Давлатимиз раҳбарининг жорий йил 16 февралдаги “Маҳаллани ривожлантириш ва жамиятни юксалтириш” йилида устувор йўналишлар бўйича ислоҳотлар дастурлари ва “Ўзбекистон — 2030” стратегиясини амалга ошириш бўйича давлат дастури тўғрисида”ги фармонида давлат тилининг нуфузини ошириш, ўзбек ва жаҳон адабиёти дурдоналарини кенг оммалаштириш, жамиятда китобхонлик ҳамда аҳолига ахборот-кутубхона хизмати кўрсатишни ривожлантириш масалаларига ҳам алоҳида эътибор берилган.

Фармонда, шунингдек, ўзбек мумтоз ва замонавий адабиёти атоқли намоянда­ларининг таваллуд саналарини муносиб нишонлаш, китобхонлик байрамлари ўтка­зиш, ижодий меросини кенг оммалаштириш лозимлиги қайд этилган. Хусусан, шоир ва мутафаккир Лутфий таваллудининг 660 йил­лиги, жадид драматургиясининг атоқли на­мояндаси Абдурауф Фитрат таваллудининг 140 йиллиги, Ўзбекистон халқ ёзувчиси Одил Ёқубов таваллудининг 100 йиллиги, Ўзбекистон Қаҳрамони, халқ шоири Эркин Воҳидов таваллудининг 90 йиллиги, Ўзбе­кистон Қаҳрамони, халқ шоири Абдулла Орипов ҳамда Ўзбекистон халқ ёзув­чиси Ўткир Ҳошимов таваллудлари­нинг 85 йиллигини кенг нишонлаш бўйича чора-тадбирлар дастурини ишлаб чиқиш вазифаси топширил­ган.

Ўзбекистон халқ ёзувчиси Одил Ёқубовнинг турмуш ўртоғи Марям опа Ёқубова-Шариатуллаева юқорида­ги фармон муносабати билан мухбири­мизга қуйидагиларни гапириб берди:

— Тўғрисини айтаман, ушбу фармон ҳа­қида эшитганимда бошим осмонга етди. Фурсатдан фойдаланиб, бунинг учун давла­тимиз раҳбарига чуқур миннатдорлик билди­раман.

Ёшим бир кам тўқсонда. Одил Ёқубов би­лан салкам олтмиш йил бирга яшадик. Кўп­лаб асарлари қандай яратилганига гувоҳман, аксарият ҳикоя, қисса ва романларининг би­ринчи ўқувчиси, биринчи муҳаррири бўлган­ман.

Яшириб нима қилдим, “Улуғбек хазина­си”, “Кўҳна дунё”, “Диёнат” каби дунё тан олган романлар яратган, асарлари 50 дан ортиқ тилга таржима қилинган, кўп йиллар давлат ва жамоат арбоби бўлган ёзувчининг номи наҳотки унутилиб кетса, деган фикрлар асримиз бошида хаёлимни тарк этмай қўй­ганди.

Лекин кутилмаганда 2019 йилнинг 7 март куни Президентимиз мени — марҳум Одил Ёқубовнинг бевасини Халқаро хотин-қизлар байрами арафасида юксак давлат мукофо­ти — “Дўстлик” ордени билан мукофотла­ди. Орденни олаётган пайтимда кўзимдан тинмай қувонч ёшлари оқарди. Буни кўрган давлатимиз раҳбари “Одил ака дунё танийди­ган, буюк асарлар яратган ёзувчи эди. Сиз шу асарларнинг яратилишига ҳисса қўшгансиз, у кишига шароит яратиб бергансиз, илҳомлан­тиргансиз. Биз шуни эътироф этишни зарур деб топдик. Келажакда у кишига ва яратган асарларига, меросига бундан ҳам катта эъти­бор берилади. Чунки Одил ака шу диёрдан чиққан буюк алломаларни ўз асарлари билан дунёга танитган адиб эди”, дегани ҳали-ҳа­мон қулоғим остида жаранглаб турибди.

Бу юксак мукофотни Президентимизнинг ўзи топширгани фақат мени эмас, кўпчиликни ҳайратга солди. Буни адабиётга, китобга, мар­ҳум ёзувчи ва шоирлар руҳига ҳурмат, эътибор, эътироф, эҳтиром намунаси деб билдим. Мени бу мукофот билан нафақат ёзувчи ва шоирлар, санъат ва маданият аҳли, балки адибнинг мух­лислари — оддий китобхонлар ҳам чин дилдан табриклади. Ўша кунни ҳамон қувонч, ўзгача бир энтикиш билан эслайман.

Бу ҳақида хабар топган марҳум турмуш ўртоғимнинг Қозоғистон ва Қирғизистондаги ёзувчи дўстлари, шогирдлари ҳам қувончла­рини изҳор этди. Қозоқ ёзувчиси, профессор Қулбек Эрғубек телефон орқали табриклар экан, бу хайрли ишдан машҳур қозоқ адиби Мухтор Шохонов ҳайратга тушганини яшир­мади. У “Вафот этиб кетганимиздан кейин давлат раҳбари томонидан бизнинг бевалари­мизга ҳам шундай эътибор ва эҳтиром кўрса­тилса, қани эди...”, дебди.

