш аз ҳама, бояд дар он зоҳир шавад, ки шаҳрванд бидуни саргардонии зиёдатӣ ба суд муроҷиат карда тавонад, ҳуқуқи поймолшудаи ӯ сари вақт барқарор гардад ва ба одилона будани қарори қабулшуда эътимод дошта бошад.

Стратегияи «Адолати судӣ – 2030» дар асоси пешниҳодҳои аҳолӣ, мулоқотҳо бо олимон, ҳуқуқшиносон ва адвокатҳо, инчунин таҷрибаи пешрафтаи хориҷӣ таҳия шудааст. Дар стратегия 57 вазифа муайян гардида, дар Барномаи ҳаракатҳо ҷиҳати татбиқи он дар солҳои 2026–2028 дар маҷмӯъ 160 чорабинии мушаххас, инчунин, то соли 2030 – 33 ҳадафи асосӣ, ки бояд ноил шуд, муайян гардидааст.

Аз ҷумла, бо мақсади баланд бардоштани холисӣ ҳангоми бознигарии қарорҳои судҳои поёнӣ аз 1 июли соли 2027 5 суди байниминтақавӣ таъсис дода мешаванд. Зинаҳои апеллятсия ва кассатсия дар судҳои вилоятӣ нигоҳ дошта шуда, ваколатҳои зинаи тафтиш ба судҳои байниминтақавӣ тақдим мегардад. Ин ба амалияи бознигарии қарори як суд аз ҷониби худи ҳамон суд хотима бахшида, зарурати барои ҷустуҷӯи адолат ба пойтахт рафтани шаҳрвандонро коҳиш медиҳад.

Бо назардошти он ки судҳо оид ба корҳои шаҳрвандӣ масъалаҳои рӯзмарраи аҳолиро ҳал намуда, шаҳрвандон бештар ба онҳо муроҷиат мекунанд, бо мақсади ба мардум наздиктар намудани фаъолияти онҳо, вобаста ба зарурат, то соли 2030 фаъолияти судҳо оид ба корҳои шаҳрвандӣ марҳила ба марҳила қариб дар ҳамаи ноҳия ва шаҳрҳо роҳандозӣ мешавад. Дар ҳамаи судҳо гирифтани маълумот, пешниҳоди муроҷиатҳо ва истифода аз хидматрасониҳои рақамӣ бар асоси тамоюли «равзанаи ягона» таъмин мегардад.

Агар аризаи ба суд пешниҳодшуда ба салоҳияти суди дигар тааллуқ дошта бошад, он ба шаҳрванд баргардонида намешавад, балки худи суд онро ба суди дахлдор ирсол мекунад. Агар дар ариза камбудии ҷузъӣ ба чашм расад, суд ба шаҳрванд барои бартараф намудани он фаъолона кумак мерасонад.

Барои ҳалли фаврии низоъҳои иқтисодӣ стандарти «идоракунии проактивии парвандаҳои иқтисодӣ» ҷорӣ карда мешавад. Ин ба сарсонии соҳибкорон аз як идора ба идораи дигар ва борҳо пешниҳод намудани ҳуҷҷатҳо хотима мегузорад.

Озодии инсон – арзиши олӣ мебошад. Маҳз бо назардошти ин, барои таҳкими кафолатҳои ҳуқуқи инсон дар марҳилаи тафтишот ва таҳқиқ стандарти «гумони асоснок» (prima facie) ҷорӣ карда мешавад. Судяи тафтишотӣ ҳангоми баррасии масъалаи тақдими иҷозатнома, ваколат хоҳад дошт, ки қонуниятии боздошти шахс, кофӣ будани асосҳо барои гумон ё айбдоркунӣ ва зарурати талаб намудани ҳуҷҷатҳои иловагиро санҷад. Ин барои пешгирӣ аз маҳдудсозии беасоси озодии шахс мусоидат мекунад.
Бо мақсади таъмини амалиёти суди ягона «Феҳристи претседентҳо»-и рӯшод роҳандозӣ мешавад, ки қарорҳои Раёсати Суди Олиро фаро мегирад.

Барои озод намудани судяҳо аз вазифаҳои ташкилие, ки ба таъмини адолати судӣ алоқа надоранд, аз соли 2028 институти «маъмурияти судӣ» ҷорӣ карда мешавад.
Дар ҳамаи судҳо консепсияи «Суди рақамӣ» пурра роҳандозӣ шуда, портали my.sud.uz ва замимаи мобилии он такмил дода мешаванд. Дар шакли электронӣ пешниҳод кардани ҳадди ақал 50 фоизи муроҷиатҳо ба судҳо, тавассути сабти аудиоӣ қайд кардани 100 фоизи маҷлисҳои судӣ ва дастикам 5 баробар зиёд кардани шумораи истифодабарандагони низомҳои иттилоотии Суди Олӣ ба нақша гирифта шудааст.

Ҳамчунин васеъ намудани механизмҳои миёнаравӣ ва оштӣ, таъсиси Феҳристи кушоди санадҳои маъмурии ғайриқонунӣ эътирофшуда ва ҳадди ақал ба 3 намуд зиёд кардани шумораи намуди ҷиноятҳое, ки бо иштироки «ҳайати намояндагони халқ» баррасӣ мешаванд, ҳадаф гузошта шудааст.

Дар муаррифӣ намунаи либоси махсуси хидматӣ барои кормандони дастгоҳи суд низ баррасӣ гардид. Ин барои кормандони судро осон шинохтани шаҳрвандон ва барои баланд бардоштани масъулияти касбии онҳо хидмат мекунад.

Дар мулоқот инчунин пешниҳодҳо оид ба такмили минбаъдаи мурофиаи судии конститутсионӣ, баланд бардоштани самарадории фаъолияти мақомоти ҳамҷамъияти судяҳо, таҳкими мустақилияти судҳо ва такмили ихтисоси кадрҳои низом дар хориҷи кишвар баррасӣ шуданд.

Сарвари давлат лоиҳаи стратегияро маъқул дониста, фармони дахлдорро оид ба татбиқсозии ислоҳоти дар он пешбинишуда имзо кард.