Ўзбекистон Президентининг Олий Мажлис ва халқимизга навбатдаги Муро­жаатномасида истеъдодли ўғил-қизлари­миз таълим, илм-фан, маданият, санъат, спорт ва бошқа соҳаларда эришаётган катта ютуқлари билан янги Ўзбекистони­миз равнақига муносиб ҳисса қўшаётгани алоҳида таъкидлангани таълим соҳасига ишонч ва масъулиятни белгилаб берди.

Шу билан бирга, давлатимиз раҳбари ижро интизоми масаласига алоҳида тўхта­либ, таълим, спорт ва касб-ҳунар соҳасини ривожлантириш бўйича кенг кўламли ис­лоҳотлар янги босқичга кўтарилаётгани, бун­дай шароитда давлат бошқарувида натижа­дорлик ва масъулиятни кучайтириш устувор вазифа эканини таъкидлади.

Бугунги кунда таълим сифатини ошириш ва бу орқали ёшларимизни билимли, эртанги кунга масъул ва дахлдор инсонлар қилиб камолга етказиш энг устувор вазифалардан. Шу маънода, соҳага доир қонунчилик ҳужжатларида белгиланган муҳим вазифаларни амалга оширишда барча бўғиндаги раҳбарлардан катта масъулият ва жавобгарлик талаб этилади.

Бу ислоҳотларнинг асосий мақсади ёшлар­ни замонавий билим ва кўникмалар билан таъминлаш, жисмоний ва маънавий баркамол­лигини мустаҳкамлаш ҳамда рақобатбардош кадрлар захирасини шакллантиришдан иборат.

2026 йилда юртимизда илк бор мактаб ўқувчилари ўртасида нуфузли халқаро кимё ва информатика, Шанхай ҳамкорлик ташкилоти­га аъзо давлатлар талабалари ўртасида муҳан­дислик йўналишларида халқаро олимпиадалар ўтказилади. Ушбу мусобақалар мамлакатимиз­нинг илм-фан соҳасидаги салоҳиятини дунё миқёсида намоён этиш, ёшларимизни интел­лектуал рақобатга тайёрлаш ва жаҳон миқё­сидаги инновацион жараёнларга жалб этишга хизмат қилади.

Бу каби тадбирлар ёшларнинг пухта билим олишга қизиқишини ошириб, уларни ўз йўна­лишида етакчи мутахассислар даражасига етаклашга имкон яратади, ватанимизни илм-фан ривожланган мамлакатга айлантириш, обрў-эътиборини юксалтиришга замин яратади.

Юртимиздаги барча ислоҳотлар, жумладан, таълим, спорт ва касб-ҳунар тизимидаги янгила­нишлар, Мурожаатномада белгиланган вазифа­лар ёшларнинг келажагини барқарор таъминлаш­га қаратилган. Биз биргаликда келажак авлодни янада билимли, ҳар томонлама соғлом ва ижти­моий фаол қилиб тарбиялашга интиламиз. Ҳар бир маҳалла, ҳар бир мактаб ва ҳар бир оила бу жараёнда фаол иштирок этиши зарур.

2026 йил 5 февралда Ўзбекистон Президен­тининг “Мактабгача таълим ва тарбия тизими­ни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги фармони қабул қилинди. Унга кўра:

— бир йиллик мактабга тайёрлов гуруҳла­рининг таълим дастури мажбурий умумий ўрта таълимнинг дастлабки босқичи сифатида кири­тилади;

— мактабгача таълим тизимида ўйинга асосланган таълим жорий этилади;

— мактабгача ва умумий ўрта таълим хиз­матларини кўрсатувчи нодавлат таълим таш­килотларига бир йиллик мактабга тайёрлов гуруҳларини ташкил этишга рухсат берилади.

Умуман, мамлакатимизда таълим соҳаси­ни тубдан ислоҳ қилиш, унинг сифат ва сама­радорлигини ошириш устувор вазифалардан бири сифатида белгиланган. Давлат дастурла­ри, концепциялар ва қарорлар орқали белгилаб берилаётган вазифаларнинг ҳаётга тўлиқ ва ўз вақтида татбиқ этилиши эса, аввало, ижро ин­тизомига боғлиқ. Чунки энг пухта режа ва энг тўғри қарор ҳам ижро механизми суст бўлса, кутилган натижани бермайди.

Ижро интизоми бу — белгиланган вазифа­ларни аниқ муддатда, сифатли ва масъулият билан бажариш тизимидир. Таълим тизимида у раҳбарлардан тортиб, педагоглар, мутахас­сислар ва масъул ходимларгача бўлган барча бўғинларда муҳим аҳамият касб этади. Айниқ­са, таълим ислоҳотлари кўп босқичли, узвий ва комплекс жараён бўлгани учун ижро интизоми бу жараённинг “ҳаракатлантирувчи кучи” сана­лади.

