Toʻrt tomonimiz quyuq toʻqay. Uni katta yoʻl ikkiga boʻlib oʻtgan. Toʻqayning adogʻi koʻrinarmikan deya kaftimizni peshonaga qoʻyib, olislarga koʻz tikamiz. Kunchiqardan kunbotar qadar biror belgi, chegara koʻrinmaydi. Koʻksimizga yoqimli shabada uriladi. Bu shunchaki shabada emas, yangi Oʻzbekiston nafasini diyorimiz boʻylab tarqatayotgan hayotbaxsh epkin! Bundan 8-9 yil avval ham biz kelgan ushbu manzil adogʻi koʻrinmas sahro boʻlganiga ishonish qiyin. Lekin bu inkor etib boʻlmas haqiqat!

Oʻshanda mana bu tiniq osmonni tez-tez chang qoplar edi. Chunki shamol yoʻlini toʻsadigan biror tiriklik topilmasdi. Shu bois, issiq kunlarda garmsel, havo salqin tashlaganda izgʻirin zabtiga olardi. Orolning qurigan tubida hosil boʻlgan sahro qumlari tuz aralash havoga koʻtarilar edi. Kimsasiz kenglikda esa kaltakesak, choʻl chumolisi kabi sanoqli tirik jonni hisobga olmasa, hayot alomati sezilmasdi.

Biz turgan manzildan 150-200 chaqirim naridagi Moʻynoq tumani esa unutilgan, qarovsiz hudud edi. Unda umidi soʻnib borayotgan odamlar zoʻrgʻa kun koʻrar, shu bois, aksariyat yoshlar oʻzi tugʻilib oʻsgan uyini tashlab, olis shaharlarga ketish orzusida yashardi. Ana shunday bir vaziyatda hayot maromi birdan oʻzgardi. Insonlar qalbiga umid, sahro qumlariga yashillik urugʻi sepildi. Yashirib nima qildik, oʻsha paytda bu nihollar unishiga shubha bilan qaraganlar ham boʻlgan. Ishonchimizga sabab esa ezgu amal boshida uzoqni koʻra biladigan, strategik reja asosida puxta ish olib boradigan ­mamlakatimiz yetakchisi turgan edi. Qisqa vaqtda ana shu faktor oʻz kuchini koʻrsatib, amaliy ifoda topdi.

Ilk tashrifdan ungan gullar

Qoraqalpoq elida “Qadamingizdan gul unsin” degan ezgu tilak bor. Hayot hikmati shundaki, tilak egasini toʻgʻri topsa, albatta, ijobat boʻladi. Qoraqalpoq eli doim ­Prezidentimiz tashrifidan quvonib, shu tilakni takrorlab yuradi. Bugun ushbu ezgu niyatning ijobatini koʻrib turibmiz.

Shavkat Mirziyoyev Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti sifatida birinchi tashrifini qoraqalpoq zaminidan boshlagan edi. Ushbu tashrif qaysidir maʼnoda yangi Oʻzbekistondagi islohotlarning amaliy qismi boshlanganidan dalolat berardi. Albatta, oʻsha paytda biz islohotlarning qanchalik koʻlamdor ekanini, qisqa vaqtda hatto qaqroq sahroni ham yashil maydonga aylantira oladigan darajada hayotbaxsh boʻlishini tasavvur qila olganimiz yoʻq. Orolning qurigan tubiga ekilgan choʻl oʻsimliklarini borib koʻrsangiz, yangi Oʻzbekistondagi islohotlar haqidagi qarashlaringiz yanada jonlanadi. Inson xalqini yaxshi koʻrib, soʻzi va amal birligi ila harakat qilsa, sahroga ham hayot baxsh eta olishiga amin boʻlasiz.

