Бул ўақыяны гезектеги халықаралық сыйлық сыпатында қабыл етиў мәселениң мазмунын тарайтып қояды. 1977-жылы шөлкемлестирилген бул медаль ашлықты сапластырыў, азық-аўқат қәўипсизлигин беккемлеў ҳәм аўылдың раўажланыўына әмелий үлес қосқан мәмлекетлик ҳәм жәмийетлик ғайраткерлерге бериледи. Ҳәр қыйлы жылларда бул жоқары сыйлық дүньяның белгили мәмлекетлик ғайраткерлерине тапсырылған. Оның соңғы жыллардағы ийелери қатарында Ҳиндстан Бас министри Нарендра Моди, Египет Президенти Абдулфаттоҳ ас-Сиси ҳәм Иордания патшасы Абдулла II бар. Олардың ҳәр бири азық-аўқат қәўипсизлигин беккемлеў, агроазық-аўқат системаларын жаңалаў, фермерлердиң абаданлығын арттырыў және регионаллық ҳәм халықаралық бирге ислесиўди раўажландырыўға қосқан үлеси ушын усы тән алыўға ерискен.
Медальдың алдынғы тәрепинде сыйлықланған шахстың аты ҳәм келбети, артқы тәрепинде болса турмыслық принципи сәўлеленеди. Сондай-ақ, медальға "Бар күш-ғайратымыз, билим ҳәм потенциалымызды халқымыздың бахыт-ығбалы жолында бағышлаў үлкен мақтаныш болып есапланады" деген сөзлер жазылған. Бул сөз соңғы жылларда аграр тараўдағы реформалардың мазмунына жүдә сәйкес келеди. Себеби жер, суў, илим ҳәм мәмлекетлик басқарыўдағы ҳәр бир өзгерис ақыр-аяғында адамның дастурханы, дәраматы ҳәм ертеңги күнге исениминде көриниси керек.
Тән алыўдың тийкары
ФАО Бас директоры Цюй Дунъюй медальды жеке өзи тапсырып, Президентимиз бенен бир стол әтирапында болып өткен ашықтан-ашық сөйлесиўде: "Сиз ҳақыйқый жетекши, дүнья жетекшиси ҳәм ең әҳмийетлиси, тынышлықты сүйиўшисиз", деп атап өтти. Ол ФАОның арнаўлы таллаў топары Өзбекстан басшысының жумысы, реформалары ҳәм олардың нәтийжелерин узақ ўақыт үйренип, соннан кейин ғана бул жуўмаққа келгенин айтты. Демек, қарар бир күнлик тәсир яки мәресим мүнәсибети нәтийжеси емес. Ол узақ мүддетли бақлаў, салыстырыў ҳәм анық нәтийжелерге тийкарланған халықаралық баҳа болып есапланады.
Сөйлесиў ўақтында Президентимиз аўыл хожалығының тийкарғы өлшеми базар екенин атап өтти. Азық-аўқат өнимлериниң базардағы баҳасы халықтың турмысына ҳәм инфляция дәрежесине тиккелей тәсир етеди. Мәмлекетимиз басшысының сөзи менен айтқанда, инфляция байлардан көре кем тәмийинленген халықтың мойнына аўыр түсететуғын үлкен басым болып есапланады. Соның ушын бул мәселе күн тәртибиниң тийкарғы ўазыйпасы екенин айрықша атап өтип, Президентимиз ҳәр таң жумысты базарлардағы азық-аўқат баҳаларын тексериўден баслайтуғынын айтты. Бас министр болып ислеген дәўиринде де усы тәртипке әмел еткен ҳәм халық ушын жетерли азық-аўқат жетистириўди тийкарғы ўазыйпа деп билген.
Цюй Дунъюй бул қатнасты жоқары баҳалап, бул тәжирийбеден мәмлекет басшылары менен бирге ҳүкимет ҳәм тармақ басшылары да үлги алыўы керек екенлигин атап өтти. Бул күнделикли әдет емес, инсан мәпин басқарыўда биринши орынға қоятуғын басшылық мәденияты болып есапланады.
