2026 жылғы 2 қарашадағы ӨРҚ–1185-санды заңымен бірқатар заңнамалық құжаттарға өзгерістер мен қосымшалар енгізілді.
Атап айтқанда, Қылмыстық кодекске енгізілген өзгерістерге орай, экстремистік, сепаратистік, фундаменталистік немесе басқа да тыйым салынған ұйымдардың қызметіне қатысу 5 жылдан 10 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасымен жазаланады.
Әкімшілік жауапкершілік туралы кодекске де жаңа нормалар енгізілді. Осыған орай, экстремизм, сепаратизм немесе діни фанатизм идеяларына негізделген, қырғын жасауға, азаматтарды күшпен көшіруге немесе халық арасында үрей туғызуға шақыратын материалдарды дайындау не тарату мақсатында сақтау үшін жауапкершілік белгіленді.
Сонымен қатар экстремистік және террористік ұйымдардың атрибуттары мен рәміздерін тарату немесе көпшілікке көрсету мақсатында дайындау және сақтау да құқық бұзушылық болып саналады.
Мұндай әрекеттер үшін құқық бұзушылық затын тәркілей отырып, азаматтарға базалық есептік мөлшердің (БЕМ) 50 еселенген мөлшерінен 100 еселенген мөлшеріне дейін, ал лауазымды тұлғаларға 100 еселенген мөлшерінен 150 еселенген мөлшеріне дейін айыппұл салу немесе 15 тәулікке дейін әкімшілік қамаққа алу жазасы қарастырылған.
Заңмен «Экстремизмге қарсы күрес туралы» заңға да толықтырулар енгізілді. Оған сәйкес, Әділет министрлігі экстремистік ұйымдар мен материалдардың электрондық реестрін жүргізеді.
Аталған реестр министрліктің ресми веб-сайтында жарияланып, көпшілікке қолжетімді болады. Оған төмендегілер енгізіледі:
экстремистік қызметке қатысы болуына байланысты қызметі тоқтатыла тұрған ұйымдар;
экстремистік ұйым деп танылған ұйымдар;
экстремистік материал деп танылған материалдар;
бір жыл ішінде екі немесе одан да көп рет экстремистік материалдар жарияланған және таратқан интернет-көздері.
Материалды немесе электрондық көздерді экстремистік деп табылған үдеріс те белгіленді. Бұл ретте экстремизмге қарсы күрес жүргізетін мемлекеттік органдар тиісті сараптама қорытындысын қоса тіркеп, Бас прокуратураға өтінішхат жолдайды.
Бас прокуратура ұсынылған құжаттардың негізділігін тексереді. Өтінішхат мақұлданған жағдайда, материалды немесе интернет-көздерді экстремистік деп тану туралы арызды Бас прокурор немесе оның орынбасары тарапынан Жоғарғы сотқа жібереді.
Түпкілікті шешімді сот қабылдайды.
Сонымен қатар заңнамадағы «діни экстремизм» термині «экстремизм» сөзімен алмастырылды.
Заң ресми жарияланған күннен бастап күшіне енеді.