Chunki Orolning qurigan tubi yashil qoplama bilan qamrab olinyapti, ilk ekilgan nihollar kosmosdan koʻrina boshladi deya taʼriflash oson. Ammo yillar davomida unutilgan olis manzilga borib odamlarga umid berish, shoʻrlagan tuproqda, suvsizlikka chidamli bir dona buta undirish... izillagan sahroning jon olar issigʻi, suyak-suyakkacha oʻtib ketadigan sovugʻiga chidab, qalin oʻrmonga aylantirish, hatto aytishga ham oson emas!

Bunga Qoraqalpogʻiston, xususan, Orolning qurigan tubiga qilgan safarimiz davomida bot-bot amin boʻldik.

Biz — “Yangi Oʻzbekiston” va “Pravda Vostoka” gazetalari tahririyati vakillari Orolning qurigan tubi sari yoʻl oldik. Maqsadimiz ilk ekilgan nihollarni oʻz koʻzimiz bilan koʻrish, Orolboʻyi aholisining quvonchiga sabab boʻlayotgan oʻzgarishlar bilan tanishish edi.

Yoʻl-yoʻlakay yon-atrofga qaraymiz. Baʼzi joylarda quyuq toʻqay, goho har joy-har joydagi qumtepalar ustida ikki-uchta saksovul ungan. Ana shu tepaliklarga qarata hamrohimiz, gazetamizning Qoraqalpogʻistondagi vakili Minajatdin Qutlimuratov izoh ­beradi: “Koʻrdingizmi, saksovullar qancha qumni “ushlab” qolgan!”.

Oʻsha tomonga diqqat bilan qaraymiz. Saksovul ungan tepalik tekis joydan 1-1,5 metr baland. Tepaliklarning har biri tonnalab qumdan iborat. Qumtepalarni odam boʻyi barobar boʻlgan ikki-uch tup saksovul tutib turibdi. Yashil qoplama endi ungan mahalda bu manzil tekis boʻlgan. Soʻng koʻchmanchi qum shamol bilan koʻtarilganida yangi ungan saksovullar ildizi qumning maʼlum qismini saqlab qolgan. Shu sabab past-baland tepaliklar paydo boʻlgan ekan. Keyin yashil qoplama boʻy choʻzib, urugʻi sochilib, oʻzidan koʻpaygan. Tuz aralash qumlar koʻchishi keskin kamaygan. Ana shu manzaraning oʻziyoq bir tup yashil butoq tonnalab tuz va qum aralashmasini yerda saqlab qolishini isbotlaydi. Bu Orolning qurigan tubi uchun yashil makon qanchalik ahamiyat kasb etishidan dalolat. Safarimizdan bir kun avval kuchli boʻron boʻlganiga qaramay, osmon buloq suvi kabi tiniq ekanining asl sababi ham shu.

Soʻz va amal birligidan quvvat olib

Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev Qoraqalpogʻistonni ham ijtimoiy, ham iqtisodiy jihatdan taraqqiy ettirish masalalarini eng ustuvor vazifalardan etib belgilab bergan. Ayniqsa, Moʻynoq va Orolboʻyi hududini rivojlantirishga alohida eʼtibor qaratib keladi.

2017-yil 19-sentyabr kuni BMT Bosh ­Assambleyasining 72-sessiyasida davlatimiz rahbari Orol muammosiga butun dunyo nigohini qaratgandi. 2018-yilda esa Orolning qurigan qismida ekologik muvozanatni tiklash, hududda yashil qoplama barpo etish hamda daraxt koʻchatlarini ekish tashabbusi bilan chiqqan edi. Ushbu tashabbus bilan global muammo sanalgan Orolning qurishiga qarshi amaliy ish boshlandi. Oʻtgan davrda Orol dengizining qurigan tubi va Orolboʻyi hududlaridagi 2 million gektarda oʻrmon-melioratsiya ishlari bajarildi. Xususan, 1,453 million gektarga aviatsiya, 462 ming gektarga maxsus texnikalar yordamida choʻl oʻsimliklarining urugʻlari, 85 ming gektar maydonga turli xil koʻchatlar ekildi. Natijada hududning flora va faunasi qayta tiklanmoqda.