ФАО есап-санақлары бойынша, Өзбекстанда тойып аўқатланбаў дәрежеси 2000-жылы дерлик 20 процент болған. Соңғы он жылда болса бул көрсеткиш 3 проценттен төмен дәрежеде сақланып қалмақта. Бир қарағанда бул бир сан. Негизинде оның артында ғәлле жетистириў, мийўе-овощ жетистириў, бағшылық, шарўашылық, қусшылық, балықшылық, қайта ислеў, базар инфраструктурасы ҳәм халықтың дәраматын арттырыўға қаратылған үлкен система тур.
Бул нәтийжени кәмбағаллықты қысқартыў сиясатынан ажыратып болмайды. Рәсмий мағлыўматларға бола, 2017-жылы 35 процент болған кәмбағаллық дәрежеси 2026-жылы дерлик 4 процент, ең соңғы есапта болса 3,9 процент төменледи. Жәрдемге мүтәж халық саны жыл басындағы 2,2 миллионнан 1,5 миллионға азайды. Бул тек ғана статистикалық төменлеў емес, ал миллионлаған шаңарақлардың дәраматы, азық-аўқат алыў имканияты ҳәм келешекке исеними жақсыланғанын аңлатады. Кейинги басқышта кәмбағаллықты және де қысқартыў, атап айтқанда, айырым аймақларда оны 2 процентке шекем түсириў ўазыйпасы қойылмақта.
Бәнтлик сиясаты да усы нәтийжениң әҳмийетли бөлеги болды. 2025-жылда 5 миллион адам дәрамат дәрегине ийе болды. Жумыссызлық 5,5 проценттен 4,9 процентке түсти ҳәм реформалар басланған дәўирдегиге салыстырғанда дерлик еки есеге қысқарды. 2026-жыл ушын 1 миллион адамды турақлы жумыс пенен тәмийинлеў ўазыйпасы белгиленди. Жылдың қалған бөлиминде және 350 мың адамға турақлы жумыс орнын ашыў, 1 миллион адамның дәраматын арттырыў ҳәм 230 мың шаңарақты кәмбағаллықтан шығарыў илажлары белгиленген. Аўыл хожалығы, қайта ислеў, хызмет көрсетиў ҳәм мәҳәлле исбилерменлиги — бул процесстиң тийкарғы факторлары. Усы мәниде, “Agricola” медалы тек ғана аграр өндириске емес, ал мийнет, дәрамат ҳәм инсан абаданлығын бир системада арттырыўға қаратылған жумыслардың халықаралық тән алыныўы болып есапланады.
Соның ушын "Неге әйне Өзбекстан?" деген сораўға жуўапты медальдың өзинде емес, мәмлекеттеги өзгерислерде көриў керек. Орайлық Азия мәмлекетлери басшылары арасында биринши болып Өзбекстан Президентине берилген бул сыйлық азық-аўқат қәўипсизлиги, аўыл ҳәм суў хожалығындағы басламалар, регионаллық бирге ислесиў ҳәм реформалардың әмелий нәтийжелерине берилген баҳа болып есапланады.
Тынышлық ҳәм ашықлықтан басланған аграр раўажланыў
Аўыл хожалығындағы нәтийжени тек атызда басланған процесс деп түсиниў дурыс емес. Атыздағы берекет көп тәреплеме мәмлекеттеги тынышлық, қоңсылар менен исеним, ашық шегаралар, саўда жоллары ҳәм адамлардың еркин ҳәрекетлениўине байланыслы. Президентимиздиң басшылығында Орайлық Азияда жақсы қоңсышылық ҳәм әмелий бирге ислесиўге тийкарланған жаңа орталық қәлиплести. Жыллар даўамында жыйналған мәселелер сөйлесиў арқалы шешиле баслады. Саўда, транспорт, суў, туқымгершилик, ветеринария ҳәм фитосанитария мәселелери бойынша бирге ислесиў ушын жаңа есиклер ашылды.
