Xalqaro moliyalashtirishning kamayishi va sog‘liqni saqlash sohasidagi uzilishlar tufayli vaziyat yanada murakkablashdi. Mutaxassislar bu so‘nggi yillarda erishilgan yutuqlarni inkor etishi mumkinligidan xavotirda.
UNICEF mutaxassislarining hisob-kitoblariga ko‘ra, 2025-yilda dunyoda 19 yoshgacha bo‘lgan taxminan 2,27 million bola va o‘smir OIV bilan yashamoqda. Yil davomida ushbu yosh guruhidagi taxminan 240 ming kishi virusni yuqtirgan va taxminan 74 ming bola va o‘smir OITS bilan bog‘liq sabablarga ko‘ra vafot etgan.
Eng jiddiy vaziyat 15 yoshgacha bo‘lgan bolalar orasida saqlanib qolmoqda. 2025 yilda ushbu toifadagi taxminan 1,26 million bola OIV bilan yashayotgan edi. Bu davrda taxminan 93 000 ta yangi infeksiya va 61 000 ta OITS bilan bog‘liq o‘lim qayd etilgan.
Bu shuni anglatadiki, har kuni taxminan 255 bola OIV bilan kasallanadi va 167 bola OIV bilan bog‘liq kasalliklardan vafot etadi.
Aniqlash va davolanish imkoniyatlaridagi kamchiliklar
Mutaxassislar shuningdek, aniqlash va davolanish imkoniyatlaridagi sezilarli kamchiliklarni qayd etishdi.
OIV bilan yashaydigan 14 yoshgacha bo‘lgan bolalarning atigi 65 foizi o‘z tashxisini bilishadi. Kattalar orasida bu ko‘rsatkich 89 foizni tashkil qiladi. OIV bilan yashaydigan bolalarning atigi 55 foizi antiretrovirus terapiyasini oladi, kattalar orasida esa bu ko‘rsatkich 79 foizni tashkil etadi.
Yangi ma’lumotlar OIVga qarshi global kurashning muhim davrida taqdim etildi. Rio-de-Janeyroda bo‘lib o‘tgan Xalqaro OITS konferensiyasida taqdim etilgan Birlashgan Millatlar Tashkilotining OIV/OITS bo‘yicha qo‘shma dasturi (UNAIDS) 2026-yilgi maxsus hisobotida xalqaro yordamning kamayishi, profilaktika va jamoat dasturlari ishidagi uzilishlar erishilgan natijalarni sekinlashtirishi yoki bekor qilishi mumkinligi haqida ogohlantirilgan, deb xabar berdi Kazinform.
Asosiy sohalar
Mutaxassislarning fikriga ko‘ra, jahon hamjamiyati kelgusi yillarda bir nechta muhim sohalarga ustuvor ahamiyat berishi kerak.
Avvalo, OIVning onadan bolaga yuqishini oldini olish bo‘yicha ishlarni jadallashtirish, shuningdek, OIV, sifilis va gepatit V ning onadan bolaga yuqishini butunlay bartaraf etish zarur.
Shuningdek, bolalar va o‘smirlar uchun davolanish imkoniyatidagi tafovutni kamaytirish muhimdir. Bu infeksiyani erta aniqlash, bolalar uchun terapiyani yaxshilash va tibbiy yordamning uzluksizligini ta’minlashni talab qiladi.
UNICEF o‘smirlar, ayniqsa qizlar orasida OIV infeksiyasining yangi holatlarining oldini olishga alohida e’tibor qaratish zarurligini ta’kidladi. Samarali profilaktika dasturlari va jinsiy va reproduktiv salomatlik xizmatlaridan teng foydalanishni kengaytirish ham muhimdir.
Mutaxassislar ta’kidlashicha, moliyalashtirishning kamayishi sharoitida yuqori sifatli va o‘z vaqtida taqdim etiladigan ma’lumotlardan foydalanish paydo bo‘layotgan muammolarni o‘z vaqtida aniqlash va mablag‘larni eng samarali yo‘nalishlarga ajratish uchun tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda.