Сўнгги йилларда мактабгача таълимдан бошлаб олий таълимгача бўлган барча бўғин­ларда янгиланишлар кечмоқда. Ўқув дастур­лари модернизация қилинмоқда, педагог кадрларни тайёрлаш ва қайта тайёрлаш тизими такомиллаштирилмоқда, рақамли технологиялар кенг жорий этилмоқда. Ушбу вазифалар­нинг барчаси ҳужжатларда аниқ белгиланган бўлса-да, уларнинг жойларда қай даражада ба­жарилаётгани ижро интизомига боғлиқ.

Бир сўз билан айтганда, ислоҳотларнинг самарадорлигига эришиш учун соат механиз­мидек аниқ ишловчи ижро тизими яратилди ҳамда бу жараён айни пайтда ўз самарасини бермоқда.

Амалиёт кўрсатадики, айрим пайтларда топшириқларга юзаки ёндашиш, масъулиятни бошқа бўғинга юклаш, ҳисобот учун ишлаш ҳолатлари учраб туради. Бу эса ислоҳотлар самарадорлигини пасайтиради. Шунинг учун ижро интизомини мустаҳкамлаш, масъулият ва жавобгарликни кучайтириш бугунги кун тала­би ҳисобланади.

Таълим муассасаларида раҳбар кадрлар­нинг ўрни бу борада алоҳида аҳамиятга эга. Раҳбарнинг шахсий масъулияти, талабчанлиги ва намунаси жамоада ижро маданиятини шакллантиради. Агар раҳбар топшириқларнинг бажарилишини мунтазам назорат қилса, муам­моларни ўз вақтида аниқлаб, ечимини топиш­га интилса, ижро интизоми табиий равишда мустаҳкамланади.

Шунингдек, педагогларнинг ижро инти­зомига муносабати ҳам таълим сифати билан чамбарчас боғлиқ. Дарсларга пухта тайёргар­лик кўриш, ўқув режа ва дастурларни тўлиқ бажариш, янги метод ва технологияларни амалиётга жорий этиш — буларнинг барчаси ижро интизомининг амалий кўринишларидир. Масъулиятли ва интизомли педагог сифатли таълим кафолатидир.

Бугунги рақамлаштириш жараёнлари ижро интизомини кучайтириш учун кенг имконият­лар яратмоқда. Электрон назорат тизимлари, онлайн ҳисоботлар ва мониторинг механизмлари вазифаларнинг бажарилишини шаффоф ва тезкор кузатиш имконини бермоқда. Бу эса ортиқча қоғозбозликни камайтириб, реал нати­жага йўналтирилган фаолиятни таъминлайди.

Шу маънода айтганда, жамият ҳаётининг барча соҳаларидаги ислоҳотлар самараси, биринчи навбатда, давлат органлари ва таш­килотларнинг барча бўғинларида ижро инти­зомининг зарур даражада ташкил этилишига боғлиқдир.

Мактабгача ва мактаб таълими вазирли­ги тизимида ижро интизомини мустаҳкам­лаш, Ўзбекистон Республикаси қонунлари, Президентимизнинг фармон, қарор ва фармойишлари, Президент Администрацияси раҳ­бари ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг топши­риқлари ижросини белгиланган муддатларда сифатли бажаришга алоҳида эътибор қаратил­моқда.

2026 йил давомида “Ijro.gov.uz” тизими орқали Мактабгача ва мактаб таълими вазир­лигига Ўзбекистон Республикаси қонуни, Ўз­бекистон Республикаси Президентининг фар­мони, қарори, фармойишларида 1786 та ҳамда Вазирлар Маҳкамаси ҳужжатларида 257 та топ­шириқ ва вазифа белгиланган.

Шу ўринда қайд этиш жоизки, вазирлик­ка 2023 йилда 166 та қонунчилик ҳужжатида белгиланган 1725 та, 2024 йилда 185 та қонун­чилик ҳужжатида белгиланган 1047 та топши­риқ келиб тушган. Вазирлик томонидан 2025 йилда қонунчилик ҳужжатларида белгиланган 1483 та топшириқнинг ижроси таъминланган. Шу билан бирга, 2026 йилда 1786 та топшириқ­ни сифатли ва ўз вақтида таъминлаш бўйича тегишли чоралар кўрилмоқда.