Тыныш ҳәм өз-ара исенимге тийкарланған регион дийқан ушын да үлкен базар дегени. Бир мәмлекеттеги туқым, технология ямаса өним екинши мәмлекетке аңсатырақ жетеди. Қурғақшылық, кеселлик ямаса базардағы үзилислер жүз бергенде қоңсылар бир-бирин қоллап-қуўатлайды. Усы мәнисте, Президентимиздиң регионда тынышлық ҳәм жақынлықты беккемлеў сиясаты азық-аўқат қәўипсизлигиниң де әҳмийетли тийкары болды.
Реформалар лабораториясы
Соңғы он жылда Өзбекстан аўыл хожалығы үлкен тәжирийбе майданына айланды. Мәмлекетлик буйыртпаға беккем байланысқан ески системадан базар қатнасықларына өтиў, фермерге еркинлик бериў, кластер ҳәм кооперация механизмлерин енгизиў, жер ҳәм суў есабын санластырыў, илимди атызға жақынластырыў, қайта ислеў ҳәм экспортты кеңейтиў бир ўақыттың өзинде орынланды. Ҳәмме шешим бирден жетик болып қалмады. Бирақ реформаның ең әҳмийетли өзгешелиги сонда, машқала жасырылмады, тәжирийбеден өткерилди. Нәтийже баҳаланды ҳәм зәрүр жерде жантасыў өзгертилди.
Бул процести "тири лаборатория" деп атаў мүмкин. Лабораторияда идея сынақтан өтеди. Атызда болса идеяны тәбият, фермер, базар ҳәм ўақыт сынайды. Өзбекстандағы реформалар мине усы төрт сынақтан өтпекте. Сол себепли, мәмлекеттиң тәжирийбеси тек ғана миллий әҳмийетке ийе емес, ал суўы шекленген, климаты қурғақ, халқы өсип атырған ҳәм теңизге шығыў имканияты шекленген көплеген мәмлекетлер ушын да әмелий әҳмийетке ийе.
Азық-аўқат қәўипсизлигиниң биринши белгиси нан болса, тийкары бийдай болып есапланады. Соңғы мәўсимлерде сортты дурыс жайластырыў, туқым сапасын жақсылаў, топырақ ҳәм суўды басқарыў, азықландырыў ҳәм туқымды суўыққа шынықтырыў сыяқлы агротехнологиялар сынақтан өткерилди. 2026-жылғы миллий таллаўға киргизилген, салыстырылып атырған майданларда орташа өнимдарлық гектарына 97,8 центнерге жетти. Бул нәтийже жақсы генетика ҳәм дурыс агрономия бирге қолланылғанда шекленген жерден көбирек өним алыў мүмкин екенлигин көрсетти.
Мийўе-овощ ҳәм бағшылықта да усы логика жумыс ислемекте. Интенсив бағлар, тамшылатып суўғарыў, заманагөй нәл жетистириў, зыянкеслер ҳәм кеселликлерди мониторинг етиў, суўытыў, сайлап алыў, қадақлаў ҳәм экспорт талапларына бейимлесиў бир пүтин системаға айланбақта. Бағ енди тек ғана өним беретуғын майдан емес, ал селекция, суўды үнемлеў, фитосанитариялық қәўипсизлик, қайта ислеў ҳәм базарды бирлестиретуғын қун шынжыры болып есапланады.
Овощ, мийўе, картошка, палыз, гөш, сүт, мәйек ҳәм балық өнимлериндеги өсиў дастурханымызды байытты. Суўды үнемлейтуғын технологиялар енгизилген майдан 2016-жылдағы 9 мың гектардан 2026-жылға келип 2,6 миллион гектарға жетти. Бул өзгеристиң мәниси әпиўайы: үнемленген ҳәр бир тамшы суў жаңа зүрәәт, жаңа дәрамат ҳәм келешек ушын сақланған имканият болып есапланады.