Шу ўринда яна бир нарсани алоҳида таъ­кидлаб ўтмасам бўлмас. Тўқсонинчи йил­ларнинг бошида Одил ака Вазирлар Маҳка­маси ҳузуридаги Атамашунослик қўмитаси раиси эди. Ўша пайтда газета ва журналлар­да, одамлар ўртасидаги мулоқотларда ҳам гўё она тилини хорижий сўзлардан тозалаш баҳонасида районни ноҳия, университетни дорилфунун, факультетни куллиёт, самолёт­ни тайёра, аэропортни тайёрагоҳ каби сўз­лар билан аташ анъанага айлана бошлади. Бу тилга беписандликдан бошқа нарса эмас­ди, албатта. Шунинг учун қўмита ташкил этилганди.

Ўша кунларнинг бирида Одил ака уйга уч-тўрт дўсти билан кириб келди. Кайфия­ти жуда аъло эди. Билсам, ўша куни қўмита аъзолари пойтахтимизнинг Мирзо Улуғбек тумани ва ҳудудда жойлашган корхоналарда ўзбек тилининг қўлланиши бўйича ўрганиш ўтказган экан. Кайфияти аълолигининг саба­бини сўрагандим, турмуш ўртоғим: “Туман ҳокими Шавкат Мирзиёев қилаётган ишлар­ни кўриб, тўғриси, хурсанд бўлдик. Ёш, иш­чан ва ўта зиёли йигит экан. Иши бошидан ошиб-тошиб ётган бўлса-да, ўзбек тилининг татбиқ қилинишини ўз назоратига олибди. Қани энди, шундай ишчан ҳокимлар Ўзбе­кистонда кўпроқ бўлса”, деди.

Худди шундай ҳолат 1997 йилда Жиззах вилоятига бориб келганидан кейин яна қай­тарилди. Ўша пайтда вилоятда ҳозирги дав­латимиз раҳбари ҳоким эди. Демоқчиманки, Шавкат Мирзиёев қаерда ишламасин, ҳами­ша тил, адабиёт, санъат, маданият, маънавият раҳнамоси, жонкуяри бўлиб келган, китоб тарғиботи билан шуғулланган. Энг қувонар­лиси, бугун шу хайрли анъана мамлакатимиз бўйлаб давом этмоқда. Буни фақат ўзбекис­тонликлар эмас, дунё эътироф этяпти.

Одил ака қирғизистонлик буюк адиб Чингиз Айтматов билан яқин дўст бўлга­нини кўпчилик яхши билади. Улар бирга­ликда Марказий Осиё халқлари маданияти ассамблеясини бошқарди. Бундан ташқа­ри, Одил ака доғистонлик Расул Ҳамзатов, бошқирдистонлик Мустай Карим ва Ахиёр Ҳакимов, қалмиқиялик Давид Кугультинов, украиналик Олес Гончар, беларуслик Васил Биков, россиялик Виктор Астафьев ва Сер­гей Боруздин, грузиялик Чабуа Амирэджи­би ва Нодар Думбадзе, абхазиялик Фозил Искандар, озарбайжонлик Анор, арманис­тонлик Сильва Капутикян, тожикистонлик Мўмин Қаноат, қозоғистонлик Ўлжас Су­лаймонов, Мухтор Шохонов, Абдижамил Нурпеисов, турк адиби Азиз Несин ва бошқа кўплаб машҳур шоир ҳамда ёзувчилар билан яқин дўст эди. Уларнинг деярли ҳаммаси Ўз­бекистонга тез-тез келиб турарди, кўпчили­ги хонадонимизда меҳмон бўлган.

Ўша даврда “ўзбеклар иши”, “пахта иши” каби кампаниялар бошланганда Одил ака Москвадаги марказий нашрларда халқимиз­ни ҳимоя қилиб мақолалар чиқарди, Олий совет сессияларида нутқлар сўзлади. Шун­дай қийин пайтларда юқоридаги тилга олин­ган дўстлари Одил акани қўллаб-қувватлади, ёнида турди. Чингиз Айтматов эса “Правда” газетасида ўзбеклар буюк халқ эканини ис­ботлаб, мақола чиқарди. Илоҳим, бундай кун­лар бошқа қайтиб келмасин.

Президентимизнинг фармонида кўзда тутилган кенг қамровли тадбирлар қатори Одил Ёқубовнинг юбилейи республика миқёсида нишонланиши улуғ адиб руҳини шод этади. Бу фақат оиламиз аъзолари эмас, ёзув­чи асарлари мухлислари, барча китобсевар дўстларимиз учун ҳам катта совға бўлди деб ўйлайман ва бу хайрли, савобли ишларнинг бошида турганларга яна бир марта миннат­дорлик билдираман.