Бу борада Президентимизнинг 2021 йил 10 февралдаги “Қонунчилик ҳужжатлари ижро­сини самарали ташкил этишда давлат бошқаруви органлари ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари раҳбарларининг шахсий жавобгарлиги­ни кучайтиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ҳамда 2025 йил 25 июлдаги “Давлат органлари ва ташкилотларда ижро интизомини янада мустаҳкамлашнинг қўшимча чора-тадбир­лари тўғрисида”ги фармонлари давлат идоралари ва ташкилотларининг ижро тизимида қатъий ин­тизом ўрнатишга ҳуқуқий замин яратди.

Шунингдек, давлатимиз раҳбарининг 2021 йил 31 майдаги “Ijro.gov.uz” ижро интизоми идоралараро ягона электрон тизими самарали фаолият кўрсатишини таъминлашга қаратил­ган қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарори давлат органлари ва ташкилотларининг ижро интизомига масъул бўлинмаларининг ижро интизомини мустаҳкамлашдаги роли ҳамда давлат органлари ва ташкилотлари раҳ­барларининг шахсий масъулиятини ошириш борасида мустаҳкам ҳуқуқий асос бўлиб хиз­мат қилмоқда.

Шу билан бирга, Вазирлар Маҳкамаси­нинг 2025 йил 30 сентябрдаги “Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қа­рорлари ижросини назорат қилишнинг янги механизмларини жорий этиш тўғрисида”ги қарорига мувофиқ, ҳукумат қарорлари ижро­сини назорат қилишнинг янги тартиби жорий этилди. Шу асосда норматив-ҳуқуқий ҳужжат­ларни пухта ишлаб чиқиш ва қабул қилишнинг таъсирчан амалиётини шакллантириш, уларни аниқ ижрочилар, кенг жамоатчилик ҳамда аҳо­лига тезкор етказиш юзасидан ягона тизимнинг жорий этилгани ислоҳотлар самарасида муҳим аҳамият касб этмоқда.

Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигида мазкур норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ижросини самарали таъминлаш ҳамда ижро интизомини мустаҳкамлаш бўйича қатор ишлар қилинмоқда. Ушбу масъулиятли ва муҳим вазифалар ижроси­ни таъминлаш мақсадида вазирликда ҳар ҳаф­та якуни бўйича ижро муддати яқинлашаётган ҳужжатлар таҳлил қилиниб, зарур ҳолларда те­гишли мутахассисларни жалб этиш орқали топ­шириқ ва вазифаларни белгиланган муддатидан аввал бажариш чоралари кўрилмоқда.

Вазирлик тизимида ижро интизомини мустаҳкамлаш устувор вазифалардан бири ҳи­собланади. Ижро интизоми қабул қилинган қарорлар, фармойишлар ва топшириқларни белгиланган муддатларда, сифатли ва тўлиқ бажаришни таъминлашга қаратилган тизимли фаолиятдир. Вазирликнинг марказий аппарати томонидан ҳужжатлар ижроси бўйича аниқ ва­зифалар, муддатлар ва масъул ижрочилар бел­гиланади ҳамда уларнинг бажарилиши усти­дан доимий назорат олиб борилади. Ҳудудий бошқармалар ва туман (шаҳар) бўлимлари то­монидан топшириқларни жойларда ўз вақтида ва самарали ижро этиш, мавжуд муаммоларни бартараф қилиш ҳамда ҳисоботларни тақдим этиш таъминланади.

Президентимизнинг 2025 йил 25 июлдаги фармонига мувофиқ, давлат органлари ва таш­килотларда ижро интизомига масъул таркибий бўлинмаларни алоҳида мустақил тузилма си­фатида шакллантириш ҳамда уларни бевосита биринчи раҳбарга бўйсундириш белгиланган. Бу норма давлат бошқаруви тизимида ижро самарадорлигини ошириш, раҳбарларнинг шахсий масъулиятини кучайтириш ва қабул қилинаётган қарор ҳамда топшириқларнинг ўз вақтида, тўлиқ ва сифатли бажарилишини таъминлашга қаратилган бўлиб, вазирлик ти­зимида мазкур талаблар ижросини таъминлаш мақсадида ижро интизомига масъул таркибий бўлинма алоҳида мустақил тузилма сифатида ташкил этилди ва у бевосита биринчи раҳбар­га бўйсундирилди. Бу орқали ижро жараёни устидан доимий ва тизимли назорат ўрнатилди, топшириқлар бажарилиши юзасидан тезкор ах­борот алмашинуви механизми йўлга қўйилди.