Қәўипсизликке тийисли мәселе
Усы жыл 7-октябрь күни Ташкентте Пүткил жер жүзилик пахта күни өткерилди. Пахта азық-аўқат егини емес, бирақ ол 80 ге шамалас мәмлекетте үлкен жер, суў, мийнет ҳәм финанслық ресурсларды бәнт етеди. Егер бир тонна пахтаны жетистириў ушын артықша майдан, суў ҳәм қәрежет жумсалса, басқа егинлер ушын имканият қысқарады. Пахта өнимдарлығы арттырылып, аз жер ҳәм суў менен көбирек талшық алынса, азық-аўқат егинлери ушын майдан ҳәм ресурс босайды.
Өзбекстанның соңғы пахташылық тәжирийбеси соның ушын жәҳән көлеминдеги әҳмийетке ийе. 2021-2025-жылларда пахта майданы 1 миллион 31 мың гектардан 875,6 мың гектарға азайды. Усы дәўирде улыўма өним 19,3 процентке өсип, 3,99 миллион тоннаға жетти. Орташа зүрәәтлилик гектарына 3,24 тоннадан 4,55 тоннаға, яғный 40,4 процентке артты. Қысқаша айтқанда, пахташылық "көбирек майдан" усылынан "көбирек билим ҳәм нәтийже" усылына өтпекте.
Пүткил жер жүзилик пахта күнине бағышланған илаждың ашылыў мәресиминде Пахта бойынша халықаралық мәсләҳәт комитети (ICAC) атқарыўшы директоры Эрик Трахтенберг Өзбекстан пахташылығындағы өзгерислерди жоқары баҳалады. Ол Бразилия, Қытай ҳәм басқа да ири пахташылық мәмлекетлеринде өнимдарлықты арттырыў ҳәм өндиристи интенсивлестириў модели көп жыллар даўамында басқышпа-басқыш қәлиплескени, Өзбекстан болса жүдә қысқа мүддетте майданды қысқартқан ҳалда өнимдарлық ҳәм қосымша қунды кескин арттырғанын атап өтти. Оның пикиринше, бундай тез өзгерис мәмлекет басшысы баслаған реформалардың исенимлилиги ҳәм әмелий нәтийжесин көрсетеди. Усы мәниде, ол Президентимизди “Agricola” медалы менен қутлықлап, бул тән алыўды тек ғана пахташылықтағы емес, ал пүткил аграр тармақтағы жаңаланыўлар менен байланыстырды.
Эрик Трахтенберг Өзбекстанда пахта атызлары ҳәм кластер кәрханаларында болып, механизацияласқан терим процесинде жеке өзи қатнасқанын атап өтти. Ол атыздан басланған процесс ийирилген жип, гезлеме, дизайн ҳәм таяр кийимге шекем даўам ететуғын тутас қун шынжырына айланғанын айрықша атап өтти. Пахтадан кемирек жер ҳәм суў есабынан көбирек өним алыў азық-аўқат егинлери ушын ресурс босатыўына хызмет етеди. Сонлықтан, пахтаны интенсивлестириў тек ғана талшық ҳәм экспорт мәселеси емес, ал азық-аўқат қәўипсизлигине хызмет ететуғын шешим болып есапланады. Ғаўаша пақалын биочарға айландырыў болса пахтаны шығындысыз, углеродты топырақта сақлайтуғын ҳәм планетамызды сақлаўға үлес қосатуғын егинге айландырыў имканиятын береди. “ICAC” Өзбекстан менен бул бағдарда бирге ислесиўди кеңейтиўге таяр екенин билдирди.
Бул нәтийже бир препарат ямаса бир қарар нәтийжеси емес. Туқымгершиликти жаңалаў, ерте писер ҳәм климатқа бейимлескен сортлар, дүнья пахташылығындағы биотехнологиялық жетискенликлер, 76 сантиметрлик егиў системасы, тамшылатып суўғарыў ҳәм фертигация, өсимлик архитектурасын басқарыў, үш басқышлы писириў бағдарламасы, механизация ҳәм атызды таза сақлаў бир-бирин толықтырды.