Shu soʻzlarni yozyapman-u, keyingi yillardagi oʻzgarishlarni ifodalash uchun soʻz taʼrifi kamdek. Chunki har bir raqam ortida qancha mehnat, mamlakat yetakchisining bir soniya ham tinim bilmay izlanishi borligini teran anglab turibmiz. Ammo shunga munosib soʻz, ifoda topa olmay jim qolamiz. Ha, baʼzan soʻz qudrati ham inson matonati, mehnati oldida ojiz qolar ekan. Shu onda shoirning quyidagi misrasi yodga tushadi:

Taqdirin qoʻl bilan yaratar inson,

Gʻoyibdan kelajak baxt — bir afsona.

Yangi Oʻzbekistondagi inson qadri uchun boshlangan yangilanishlar baxtni kutish emas, uni bugun yaratishga qaratilgan. Shu bois, xalqimiz bugunidan rozi, ertasidan koʻngli toʻq boʻlib yashamoqda. Xalqni rozi qilish, turli millat va elatdan iborat jamiyatni yagona Vatan atrofida birlashtirish haqiqiy yetakchilargagina xos fazilat.

Mamlakatimiz Liderining barcha sohalar kabi ekologiyani asrash borasidagi tashabbuslari ham xalqaro maydonda chuqur oʻrganilmoqda. Boshqa mamlakatlar ushbu tajribalarni keng joriy etishga urinyapti. Negaki, ular shunchaki tashabbuslar emas, yillar davomida toʻplangan tajriba, hayotiy xulosalar va ilmiy izlanishlar hosilasidir. Eng muhimi, xalqimiz oldida farzandlik burchini bajarishga boʻlgan kuchli ishtiyoq, soʻz va amal birligining ifodasi. Shu bois, yangilanishlar “islohot qilindi” degan nom uchun emas, tom maʼnoda xalqni rozi qilish yoʻlidagi saʼy-harakatlardir...

Oʻshanda ekilgan nihollar oʻrmonga aylanibdi

Mashinamiz toʻqayga xos past-baland yoʻlda bir maromda ketib borar edi. Oldimizda yoʻl chetida tizilib turgan ikki-uchta mashina koʻrindi. Soʻng ochiq maydonda belkurak olib, qopda nimadir sochib yurgan odamlar koʻzga tashlandi. Qiziqish sabab ularning yoniga toʻxtadik. Tasodifni qarang, ular Orolning qurigan tubida iqlim sharoiti, tuproq unumdorligiga qarab, daraxt va buta turlarini tanlab ekadigan olimlar guruhi, soha masʼullari ekan. Tabiiyki, maqsadi mushtarak insonlar sifatida tezda til topishdik. Ular suhbat chogʻida juda qiziq, muhim ahamiyatga ega maʼlumotlarni aytib berdi.

— Orolni yashil makonga aylantirish faqat koʻchat ekish, urugʻ sepishdan iborat emas, — deydi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi agentligi rahbari Oybek Aminov. — Ishlarni innovatsion va ilmiy yondashuv asosida tashkil etishga jiddiy eʼtibor beryapmiz. Davlatimiz rahbari oldimizga mana shunday muhim vazifa qoʻygan. Olimlar bilan hamkorlikda urugʻlarni maxsus granulalash va kapsulalash orqali ekish amaliyotini sinovdan oʻtkazyapmiz. Kapsula deganimiz — zarur mineral oʻgʻitlar yigʻindisi. Ilmiy asosda necha kilo urugʻga qaysi oʻgʻitdan qancha qoʻshish kerak ekani ishlab chiqilgan. Shunga koʻra, minerallar qorishmasi va urugʻlar aralashtiriladi va yumaloq holatga keltiriladi. Kapsula namlikni yaxshi saqlaydi. Ogʻirligi sabab shamolda uchib ketmaydi. Samolyotda sepilsa ham moʻljallangan yerga aniq tushadi. Shu tariqa kapsula choʻl sharoitida oʻsimliklarning unuvchanlik darajasini keskin oshiradi. Hozir boshqa joylarga nisbatan tuprogʻi koʻproq shoʻrlangan, tuzli qum aralash yerda tajriba uchun urugʻ qadayapmiz. Maqsadimiz eng murakkab sharoitda ham yashil qoplama yaratishda samaradorlikka erishish.

