Дар мамлакат ҷиҳати рушди тиҷорати хусусӣ, дастгирии соҳибкорон ва фароҳам овардани шароити мусоид барои фаъолияти онҳо корҳои пайгирона анҷом дода мешаванд.
Дар натиҷаи чунин ислоҳот ҳоло дар мамлакат зиёда аз 300 ҳазор соҳибкори тартиби якка ва 5,5 миллион нафар шахсони худмашғул фаъолият доранд. Ҳиссаи бахши хусусӣ дар иқтисодиёт бошад, дар панҷ соли охир аз 45 то 58 фоиз афзудааст.
Соли ҷорӣ барои рушди соҳибкории хурду миёна ҷудо намудани 140 триллион сӯм кредит, ба соҳибкорӣ дар маҳаллаҳо равона намудани 8 миллиард доллар захираҳои хориҷӣ, ки аз ҷониби бонкҳо ҷалб шудаанд, инчунин барои беҳтар намудани инфрасохтори истеҳсол, савдо ва хизматрасонӣ дар минтақаҳо ҷудо кардани 20 триллион сӯм пешбинӣ шудааст.
Ҳамзамон, таъкид гардид, ки масъалаҳои зиёди вобаста ба нигоҳ доштани корхонаҳои таъсисёфта ва ҷойҳои корӣ, инчунин дастгирии саривақтии соҳибкороне, ки ба мушкилоти молиявӣ рӯ ба рӯ шудаанд, ҳанӯз ҳалталаб боқӣ мондаанд.
Бахусус, гуфта шуд, ки шумораи корхонаҳои хурди ғайрифаъол ё фаъолияташ қатъшуда рӯ ба афзоиш аст. Ин ҳолат нишон медиҳад, ки низоми амалкунанда бештар ба расман бастани фаъолияти корхонаҳо равона шудааст, на ба нигоҳдорӣ ва барқарорсозии онҳо.
Пеш аз ҳама, меъёрҳои варшикастагӣ дар сатҳи зарурӣ дастгирӣ намешавад. Аз 93 ҳазор соҳибкоре, ки вазъи молиявии душвор доранд, танҳо нисбат ба 10 ҳазор ҳолат парвандаҳои муфлисшавӣ оғоз гардидаанд. Низоми санатсия (барқарорсозии молиявӣ) то суд ва дар раванди судӣ дар амал фаъолияти босамар надорад: дар панҷ соли охир ҳамагӣ нисбат ба 68 корхона тартиби санатсия татбиқ гардида, аз онҳо танҳо 7 субъект фаъолияти худро барқарор кардаанд.
Фаъолияти мудирони судӣ низ аз нигоҳи интиқодӣ баррасӣ шуд. Таъкид гардид, ки дар як қатор ҳолатҳо муҳлатҳои баррасии парвандаҳо вайрон шудаанд, хулосаҳои беасос тақдим гардидаанд ва механизми ошкорсозии саривақтии нишонаҳои муфлисшавии сохта низ нокифоя аст. Гуфта шуд, ки камбудиҳо дар низоми пардохти ҳаққи хизмати мудирони судӣ монеи ҷалби мутахассисони соҳибихтисос мегарданд ва дар баъзе мавридҳо боиси ба таври сунъӣ тӯл кашидани баррасии парвандаҳо мешаванд.
Ғайр аз ин, қайд гардид, ки соҳа ҳанӯз рақамӣ нашудааст, низоми мониторинг ва назорати онлайн вуҷуд надорад, феҳристи кушодаи корхонаҳое, ки дар ҳоли муфлисшавӣ ва варшикастагӣ қарор доранд, вуҷуд надорад, мубодилаи маълумот байни мақомоти давлатӣ ба таври кофӣ роҳандозӣ нашудааст.
Бо ин мақсад, барои баланд бардоштани самаранокии идоракунии давлатӣ дар соҳа таклифҳои нави институтсионалӣ пешниҳод гардиданд.
Аз ҷумла, пешниҳод шуд, ки дар назди Вазорати адлия Агентии корҳои пардохтнопазирӣ таъсис дода шавад. Ин ниҳод бо татбиқи сиёсати ягонаи давлатӣ дар соҳа, ҳамоҳангсозии фаъолияти мақомоти давлатӣ, таҳлили омилҳои муфлисшавӣ ва андешидани чораҳои бартарафсозии он, кӯмакрасонӣ ба беҳсозии вазъи молиявии корхонаҳо машғул хоҳад шуд.