2026-жылы 889,5 мың гектардан 4,5 миллион тонна пахта алыў ҳәм орташа өнимдарлықты гектарына 5,1 тоннаға жеткериў мақсети қойылды. Айырым фермерлер гектарынан 100 центнерге шекем өним алып атырғаны Президентимиздиң форум қатнасыўшыларына жоллаған қутлықлаўында да атап өтилди. Теримди толық механизацияластырыў жолындағы жумыслар болса мийнет өнимдарлығын, өним сапасын ҳәм жыйын-терим мүддетин жаңа басқышқа алып шықпақта.
Өним ҳәм "жасыл" қун
Бүгин пахтаның баҳасы атыздан алынған шийки зат пенен белгиленбейди. 2025-жылы Өзбекстан 75 мәмлекетке 2,6 миллиард долларлық тоқымашылық өнимлерин экспорт етти. Демек, пахта талшығы өндирис, тигиўшилик, дизайн, логистика ҳәм саўда арқалы жумыс орны ҳәм дәраматқа айланбақта. Шийки затты терең қайта ислеў кәмбағаллықты қысқартыў ҳәм аўылда турақлы бәнтлик жаратыўдың әмелий жолы болып есапланады.
Енди нәўбет қун шынжырын және де "жасыл" етиўге келди. Ғаўаша пақалын шығынды деп емес, ресурс деп қараў мүмкин. Оны тастыйықланған усылларда биочарға айландырыў топыраққа органикалық углерод қайтарыў, ығаллықты сақлаў, топырақ сапасын жақсылаў ҳәм фермерге углерод базарынан қосымша дәрамат алыў имканиятын береди. Усы тәризде пахта атызынан кийимге шекемги шынжыр экологиялық жуўапкершилик пенен байыйды.
ФАО Бас директоры Ташкентте "талшықлы егинлерди жақсылаў азық-аўқат қәўипсизлигине үлес қосады" деген пикирди айрықша атап өтти. Бул жүдә анық жуўмақ. Пахта кемирек суў ҳәм майданда жоқары өним берсе, талшық, кийим ҳәм экспорт сақланады, азық-аўқат ушын болса жаңа имканият пайда болады. Өзбекстан тәжирийбесиниң глобал әҳмийети де сонда.
Пүткил жер жүзилик пахта күни менен бир ўақытта Ташкентте теңизге шығыўы шекленген раўажланып атырған мәмлекетлердиң азық-аўқат қәўипсизлиги ҳәм Турақлы раўажланыў мақсетлерине бағышланған екинши глобал техникалық форум өткерилди. Бул еки илаждың бир жерде өткерилиўи тосыннан емес. Пахта мысалы ҳәр бир гектардан нәтийжели пайдаланыўды көрсететуғын болса, “LLDC” форумы ислеп шығарылған өнимди сақлаў, қайта ислеў, шегарадан өткериў ҳәм базарға жеткериў мәселесин көтереди.
Дүньядағы теңизге шығыўы шекленген 32 раўажланып атырған мәмлекетте дерлик 600 миллион адам жасайды. Олардың көпшилиги ушын аўыл хожалығы жумыс, дәрамат ҳәм тиришилик дәреги болып есапланады. Бирақ транспорт қәрежети жоқары, транзит жолы узақ, суўытыў ҳәм қоймахана инфраструктурасы жетерли емес. ФАО мағлыўматларына бола, бул мәмлекетлерде ҳәр алты адамнан бири ашлыққа дус келеди, халықтың дерлик 57 проценти болса дурыс аўқатланыў қәрежетин көтере алмайды.
2024-жылы Ташкентте өткерилген биринши жоқары дәрежели форум машқаланы улыўма күн тәртибине алып шықты. 2026-жылғы екинши форум болса сөйлесиўден әмелий системаға өтиўди мақсет еткен. Тийкарғы идея жүдә әпиўайы: “landlocked”, яғный теңизге шығыўы шекленгеннен “land-linked”, яғный қурғақлық арқалы байланысқанлыққа өтиў керек.
