Ochigʻini aytsam, bu shunchaki navbatdagi yigʻilish yoki rasmiy tadbir emas, balki mamlakat yetakchisining ijodkorga, uning dardiga, tashvishiga, orzu va maqsadlariga boʻlgan kuyunchak munosabatini yana bir bor aks ettirgan samimiy muloqot edi.

Biz koʻpincha katta natijalarni koʻra­miz, ammo ularning ortida qanday mehnat turganini har doim ham his qilavermay­miz. Uchrashuvda xayolimdan bir fikr oʻtdi: bir vaqtning oʻzida davlat boshqarish, mamlakat taraqqiyoti uchun kechayu kunduz mehnat qilish, tashqi va ichki siyosat, iq­tisodiyot, xavfsizlik, ijtimoiy sohalar qatori madaniyat va maʼnaviyat masalasiga ham alohida ahamiyat qaratish uchun inson­da qanchalar kuch-gʻayrat, fidoyilik boʻli­shi kerak.

Uchrashuv jarayoni meni beixtiyor har kungi ijod, ish va turmush tashvishlarini bir lahza chetga surib, atrofimizda ke­chayotgan oʻzgarishlarga yana bir bor qalban va idrok bilan nazar tashlashga undadi.

Qiyofasi kun sayin yangilanayotgan sha­har va qishloqlarimiz… Insonlarning tobora farovonlashib borayotgan turmush tarzi… Son-sanoqsiz mehmonxonalar, za­monaviy maskanlar, yurtimizga qiziqib kelayotgan xorijlik sayyohlar… Sportdan tortib, ilm-fan, madaniyat va iqtisodiyot­gacha boʻlgan sohalardagi yutuqlarimiz… Chet el matbuoti, siyosatchilari va xalqaro ekspertlarning hayrat bilan Oʻzbekiston haqida bildirayotgan ijobiy fikrlari… Yurtimizdagi oʻzgarishlardan lol ekanini yashira olmayotgan sayyohlaru katta-kichik davlatlarning rahbarlari…

Bu roʻyxatni yana uzoq davom ettirish mumkin. Lekin bir haqiqatni ham tan olish ke­rak: bu yutuqlar zamirida yurti va xalqi taqdiri uchun tinimsiz mehnat qilayotgan, oʻz halovatidan kechayotgan bir insonning ulkan irodasi va masʼuliyati turganini anglayapmizmi?

Ijod va mehnat faoliyatim davomida bir haqiqatni anglaganman: xoh adabiyot boʻlsin, xoh kino, xoh boshqa soha — buyuk asarlar va buyuk shaxslar koʻp jihatdan davlatning birinchi rahbari dunyoqarashi va ruhiyati bilan bogʻliq boʻladi.

Bu haqiqatni “Abdulla Oripov” fil­mini ishlash jarayonida yanada chuqurroq anglagan edim. Nega aynan oʻtgan asrning 60-yillarida Abdulla Oripov, Erkin Vo­hidov, Oʻtkir Hoshimov, Shukur Xolmir­zayev kabi ulkan ijodkorlar bir vaqtning oʻzida yetishib chiqdi? Nega aynan bir davr­da “Oʻzbekiston — Vatanim manim” kabi xalq ruhini uygʻotgan asarlar yaratildi? Menimcha, bunga sabab mashʼum mustamla­ka tuzum qatagʻonlaridan keyin boshlangan muayyan maʼnodagi erkin nafas va albatta, Sharof Rashidovning respublika rahba­ri sifatida millat maʼnaviyatiga bergan eʼtibori boʻlgan.

Bu jarayon nafaqat adabiyotda, balki ki­noda ham yaqqol namoyon boʻldi. Milliy ki­nomizga yangi nafas olib kirildi. Shuhrat Abbosov, Ali Hamroyev, Elyor Eshmuhamme­dov kabi yirik dargʻalar maydonga chiqdi.

Odamlarga gapirish, rahbarlarni tanqid qilish oson. Salbiy fikr tez ommalashadi. Baʼzan oʻzimiz ham yaxshi narsani koʻrishdan koʻra, kamchilik izlashga moyilmiz.

Ammo haqiqat shuki, 365 kun, oʻn ikki oy davomida xalqining dardi, yurtining er­tasi bilan yashab, uning farovonligi uchun tinimsiz mehnat qilish har kimning ham qoʻlidan kelmaydi.

Bugungi tezkor zamonda baʼzan yoshi ulugʻ insonlar emas, hatto yoshlar ham tez charchab qolayotganini tan olish kerak. Ammo Pre­zidentimiz faoliyatiga nazar tashlasak, biz unda charchoqni emas, aksincha, ulkan masʼuliyat, tinimsiz harakat va gʻayratni koʻramiz.

Tarixiy uchrashuv ham ertalabdan boshlanib, kechgacha davom etdi. Prezi­dentimiz soʻzlashni istagan deyarli har bir ijodkorni diqqat bilan tingladi. Uchrashuvda nafaqat sohadagi yutuqlar, balki yillar davomida yigʻilib qolgan muammolar, ogʻriqli masalalar haqida ham ochiq gapirildi. Meni eng taʼsir­lantirgan jihatlari shu boʻldiki, dav­latimiz rahbari har bir fikrni sabr bilan eshitdi, har bir masalaga alohida munosabat bildirdi.