Oybek Aminovning soʻzlarini tinglar ekanmiz, Prezidentimizning islohotlarning ilk kunlaridayoq kitobxonlik targʻibotiga alohida eʼtibor bergani yodimizga tushdi. Soʻng mamlakatimiz yetakchisining “Madaniyat Moʻynoqdan boshlanadi” degan soʻzini esladik. Bugun bu soʻz zamirida katta hayotiy haqiqatlarni, ulugʻvor maqsadlar roʻyobini koʻrib turibmiz. Orolboʻyi hududi keyingi yillarda ham ijtimoiy, ham madaniy, ham iqtisodiy jihatdan jadal rivojlanib, aholi turmush darajasi tubdan yaxshilangani fikrimiz bayonidir.

Bugungi islohotlar kitob, bilim va maʼrifat bilan yanada mustahkamlanib boryapti. Yashil qoplamani yaratishdagi ilmiy izlanishlar fikrimizning yaqqol misolidir. Tajriba maydonida olimlar bilan suhbatimiz qizgʻin kechdi. Vaqt hukmiga boʻysunib, yoʻlda davom etdik. Endi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi agentligi rahbari Oybek Aminov bizga hamrohlik qilib, ilk nihollar qadalgan manzil sari boshladi.

Ochigʻi, 2018-2019-yillarda ekilgan saksovul, yulgʻun kabi oʻsimliklarni koʻrib, haqiqiy oʻrmonga yetib kelganimizni angladik. Oʻrmon oralab yulgʻunlarga boʻylab koʻramiz. Ularning aksariyati odam boʻyidan ancha baland. Oyogʻimiz ostida esa son-sanoqsiz chigʻanoqlar! Qadam bosishingiz hamon ular oʻziga xos ovoz chiqarib, qumga chuqur botadi. Axir bir paytlar bu yerda dengiz, 50-60 metr chuqurlikda suv boʻlgan.

Katta-kichik kemalar suzib yuradigan dengiz sohilida baliqchilik xoʻjaliklari faoliyat olib borgan. Keyin suv tortildi. Buning oqibatida global iqlim muammosi yuzga kelgani haqida takrorlashimiz shart emas. Oʻsha paytlarda bu yer sahroga aylangan, tepadan qaragan kishi betoblik ramzi boʻlgan sargʻish rangni koʻrar edi. Mamlakatimiz Liderining hayotbaxsh tashabbusi sabab hozir bu maydon yashil tusda koʻzga yaqqol tashlanadi. Safar chogʻida shunga amin boʻldikki, keyingi yillarda amalga oshirilgan ishlar ekologik muammoni yumshatish va unga qarshi kurashishda katta samara bermoqda. Bu yerda yangi ekotizim yaralib, hayvonot dunyosi paydo boʻlyapti. Safar chogʻida tulki va quyonlarning yugurib yurganini koʻrdik. Qayerdandir sayroqi qushning xonishi eshitiladi. Hatto bu yerda kiyiklar ham bor ekan. Mutaxassislar, xususan, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi vakillarining taʼkidlashicha, hududda yashillik paydo boʻlgach, qum va tuz boʻronlari 50 foizgacha kamaygan. Bu juda katta natija. Masalan, qoʻshni mamlakatlarda bunday boʻronlar haligacha tez-tez kuzatiladi. Yaqinda ham ular ana shunday boʻronlarning birini boshdan kechirdi.

— Hozir Orolning suvi qurigan oʻzanida turibmiz, — deydi Moʻynoq davlat oʻrmon xoʻjaligi rahbari Alisher Bekmurodov. — Bu yerlarda 2018-yildan yangi hayot boshlandi deb bemalol ayta olamiz. Hududga choʻl sharoitiga chidamli oʻsimlik turlari ekildi. Buta va oʻsimliklar paydo boʻlishi bilan shu yerdagi yovvoyi hayvonot dunyosi uchun ham yangi hayot boshlandi.