Бевосита биринчи раҳбарга бўйсундириш механизми ижро интизомига нисбатан талабчанликни янада оширди. Топшириқларнинг бажарилиши юзасидан ахборотлар тўғридан тўғри раҳбариятга киритилиши натижаси­да муаммолар ўз вақтида аниқланиб, уларни бартараф этиш бўйича аниқ чора-тадбирлар белгиланмоқда. Ҳар бир таркибий бўлинма ва масъул ходим фаолияти натижа асосида таҳлил қилиниб, ижро ҳолати бўйича тизимли монито­ринг олиб борилмоқда. Бу эса вазирлик тизими фаолиятида интизом, масъулият ва натижадор­ликни таъминлашга хизмат қилмоқда.

Хулоса қилиб айтганда, вазирлик тизими бўйича катта натижаларга эришилмоқда.

I. Мактабгача таълим тизимида:

1. Янги турдаги мактабгача таълим ташки­лотларининг тизимга кириб келиши натижасида давлат ва нодавлат мактабгача таълим ташкилот­лари сони 38 мингтага етиб, қарийб 8 баробар ошди (2017 йилда 5200 тани ташкил этган).

Замонавий лойиҳалар асосида янгидан 594 та боғча ташкил этилди, мавжуд 3,1 мингтаси реконструкция қилиниб, 588 мингта янги қувват яратилди.

“Илк қадам” дастури қабул қилиниши ва янги ўринлар яратилиши натижасида 3-7 ёшли болаларнинг қамров даражаси 78 фоизга (2017 йилда 27 фоизни ташкил этган), 6 ёшли­ларнинг қамрови 98 фоизга етказилди.

2. 2022 йилда Тошкент шаҳрида ЮНEСКО­нинг эрта ёшдаги болаларни тарбиялаш ва уларга таълим бериш бўйича жаҳон конферен­цияси ўтказилиб, кейинги 10 йилда мактабгача таълим соҳасидаги устувор йўналишларни аниқлаб берувчи Тошкент декларацияси қа­бул қилинди.

II. Мактаб таълими тизимида:

1. 14 та Президент, 9 та ижод, 2 та спорт ва 203 та ихтисослаштирилган мактаб ташкил этилди.

2. Педагог-ходимлар томонидан юритила­диган ҳужжатлар камайтирилди. Хусусан, ўқи­тувчиларнинг ҳисоботлари 1 та (илгари 7 та), директорнинг ўқув ишлари бўйича ўринбосари ҳужжатлари 2 та (илгари 10 та), маънавий-маъ­рифий ишлар бўйича ўринбосари ҳужжатлари 7 та (илгари 18 та), синф раҳбарлари ҳужжатлари 4 та (илгари 10 та) этиб белгиланди.

3. Мактаб битирувчиларининг олий таълим муассасаларига кириш ўртача балл кўрсаткичи охирги беш йилда 69,8 баллдан 80,9 баллга ошди.

4. Халқаро фан олимпиадаларида 596 та (80 та олтин, 204 та кумуш, 312 та бронза) медаль қўлга киритилди (2010-2016 йилларда 71 та). Бу ўтган даврдагига нисбатан деярли 8 баробар кўп дегани.

5. Оролбўйи ҳудудида ўқувчилар бепул овқатланиши тизими жорий қилинди. Нати­жада Қорақалпоғистон Республикаси (734 та мактаб) ва Хоразм вилоятидаги (545 та мактаб) бошланғич синф ўқувчиларининг бепул овқат­ланиши йўлга қўйилди.

6. Охирги саккиз йил давомида 5516 та (280 та янги қурилиш, 2871 та реконструк­ция ва 2365 та мукаммал таъмирлаш) мак­табда қурилиш-таъмирлаш ишлари бажарилди (2010-2016 йилларда 2225 та мактаб). Нати­жада 761 минг янги ўқувчи ўрни яратилди.

Бир сўз билан айтганда, қонунчилик ҳуж­жатлари ва топшириқларининг ижро ҳолати ҳар ҳафта жума куни вазирнинг биринчи ўрин­босари ҳузурида, ҳар ҳафта душанба куни ва­зир ҳузурида, ҳар ойда вазирлик ҳайъати маж­лисларида доимий танқидий муҳокама қилиб борилмоқда.

Давлатимиз раҳбари 2026 йил давлат бошқаруви, суд-ҳуқуқ тизими, иқтисодиёт тар­моқлари, таълим, илм-фан, тиббиёт, маданият, спорт, экология тизими — барча-барча соҳа­ларни ривожлантиришда туб бурилиш йили бўлишини таъкидладики, бу жорий йилда Мак­табгача ва мактаб таълими вазирлиги олдида улкан марралар турганини англатади. Биз ушбу қўйилган маррага эришиш учун бор куч-ғайра­тимиз ва салоҳиятимизни сафарбар этамиз.

Эъзозхон КАРИМОВА,

мактабгача ва мактаб

таълими вазири