Uchrashuv yana ancha davom etishi mum­kin edi. Ammo Prezidentimiz yigʻilishda ishtirok etayotgan yoshi ulugʻ sanʼat va ma­daniyat faxriylarini oʻylab, ularni uzoq vaqt urintirib qoʻymaslik kerakligini inobatga olib muloqotni yakunlashni tak­lif qildi. Bu ham insonga eʼtiborning yana bir koʻrinishi boʻldi.

Uchrashuvda men ham soʻzga chiqdim. Ros­tini aytsam, sahnada, kameralar qarshi­sida yillar davomida bemalol gapirib kelgan inson sifatida buni tan olishim kerak: Prezidentimiz qarshisida haya­jonlanib ketdim. Hatto nima deganimni ham keyin yaxshi eslay olmadim.

Buyuk inson qarshisida har qanday odamni salobat bosadi.

Lekin Prezidentimiz hayajonimni his qildi, gapimni boʻlmasdan, aksincha, oxi­rigacha tinglab, milliy kino rivoji uchun davlat tomonidan yanada keng imkoniyatlar yaratilishini taʼkidladi.

Yana bir jihat. Soʻnggi oʻn yillikda aynan davlatimiz rahbari tashabbusi va eʼtibori tufayli oʻzbek kinosida katta oʻzgarishlar amalga oshirildi. Yangi filmlar yaratildi, xalqaro fes­tivallarda ishtirok etish imkoniyatla­ri kengaydi, milliy kinoning nufuzi oshdi.

Biroq hali qilinishi lozim boʻlgan ish­lar ham koʻp.

Uchrashuvning ahamiyati shunda ediki, unda muammolarning faqat tashqi koʻrinishi emas, balki ularning ildiz sabablari muho­kama qilindi. Kino sohasida ijodiy erkin­likni taʼminlash, sogʻlom raqobat muhitini shakllantirish, zamonaviy va shaffof tizim yaratish boʻyicha muhim toʻxtamga kelindi.

Xususan, milliy filmlarni xalqaro bozorlarga olib chiqish maqsadida global kino platformalari bilan hamkorlik ku­chaytirilishi, “Oʻzbekfilm”ga milliy maqom berilishi, davlat buyurtmasi aso­sida yaratiladigan filmlarda reklama va targʻibot xarajatlari uchun byudjetning 30 foizigacha mablagʻ ajratilishi, kino­filmlar ishlab chiquvchilar barcha soliq­lardan ozod etilishi, milliy kengash va badiiy kengashlar tugatilishi haqidagi qarorlar kino sohasi vakillari tomoni­dan katta mamnuniyat bilan qabul qilindi.

Chunki yaxshi filmning taqdiri faqat uni suratga olish bilan hal boʻlmaydi. Uni tomoshabinga yetkazish ham sanʼatning bir qismi. Dunyo tajribasi koʻrsatmoqdaki, kuchli targʻibot film muvaffaqiyatining kamida yarmini taʼminlaydi.

Shuningdek, davlat buyurtmasi asosida yaratilgan filmlar namoyishidan tush­gan mablagʻning bir qismi ijodiy jamoa­larni ragʻbatlantirishga yoʻnaltirilishi haqidagi tashabbus ham soha uchun muhim yangilik boʻldi.

Natija uzoq kuttirmadi. Muloqot davo­mida ilgari surilgan tashabbus va taklif­larning aksariyati ertasi kuni Preziden­timizning “Madaniyat, sanʼat va adabiyot sohalarini yanada rivojlantirish boʻyicha keng koʻlamli chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi farmonida oʻz aksini topdi. Bu sohada bosh­langan islohotlar yangi bosqichga chiqqani­dan darak.

Prezidentimiz uchrashuv avvalida juda muhim fikrni aytdi: “Davlatni iqtiso­diyot koʻtaradi, qonun boshqaradi, armiya himoya qiladi. Lekin qaysi mamlakat ada­biyot va madaniyatga eʼtibor bersa, kelaja­gi mustahkam boʻladi”. Bu soʻzlar har bir ijodkor uchun nafaqat eʼtirof, balki kat­ta masʼuliyat hamdir.

Uchrashuvdan keyin bir narsaga yana bir bor ishonch hosil qildim: mamlakatimizda sanʼat va madaniyat sohasiga qaratilayotgan eʼtibor tasodifiy emas. Bu uzoqni koʻzlab yuritilayotgan davlat siyosati. Muloqotdan soʻng kino, teatr, musiqa va umuman, mada­niyat sohasida yangi davr boshlanishiga, oʻz­bek milliy sanʼati va kinosi yanada yuksak choʻqqilarni zabt etishiga ishonchim yanada mustahkamlandi. Biz, ijodkorlar esa bu ishonchga munosib boʻlishimiz, xalqimiz va Vatanimiz uchun xizmat qiladigan, milliy gʻururimizni yuksaltiruvchi asarlar yarati­shimiz kerak.

Yana takrorlagim kelyapti: har qanday buyuk asar, har qanday ijodiy yuksalish ortida davlat rahbarining maʼnaviyat va madaniyatga boʻlgan munosabati turadi. Tarix ham bu haqiqatni koʻp marta isbot­lagan. Zero, davlat tomonidan berilgan eʼtibor va ishonch ijodkorga, yaʼni ijodga qanot beradi.

Muzaffar ERKINOV,

kinorejissyor