Bojxona qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 6 oy davomida respublika bo‘yicha tamaki mahsulotlarini bojxona chegarasi orqali noqonuniy olib kirish va ichki hududlarda muomalaga kiritish bilan bog‘liq 759 ta holat aniqlangan.
Mazkur holatlar doirasida umumiy qiymati 48,5 milliard so‘mlik tamaki mahsulotlari olib qo‘yilgan. Bu raqamlar noqonuniy aylanmaga qarshi kurashda bojxona organlari tomonidan nazorat tadbirlari kuchaytirilganini ko‘rsatadi.
Alohida ta’kidlanishicha, elektron tamaki mahsulotlari va nikotinli snyuslar bilan bog‘liq holatlar ham doimiy nazorat markazida bo‘lmoqda. Xususan, 185 ta holatda 58 ming 403 quti nikotinli snyus mahsulotlarining noqonuniy aylanmasi oldi olindi. Ularning umumiy qiymati 4,2 milliard so‘mni tashkil etgan.
Mutaxassislar fikricha, bunday mahsulotlarning yashirin aylanmasi bir vaqtning o‘zida bir nechta xavfni yuzaga keltiradi. Birinchidan, ular davlat nazoratidan tashqarida sotiladi. Ikkinchidan, mahsulot tarkibi, sifati va kelib chiqishi kafolatlanmaydi. Uchinchidan, bunday mahsulotlar yoshlar va voyaga yetmaganlar qo‘liga tushish xavfini oshiradi.
Shu bois O‘zbekistonda ushbu sohadagi qonunchilik talablari kuchaytirildi. 2025 yil 27 noyabrda qabul qilingan O‘RQ–1098-sonli Qonun bilan ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritildi. Mazkur o‘zgartishlar 2026 yil 1 martdan kuchga kirgan.
Qonunchilikka muvofiq, O‘zbekiston Respublikasida muomalasi taqiqlangan tamaki mahsulotlari, nikotin yetkazib berishning elektron tizimlari, shu jumladan elektron sigaretalarni tayyorlash, olish, saqlash, tashish, o‘tkazish, ishlab chiqarish, mamlakat hududiga olib kirish yoki undan olib chiqish taqiqlanadi.
Shuningdek, “Alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishini hamda iste’mol qilinishini cheklash to‘g‘risida”gi Qonunda nikotinli snyus, nikotinli suyuqliklar, elektron sigaretalar va nikotin yetkazib berishning elektron tizimlariga oid tushunchalar hamda taqiqlovchi normalar aniq belgilab berilgan.
Brifingda qayd etilishicha, ayrim fuqarolar ushbu qonunbuzarlikni takroran sodir etgan. Nikotinli snyuslarni olib kirishga uringan 15 nafar shaxs ilgari ham shunday holat bilan bog‘liq bo‘lgani ma’lum qilindi. Ulardan 7 nafariga nisbatan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilgan.
Amaldagi tartibga ko‘ra, bunday harakatlar ancha miqdorda yoki avval ma’muriy jazo qo‘llanilganidan keyin sodir etilsa, aybdor shaxslarga nisbatan bazaviy hisoblash miqdorining 300 baravaridan 500 baravarigacha jarima, 2 yildan 3 yilgacha axloq tuzatish ishlari, 3 yildan 5 yilgacha ozodlikni cheklash yoki 3 yildan 5 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosi qo‘llanilishi mumkin.
Shu bilan birga, qonunchilikda ayrim holatlarda shaxs aybini bo‘yniga olib, vakolatli organlarga murojaat qilsa va muomalasi taqiqlangan mahsulotlarni ixtiyoriy topshirsa, javobgarlikdan ozod etilishi mumkinligi ham belgilangan.
Bojxona qo‘mitasi fuqarolarni respublika hududida muomalasi taqiqlangan tamaki mahsulotlari, nikotinli snyuslar, elektron sigaretalar va nikotin yetkazib berishning elektron tizimlari bilan bog‘liq har qanday noqonuniy harakatlardan tiyilishga chaqirdi.
Ta’kidlanishicha, bu boradagi nazorat tadbirlari davom ettiriladi. Asosiy maqsad — noqonuniy aylanmaning oldini olish, aholi salomatligini muhofaza qilish, yoshlar orasida zararli mahsulotlar tarqalishiga yo‘l qo‘ymaslik va qonun ustuvorligini ta’minlashdan iborat.
