Zero, buyuk mutafakkir Alisher Navoiy asarlarida ham xalq, Vatan yuksak va muqaddas qadriyat deb talqin etiladi. Mutafakkir nazdida chin inson uchun el-yurtga xizmat qilmoq insoniylik, sadoqat va burchning yuksak timsoli sanaladi.

Shu ma’noda, yillar va yo‘llarni bosib o‘tishdagi qiyinchiliklar, muvaffaqiyatlar uyg‘unlashgan sahifalar barchamizga daxldor. Ularda el-yurt ravnaqi, farovonligi, oilalar, kelajagimiz bo‘lgan farzandlar kamoli, har bir qarich yeri muqaddas bo‘lgan yurt manzarasi mujassam. Ularga esa katta yo kichik, muhim yoki ikkinchi darajali deb qarab bo‘lmaydi. Vatanga sadoqat sahifalarining istalgan joyidan so‘z yuritish mumkin.

Kechagina ko‘chalarimiz o‘ydim-chuqur, hamma narsada byurokratik to‘siqlar, oliy o‘quv yurtlariga kirishdagi tizimli korrupsiya, naqd pul muammosi kundalik hayotimizning ajralmas qismi edi. Mamlakatda kambag‘allik borligi haqida gapirmaslik, muammodan qochish oddiy holga aylangandi. Bugun shu haqda gapirsangiz, yoshlar ajablanadi, xuddi uzoq o‘tmishdan so‘zlayotgandek, ertak eshitgandek bo‘ladi. Chunki ular quyidagi qiyinchiliklarsiz ulg‘aymoqda.

Naqd pul va valyuta charxpalagi. Odamlar o‘z oyligi va pensiyasini olish uchun bankomatlar qarshisida kunlab navbatda turgani, bozorlarda “qora bozor” va rasmiy kurs o‘rtasidagi tafovut tufayli yuzaga kelgan sarsongarchiliklar tarixga ko‘mildi.

Imtihonlardagi “tanish-bilishchilik”. Oliy ta’limga kirishdagi korrupsiya zanjirlari uzildi. Jarayonlar to‘liq raqamlashtirilib, inson omili minimallashtirildi.

Muammolarni yashirish siyosati. Ilgari aytish “tabu” hisoblangan kambag‘allik mavzusi ochiq tan olindi va unga qarshi mahallabay tizim orqali kurashish boshlandi.

Xalq ichiga ko‘chgan hokimiyat

“Kabinet kodeksi”ning parchalanishi faqat Prezident darajasida qolmadi. Bu tizim barcha bo‘g‘indagi amaldorlarni xalq ichiga kirishga, odamlarning dardini o‘z ko‘zi bilan ko‘rishga majbur qildi. Virtual va Xalq qabulxonalarining tashkil etilishi davlat idoralari xalqqa xizmat qilishi kerak degan tamoyilni real hayotga ko‘chirdi.

Ilgari vazir yoki hokimning qabuliga kirish yillab vaqt olgan bo‘lsa, bugun rahbarlarning o‘zi mahallalarda, chekka qishloqlarda sayyor qabullar o‘tkazmoqda. Davlat va jamiyat o‘rtasidagi ishonch aynan mana shu masofaning yo‘qolishi hisobiga qayta tiklandi.

Yaqin o‘tmishning bu soyalari bugungi avlod uchun chindan ham afsonadek tuyuladi. Ammo bu “ertak”ning ortida katta siyosiy iroda, tizimli islohotlar va eski fikrlash qoliplariga qarshi kurash yotibdi. Masofalarning yo‘qolishi esa yangi O‘zbekistonning eng katta yutug‘i va taraqqiyot kafolati bo‘lib qoladi.

Prezidentimiz haqida gapirganda, odatda qurilayotgan zavodlar, yangilanayotgan shaharlar, yalpi ichki mahsulot raqamlari yoki xalqaro shartnomalarni sanaymiz. Ammo bular — natija. Bu natijalarning ortida qanday ruhiyat, qanday ichki iztirob va hech kim kutmagan qanday falsafa yotibdi? Shavkat Mirziyoyevni chinakam xalqchil va kuchli liderga aylantirgan, ko‘pincha rasmiy xronikalar, kadrdan tashqarida qoladigan o‘sha asl e’tiroflar nimalardan iborat?