Bundan tashqari, Prezidentimiz tashabbusi bilan besh-olti joyda tik quduqlar qazildi. Hayvonlar, qushlar, oʻsimliklar — hammasi shu yerdan suv ichadi. Aytish mumkinki, hududda hayot yangi bosqichga oʻtdi. Yaxshilab kuzatsangiz, yulgʻun va saksovullar orasida oziqlanib yurgan quyon va boshqa turli hayvonlarni uchratasiz. Hozir ularning koʻpayish davri.

Bilasizmi, bu joylar yaqin yillarga qadar bosh-adogʻi yoʻq oppoq qum edi. Shamol qumni u yoqdan-bu yoqqa koʻchirib, ulkan barxanlar paydo qilardi. Ilgari mana shu choʻllarda yana oʻsimliklar oʻsadi, hayvonlar qaytib keladi desa, birov ishonmasdi. Mana, hozir koʻz oʻngimizda bu reallikka aylandi. Ustiga-ustak, mazkur hududda ov qilish qatʼiyan taqiqlangan. Shu sabab hayvonlar populyatsiyasi juda yaxshi. Hammasi shunday davom etsa, besh-oʻn yildan keyin bu yer ulkan qoʻriqxonaga aylanib ketishi hech gapmas.

Mutaxassislar taʼkidlashicha, keyinchalik bu yerda faqat choʻlga chidamli butalar emas, boshqa oʻsimlik turlarini ham ekib, katta yaylovga aylantirsa boʻlar ekan. Shu orqali chorvachilik, asalarichilik kabi boshqa tarmoqlarni rivojlantirish imkoni bor. Masalan, yulgʻun may oyining boshida gullaydi. Mazkur hududda yantoq ham koʻp ekan. Demak, asal olish uchun yetarli sharoit mavjud. Bu iqtisodiy barqarorlikni mustahkamlash uchun yaxshi imkoniyat. Qarang, uzoqni koʻzlab, puxta reja asosida bajarilgan ishning samarasi va koʻlami qanchalik keng!

Bu yil qish va bahor barakali keldi. Bunday paytda yerda namlik yaxshi boʻladi. Ana shunday gʻanimat fursatdan unumli foydalanish har qachongidan ham muhim.

— Yerdagi namlik yaxshi ekani bois, joriy yilda yana 230 ming gektar maydonga urugʻ qadaldi, — deydi Oybek Aminov. — Jarayonda 700 dan ziyod maxsus texnika va mexanizmlardan, shuningdek, borish qiyin boʻlgan hududlarga urugʻ sochish uchun ikkita samolyotdan unumli foydalanildi. Namlikni saqlash hamda koʻchib yuruvchi qumlarni toʻxtatish maqsadida oʻziga xos agrotexnik usullar qoʻllanilib, maxsus joʻyaklar tortildi. Bu joylarga asosan shoʻr hamda qurgʻoqchilikka chidamli boʻlgan qorabaroq, yulgʻun, sarsazan, qandim, cherkez hamda izen kabi oʻsimliklar ekilmoqda. Oldimizda turgan asosiy strategik maqsadlardan biri — 2030-yilga qadar mazkur hududda yana 1 million gektardan ziyod maydonda yashil qoplamalarni barpo etishdir. Bu borada maxsus saksovul koʻchatxonalarining faoliyati tobora kengaytirilmoqda.

Baraka va unumdorlik siri shukronalikda, mardlikda

Moʻynoq mamlakatimizning eng shimoliy hududi. Undagi hayot maromi, yurak urishi Orol dengizi bilan chambarchas bogʻliq. Shu bois, Orolning qurigan tubidagi yashillik boʻy choʻzishiga hamohang ravishda moʻynoqliklar qalbida ham umid, ishonch mustahkamlandi. Aniq raqamlarga eʼtibor bersak. Oʻtgan 2025-yilda tumanda sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi 621,1 milliard soʻmni tashkil etgan. Oʻsish surʼati 121,4 foizga yetib, respublikadagi ulushi 2,1 foizni tashkil qilgan.

