Бо ташаббуси
Сарвари давлат аз 1 июли соли 2017 фаъолияти судҳои маъмурӣ роҳандозӣ шуда буд.
Ин низом барои таҳкими назорати судӣ аз болои фаъолияти мақомоти давлатӣ ва
шахсони мансабдор, инчунин таъмини боэътимоди ҳуқуқ ва манфиатҳои қонунии
шаҳрвандон ва соҳибкорон хидмат мекунад.
Дар муҳлати
сипаришуда аз ҷониби судҳои маъмурӣ қариб 150 ҳазор парванда баррасӣ гардида,
дар беш аз 70 ҳазор ҳолат қарорҳои ғайриқонунии мақомоти давлатӣ бекор
гардидаанд.
Инчунин, вобаста
ба амалҳои ғайриқонунии шахсони мансабдор ба мақомоти болоӣ ё дигар мақомоти
ваколатдор қариб 27 ҳазор таъиноти хусусии судӣ бароварда шудааст.
Ин натиҷаҳо аз он
далолат медиҳанд, ки фаъолияти судҳои маъмурӣ бар асоси тамоюли устувори «Халқ
на ба идораҳои давлатӣ, идораҳои давлатӣ бояд ба халқ хизмат кунанд» ташаккул
ёфтааст. Ин низом дар таҳкими қонунгузорӣ дар фаъолияти мақомоти давлатӣ ва
барқарорсозии босамари ҳуқуқҳои поймолшудаи шаҳрвандон ва соҳибкорон нақши
муҳим дорад.
Дар муаррифӣ
пешниҳодҳо оид ба ҷорӣ намудани қариб 15 институти нави ҳуқуқӣ дар асоси
таҷрибаи пешрафтаи хориҷӣ ва талаботи муосир барои марҳилаи минбаъдаи рушди
соҳа баррасӣ шуданд.
Равишҳои нав, пеш
аз ҳама, ба барқарорсозии воқеии ҳуқуқҳои поймолшудаи шаҳрвандон, пурзӯр
намудани назорати судӣ аз болои фаъолияти мақомоти давлатӣ ва густариш додани
ваколатҳои судҳои маъмурӣ нигаронида шудаанд.
Мувофиқи тартиби
ҷорӣ, шаҳрвандон ва соҳибкорон барои барқарор намудани ҳуқуқҳои поймолшудаи худ
танҳо дар як шакл метавонанд ба судҳои маъмурӣ муроҷиат намоянд. Дар натиҷаи
ислоҳоте, ки пешниҳод мешаванд, барои таъмини ҳимояи ҳуқуқи шаҳрвандон ба таври
проактивӣ, пеш аз поймол шудани он шароит фароҳам мегардад. Дар ин замина, ҷорӣ
намудани чор шакли даъво барои муроҷиат ба суд пешбинӣ мегардад.
Ҳамзамон, муҳлати
шашмоҳа, ки муроҷиат ба суд муайян гардидааст, бознигарӣ мешавад. Пешниҳод
гардид, ки ба шаҳрвандон барои эътирофи воқеъ шудани қонуншиканӣ аз ҷониби
мақомоти давлатӣ имкони бидуни маҳдудияти муҳлат ба суд муроҷиат кардан дода
шавад.
Тибқи тартиби
ҷорӣ, агар санади меъёриву ҳуқуқии мақомоти ҳокимияти давлатӣ ҳуқуқи шаҳрвандро
поймол кунад, нисбат ба чунин санад ба суди маъмурӣ шикоят кардан ғайриимкон
аст.
Акнун шаҳрвандон
ҳуқуқеро соҳиб хоҳанд шуд, ки метавонанд аз рӯйи санадҳои меъёрии ҳуқуқии
мақомоти ҳокимияти давлатӣ бевосита ба суд муроҷиат кунанд.
Мувофиқи моддаи
20 Конститутсияи Ҷумҳурии Ӯзбекистон, чораҳои таъсири ҳуқуқие, ки аз тарафи
мақомоти давлатӣ нисбат ба шахс татбиқ мешаванд, бояд дар пояи тамоюли
мутаносибӣ, барои ноил шудан ба ҳадафҳои дар қонунгузорӣ пешбинишуда кофӣ
бошанд.
Бар асоси ин,
тавсеаи ваколатҳои судҳои маъмурӣ ва ба онҳо вогузор кардани масъулияти
баррасии қонуният ва асоснокии истифодаи ваколатҳои ихтиёрӣ аз ҷониби мақомоти
давлатӣ ҳангоми татбиқи чораҳои иҷро нисбат ба шаҳрвандон ва соҳибкорон пешбинӣ
шудааст.
Ҳамчунин,
андешидани чораҳои муассир барои таъмини иҷрои бечунучарои қарорҳои суд низ
пешбинӣ шудаанд. Мувофиқи он, агар шахси мансабдори мақомоти давлатӣ, сарфи
назар аз татбиқи ҷарима барои иҷро накардани қарори суд, онро иҷро накунад, суд
барои андешидани чораҳои қонунӣ ба прокурор хабар медиҳад.
Президенти
мамлакат бо таъкид ба он, ки институтҳои ҳуқуқии пешниҳодшуда бояд дар ҳолатҳои
дағалона поймол гардидани ҳуқуқҳои инсон ба барқарорсозии босамари онҳо
тавассути суд, пурра дар амал таъмин гардидани тамоюли мутаносибӣ, ки дар
Конститутсия муқаррар шудааст, баланд бардоштани масъулияти мақомоти давлатӣ,
инчунин, иҷрои ногузири қарорҳои суд хизмат кунанд, аз ташаббусҳои пешниҳодшуда
пуштибонӣ кард.