"Қурғақлық арқалы байланысқан" дегенде тек автомобиль ямаса темир жол түсинилмейди. Фермер базар менен, илимпаз атыз бенен, мәмлекет қоңсы мәмлекет ҳәм транзит шериклер менен, өним болса суўытыў, сақлаў, қайта ислеў ҳәм санлы бақлаў системасы менен байланысыўы керек. Сонда географиялық шеклеў экономикалық үзилис болып қалмайды. Ол регионаллық бирге ислесиў ушын себепке айланады.
Әмелий ўазыйпалар
Мәмлекетимиз жетекшиси форум қатнасыўшыларына жоллаған қутлықлаўында илажларда 30 дан аслам мәмлекеттен илимпазлар, экспертлер, исбилерменлер ҳәм халықаралық шөлкемлердиң ўәкиллери қатнасып атырғанын айрықша атап өтти. Бул Ташкентте додаланған мәселелердиң жергиликли емес, глобал әҳмийетке ийе екенин көрсетеди.
Мәмлекетимиз басшысы Өзбекстанда пахтаның 300 ге шамалас ерте писер сорты жаратылғаны, егиў, тәрбиялаў ҳәм жыйын-терим процеси механизацияланып атырғаны, заманагөй агротехнологиялар себепли айырым хожалықлар гектарынан 100 центнерге шекем өним алып атырғанын атап өтти. Соның менен бирге, пахтаның табысы улыўма азық-аўқат сиясаты менен байланыстырылды.
Президентимиздиң мүрәжатындағы тийкарғы усыныслар да анық: азық-аўқат логистикасы ҳәм саўдасын жеңиллетиў, жеткерип бериў қағыйдаларын әпиўайыластырыў, Орайлық Азиядан баслап теңизге шығыўы шегараланған мәмлекетлер ҳәм транзит бирге ислесиўшилерди байланыстыратуғын азық-аўқат бирге ислесиў бағдарламасын ислеп шығыў, қайта ислеў, суўытқышлы сақлаў ҳәм тасыўға халықаралық финанс институтлары ҳәм жеке меншик инвесторларды тартыў. Өзбекстан 2030-жылға шекем азық-аўқат ислеп шығарыўды еки есеге, экспорт ҳәм қосымша қунды үш есеге арттырыўды мақсет еткен. Бундай шек миллий имканият пенен бирге халықаралық шерикликти де талап етеди.
Форумның жуўмағында қабыл етилген Ташкент коммюникеси мине усы идеяларды улыўма жол картасына айландырды. Ҳүжжет климат өзгериўи ҳәм экологиялық әззиликке қарсы гүресиў, илим ҳәм инновация арқалы трансформация, саўда ҳәм базарларға шығыўды жақсылаў, турақлы қаржыны тартыў сыяқлы тийкарғы бағдарларды белгиледи. Жаслар, ҳаял-қызлар, басқарыў, мағлыўматлар ҳәм суў мәселелери барлық бағдарлардың улыўма тийкары сыпатында көрсетилди.
Коммюникениң ең әҳмийетли әмелий нәтийжелеринен бири Ташкентте теңизге шығыўы шекленген раўажланып атырған мәмлекетлер ушын Агроинновациялар хабын шөлкемлестириў басламасы болып есапланады. Хаб Өзбекстан Аўыл хожалығы илимлери академиясы системасындағы Аўыл хожалығы изертлеўлери бойынша алдынғы тәжирийбе орайында жумыс алып барыўы нәзерде тутылған. Ол билим алмасыў, технология трансфери, кадрлар таярлаў ҳәм үш тәреплеме бирге ислесиў ушын әмелий майдан болады.
Пүткил жер жүзилик пахта күни нәтийжесинде пахта инновацияларын алмасыў платформасын жаратыў, "тири лабораториялар"ды жолға қойыў ҳәм ғаўаша пақалынан биоқар алыў технологияларын биргеликте кеңейтиў усыныслары алға қойылды. Сырт елли мийманлар Бўка районындағы фермер хожалықларында жоқары зүрәәтлилик, биочар таярлаў процеси ҳәм пахта жетистириўдиң сегиз қағыйдасы дала шараятында қалай ислеп атырғанын көрди. Балықшылық кәрханасына сапар етиў болса азық-аўқат диверсификациясы ҳәм заманагөй өндирис шешимлерин көрсетти.