Ilgari moʻynoqliklar ogʻir turmush sharoitida yashagan. Odamlar hatto kundalik ehtiyojlarini qondirishda qiynalgan, bolalar uchun maktab formasi va oʻquv qurollarini sotib olishga ham imkoni boʻlmagan. Yoshi ulugʻ insonlardan biri bu haqda soʻzlab, koʻz yoshi bilan oʻtmishni esladi. Eski sandiqlarda saqlangan kiyimlardan foydalanishga, yozuv qurollarini qayta-qayta ishlatishga majbur boʻlganliklarini aytdi. Ana shunday ogʻir vaziyatda qolgan tuman ahli bugun eksport, investitsiya loyihalari haqida bahs yuritib, uni yana qay yoʻsin koʻpaytirish borasida fikr almashyapti. Birgina misol, 2025-yilda Moʻynoqda jami 172 milliard soʻmlik 10 ta investitsiya loyihasi amalga oshirilgan. Natijada 195 ta yangi ish oʻrni yaratilgan. Yana bir muhim fakt. Oʻtgan yil davomida xorijiy investitsiyalar va kredit mablagʻlari hisobidan jami 5,1 million dollarlik investitsiyalar oʻzlashtirilgan. Bajarilgan ishlar natijasida kambagʻallik darajasi 5,5 foizdan 2,7 foizga tushirilgan.

Agar qiyoslash joiz boʻlsa, bundan 10 yil avval tuman iqtisodi Orolning qurigan tubi kabi “sahro”ga aylangandi. Bugun u qaytadan jonlanmoqda. Shunga munosib tarzda aholining yashash sharoiti yil sayin yaxshilanib boryapti. Qanchalik murakkab boʻlmasin, Moʻynoqning mard va tanti aholisi sinovlardan mardona oʻta oldi.

Davlatimiz rahbari 2018-yilda Moʻynoq tumaniga tashrifi chogʻida: “Orol fojiasidan eng koʻp zarar koʻrgan asli shu — Moʻynoq aholisi. Ularning sabr-qanoati, vatanparvarligi, mehnatkashligi uchun rahmat aytishimiz, shunga munosib xizmat qilishimiz kerak”, degan edi.

Safar chogʻida Moʻynoqqa borib, soʻnggi yillarda amalga oshirilgan islohotlar bilan tanishar ekanmiz, mamlakatimiz yetakchisining ilk tashrifi chogʻida aytgan fikrlari hayotda oʻz aksini topganiga koʻp bora guvoh boʻldik. Mard va tanti moʻynoqliklar bilan suhbatlashdik, ularning koʻzlarida kechagi dard va bugungi umidni koʻrdik. Orol dengizi qurishi natijasida havoga koʻtarilgan tuz va chang nafaqat tabiatni, balki inson salomatligini ham izdan chiqargan edi. Oqibatda onkologik va boshqa ogʻir kasalliklar koʻpayib, aholi orasida xavotir va tushkunlik kayfiyati hukm sura boshlagan.

Soʻnggi yillardagi keng koʻlamli islohotlar Moʻynoq ahliga umid va ishonch berdi. Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan Orol tubida yashil qoplamalar barpo etilishi, tuman infratuzilmasining yangilanishi, ijtimoiy sohadagi islohotlar hudud hayotini tubdan oʻzgartirdi. Mahalliy aholi taʼbiri bilan aytganda, “hayot bu yerda qayta tugʻildi”.

Tantilikni qarangki, tuman ahli ushbu imkoniyatlarga shukrona aytib, halol mehnat ila roʻzgʻor tebratmoqda. Safarimiz davomida Moʻynoq tumani hokimining yoshlar siyosati, ijtimoiy rivojlantirish va maʼnaviy-maʼrifiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari Murod Jumaboyev juda qiziq faktni aytdi.