Бо мақсади баланд бардоштани самарадории фаъолияти мудирони судӣ, таъсис додани Палатаи мудирони судӣ пешниҳод гардид. Ин палата фаъолияти мудирони судиро ҳамоҳанг месозад, омодагии касбӣ ва такмили ихтисоси онҳоро ташкил менамояд, ба қонунгузорӣ ва одоби касбӣ риоя намудани онҳоро мониторинг мекунад, инчунин ҳуқуқу манфиатҳояшонро ҳимоя менамояд.
Ҳамчунин, барои дастгирии субъектҳои тиҷоратие, ки ба мушкилоти молиявӣ рӯ ба рӯ шудаанд, механизмҳои нави молиявӣ муаррифӣ гардиданд.
Аз ҷумла, барои соҳибкории хурду миёна тавассути Ширкати миллии кафолати тиҷорат пешниҳоди кафолатҳо, ба воситаи Ширкати рушди соҳибкорӣ роҳандозии хатҳои кредитӣ дар бонкҳои тиҷоратӣ бо фоизи паст ва ба ин васила барои барқарорсозии молиявии корхонаҳо кӯмак расонидан ба нақша гирифта шудааст.
Дар ин раванд, пардохти қарзи асосӣ ва фоизҳои кредитҳое, ки аз ҷониби бонкҳои тиҷоратӣ ҷудо шудаанд, то анҷоми раванди санатсия ба таъхир гузошта мешавад. Кредит баъд аз анҷоми санатсия дар давоми се сол баргардонида мешавад, заминаҳои реструктуризатсияи қарздории кредит фароҳам мегардад.
Ҳамчунин, ба содда намудани тартиби ба таъхир гузоштан ва реструктуризатсияи қарзҳои андозӣ ва қарздории кредитӣ диққати махсус дода шуд.
Бахусус, шӯроҳои намояндагони халқи ноҳия ва шаҳрҳо метавонанд иҷозат диҳанд, ки пардохти баъзе андозҳо ба таъхир гузошта шавад ё қисм-қисм пардохт гардад. Илова бар ин, чунин механизмҳо дар асоси гарав, кафолати бонк ё полиси суғурта мумкин аст аз ҷониби мақомоти андоз низ истифода шаванд.
Чораҳои санатсияи тосудӣ бо дастгирии давлат низ тавсеа меёбад. Дар ин раванд аз воситаҳое чун созиш бо кредиторон, ҷалби кӯмаки молиявӣ, ба таъхир гузоштани пардохти андоз ва кредит, харидории қарзҳо, тағйири ихтисоси истеҳсолот, аз нав ташкил кардани корхона, ҷалби мутахассисони баландихтисос ва бозомӯзии кормандон истифода намудан имконпазир мегардад.
Дар муаррифӣ ба масъалаи рақамисозии равандҳои пардохтнопазирӣ низ диққати махсус дода шуд.
Бо ин мақсад, ба кор даровардани платформаи ягонаи электронии пешбурди парвандаҳои пардохтнопазирӣ пешниҳод гардид. Дар ин платформа феҳристи шахсоне, ки парвандаи варшикастагии онҳо ҷараён дорад, корхонаҳое, ки нисбати онҳо санатсия татбиқ мегардад, инчунин мудирони судӣ пешбарӣ мешавад. Ҳамаи равандҳо – аз пешниҳоди ариза то барҳам додани фаъолияти корхона ба таври электронӣ анҷом меёбанд. Инчунин, ин низом барои намояндагони ҷамъиятӣ ва воситаҳои ахбори омма низ дастрас хоҳад буд.
Тавассути ин барои таъмини шаффофият дар соҳа, суръат гирифтани мубодилаи маълумот, пурзӯр намудани назорат ва мониторинг, кӯтоҳ шудани муҳлатҳои баррасии аризаҳо имкон фароҳам мешавад.
Президенти кишвар таъкид намуд, ки дастгирии соҳибкорӣ набояд танҳо бо таъсиси корхонаҳои нав маҳдуд шавад: нигоҳ доштани тиҷорати корхонаҳои мавҷуда, расонидани кӯмаки саривақтӣ ба корхонаҳое, ки муваққатан ба мушкилот дучор шудаанд ва баргардонидани онҳо ба фаъолияти иқтисодӣ низ зарур аст.
Ба масъулон аз рӯйи куллан такмил додани институти пардохтнопазирӣ дар асоси таҷрибаи байналмилалӣ, ҷорӣ намудани усулҳои муосири идоракунӣ, механизмҳои самараноки санатсия ва роҳҳои ҳалли рақамӣ супоришҳои мушаххас дода шуданд.