Ең әҳмийетлиси, перспективалы басламалардан бири Ташкентте пахта изертлеўлери ҳәм инновациялары бойынша халықаралық жоқары маманлық орайын шөлкемлестириў усынысы болды. Президентимиз “Agricola” медалын қабыллаў ўақтында бул идеяны ФАО Бас директоры ҳәм “ICAC” басшылығына билдирип, Өзбекстан бундай орайды өткериўге таяр екенин атап өтти. Бул басламаның жумысшы аты – “Cotton World Center”, яғный Жәҳән пахта орайы. Бийдай ҳәм мәкке, салы, овощ ҳәм басқа да стратегиялық егинлерге хызмет етип атырған халықаралық илимий орайлар сыяқлы бул орай да дүньяның жетекши илимпазлары, селекционерлери, агрономлары ҳәм инвесторларын Ташкентте бирлестириўи, жаңа шешимлерди Өзбекстанның "тири лабораториясы"нда сынақтан өткериўи ҳәм нәтийжели технологияларды пахта жетистириўши мәмлекетлерге тарқатыўы мүмкин. Цюй Дунъюй ҳәм Эрик Трахтенберг бул идеяны қоллап-қуўатлады.
“Agricola” медалы, Пүткил жер жүзилик пахта күни ҳәм “LLDC” форумын бир-биринен бөлек ўақыя деп қарасақ, олардың улыўма мәниси жоғалады. Медаль өткен жолға берилген халықаралық баҳа болып табылады. Пүткил жер жүзилик пахта күни аз ресурс пенен көбирек ҳәм сапалы өним жетистириў мүмкин екенин көрсетти. “LLDC” форумы болса усы өнимди билим, логистика, саўда ҳәм шериклик арқалы халықтың абаданлығына айландырыў жолын белгиледи.
Өзбекстанның усынысы таяр түрдеги бирден-бир модельди басқаларға өткериў емес. Тийкарғы усыныс басқаша: ҳәр бир мәмлекеттиң шараятына сай шешимди биргеликте жаратыў, илимди фермерге жеткериў, ислеген технологияны қаржы менен байланыстырыў, қоңсы мәмлекетлердиң мәпин есапқа алыў ҳәм нәтийжени инсан өмири менен өлшеў. Бул қатнас Орайлық Азияны улыўма азық-аўқат себетине айландырыўы мүмкин. Қазақстанның дән потенциалы, Өзбекстанның интенсив дийқаншылық ҳәм бағшылық тәжирийбеси, Қырғызстан ҳәм Тәжикстанның таў аўыл хожалығы ҳәм шарўашылығы, Түркменстанның қурғақ климаттағы тәжирийбеси өз-ара толықтыратуғын күшке айланады.
Бундай бирге ислесиў тек ғана өним муғдарын көбейтпейди. Ол аўылда жумыс орнын ашады, кәмбағаллықты қысқартады, жасларға жаңа кәсип береди, ҳаял-қызларды қун шынжырына алып киреди, қайта ислеўди раўажландырады ҳәм регионның сыртқы соққыларға шыдамлылығын арттырады. Ең әҳмийетлиси, ол азық-аўқатты бәсеки қуралы емес, тынышлық ҳәм өз-ара байланыслылық қуралына айландырады.
ФАОның жоқары сыйлығы Өзбекстан Президентине тапсырылған күннен басланған бул ҳәпте Ташкент коммюникеси менен жуўмақланды. Бир жағында өткен мийнеттиң тән алыныўы, екинши жағында келешек ушын қабыл етилген улыўма миннетлеме турыпты. Енди тийкарғы өлшем коммюникеде белгиленген ўазыйпалардың атызда, шегарада, қоймаханада, лабораторияда ҳәм шаңарақ дастурханында қандай нәтийже бериўи болып табылады.
Иброҳим АБДУРАҲМОНОВ,