Orolboʻyi aholisining ijtimoiy sharoitini yaxshilash, doimiy daromad manbalarini yaratish borasida ham qator amaliy ishlar olib borilyapti ekan. Xususan, Orol dengizida saqlanib qolgan yagona noyob jonivor — artemiya sistasi sanoatini rivojlantirish maqsadida maxsus davlat unitar korxonasi tashkil etilgan. Bugun mahalliy aholi ushbu qimmatbaho urugʻni yigʻib topshirish orqali oʻzlari uchun qoʻshimcha daromad ­topyapti.

Artemiya sistasi maʼlum mavsumda dengizda suzib, qirgʻoq sari oqib keladi. Sohilda ularni tutish ilinjida moʻynoqliklar qator tiziladi. Hamma belgilangan joyida turadi. Hech kim boshqalar chegarasini buzib oʻtmaydi. Artemiya sistasi kimning roʻparasiga oqib kelsa, oʻsha kishi unga egalik qiladi. Boshqalar esa jim qarab turaveradi. Tasavvur qilyapsizmi, roʻparangizda kilosi falon soʻm turadigan mahsulot oqib kelyapti. Ammo u kimdir chizgan chiziqdan bir qadam narida ekani bois, egalik qila olmaysiz. Kun davomida bu holat oʻn, yuz marta takrorlansa ham dengiz tortiq etgan nasibaga rozi boʻlib uyga qaytasiz. Oh, bu mardlik, tantilikni qanchalik taʼriflamang, soʻz yetmaydi!

Jamoamiz bir-biriga maʼnoli qaraydi. Har kim oʻzicha bundan hikmat izlaydi. Ana shu hikmatning barchasi bitta oʻqildizga birlashadi, nazarimda. Bu — mardlik, berilgan rizqqa shukronalik hissi. Moʻynoqning barakasi, boshlangan ishlarning tez rivoj topib, shoʻrlagan sahrosida ham yashillik unib ketaverishining sirlaridan biri shunda boʻlsa, ne ajab?!

Safardan keyingi oʻylar

Baʼzan uzoq safarlar kishiga yillar davomida shakllangan qarashlarni yangilaydigan teran xulosalarni hadya etadi. Safarimiz yakunlanib, ortga qaytar ekanmiz, yana koʻkka koʻz tikamiz. Osmon buloq suvidan ham tiniqroq koʻrinadi. Negadir “Osmon — oyina” degan ibora fikr-yodimni band etadi. U vaqti-vaqti bilan bizga oʻzimiz bajargan ishlar, asl qiyofamizni koʻrsatib turadi. Shunday oʻylar ogʻushida ketar ekanmiz, undagi oppoq bulutlar koʻzimizga qirgʻoqqa urilayotgan dengiz toʻlqinini eslatadi. Moviy kenglik esa sokin chayqalayotgan dengizni yodga soladi. Bularning barchasi jam boʻlib yangi Oʻzbekistondagi islohotlarning osmon oyinasidagi tasviriday taassurot uygʻotadi. Aslida ham shunday, nazarimda.

Toshkentga qaytganimizda esa Prezidentimiz Mintaqaviy ekologik sammit va Orolni qutqarish xalqaro jamgʻarmasi taʼsischi davlatlari rahbarlari kengashining yigʻilishida ishtirok etish uchun Qozogʻistonga amaliy tashrif bilan borishi haqidagi xabarlar tarqala boshladi. Ana shu xabarlarga payvasta holatda dilda bir ezgu tilak tugʻildi: Orolning moviy osmoni butun dunyoga yoyilib, ekologik masalalar barham topsin. Insonlar qalbi ham ana shunday tiniqlashib, koʻngillarga umid va ishonch bagʻishlayotgan, hayotimizni tubdan oʻzgartirib, inson qadri uchun qilinayotgan ezgu va tarixiy bebaho saʼy-harakatlar doimo bardavom boʻlsin!

Salim Doniyorov,

Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan jurnalist