Uning birinchi va eng katta jasorati — davlat bilan oddiy odam o‘rtasidagi devorni yo‘q qilish bo‘ldi. Buni shunchaki “xalq bilan uchrashuvlar” deb atash adolatdan emas. Bu — yuksak ijtimoiy empatiya. Mirziyoyev — siyosat maydoniga yuragini olib kirgan yetakchi. Uning viloyatlarga tashrifini kuzating: protokollarni, qo‘riqchilar qurshovini, oldindan tayyorlangan ssenariylarni buzib, odamlar orasiga kirib ketadi. Xalq qabulxonalari, mahallabay ishlash tizimi va rahbarlarning xalq ichiga kirishi — mana shu yangi davrning Bosh qomusiga aylandi. O‘tgan 10 yillik tarix isbotladiki, eng to‘g‘ri qarorlar vazirlik binolarida emas, balki oddiy odamlarning dardini tinglash asnosida, mahallaning chang ko‘chalarida tug‘iladi.

Ilgari viloyat hokimini faqat oynai jahonda ko‘radigan chekka qishloq odamlari bugun o‘z mahallasida vazir bilan choy ustida muammosini hal qilyapti. Bu — tizim o‘zgarganining eng oddiy isboti.

“Uyqusiz davlat”ning

harakatlantiruvchi kuchi

Siyosiy kuzatuvchilar va Prezidentimiz bilan yelkama-yelka ishlaydigan insonlar bir faktni yaxshi biladi: Shavkat Mirziyoyevning ish grafigi inson imkoniyatlari chegarasidan tashqarida. U juda kam uxlaydi, tinimsiz harakat qiladi va eng muhimi, atrofidagilardan ham xuddi shu shiddatni talab qiladi.

Prezidentimiz nega bunchalik shiddat bilan ishlaydi? Bu savolni hech birimiz chuqur o‘ylab ko‘rmaymiz.

Javob esa oddiy va og‘riqli: boy berilgan vaqtni qaytarmoqchi. Shavkat Mirziyoyev O‘zbekistonning global dunyodan, zamonaviy texnologiyalardan, iqtisodiy rivojlanishdan necha yillar orqada qolib ketganini hammadan ko‘ra chuqurroq his qiladi. U mamlakatning asrlarga tatigulik vaqtni boy berganini biladi. Shu bois, u O‘zbekistonni o‘sha boy berilgan yillar o‘rnini to‘ldirish uchun yugurishga, hatto uchishga majburlayapti.

Bu yerda geosiyosiy va tarixiy mas’uliyat yotibdi. Prezidentimizning ichki iztirobi “biz ulgurishimiz kerak, xalqimiz ertaga yoki kelajakda emas, shu bugundan yaxshi yashashi kerak” degan qat’iy maqsadga bog‘langan. Shavkat Mirziyoyev vaqtning qadrini million baravar yuqori qo‘ygan, soat millari bilan musobaqalashayotgan zamon kashshofidir.

Ko‘pchilik rahbarlar tinchlik va barqarorlikni saqlash uchun o‘zgarishlardan qochadi. Chunki islohot — xavfli jarayon, u tizimning muvozanatini buzishi, noroziliklar keltirib chiqarishi mumkin. Ammo Shavkat Mirziyoyev eng komfort va tinch yo‘lni emas, eng og‘ir va mashaqqatli yo‘lni — tub islohotlar yo‘lini tanladi.

Mamlakatning pul ayirboshlash (konvertatsiya) tizimini ochish, majburiy mehnatga barham berish, paxta qulligini tugatish, chegaralarni ochish — bular shunchaki qarorlar emas, balki yirik siyosiy tavakkalchiliklar edi. Natijada o‘quvchi sinfga, o‘qituvchi darsiga, shifokor xonasiga qaytdi. Inson qadri shu emasmi?!

Shavkat Mirziyoyev hokimiyatga kelganidan so‘ng amalga oshirgan eng buyuk mo‘jizalaridan biri tashqi siyosat, xususan, Markaziy Osiyodagi muhitni butunlay o‘zgartirgani bo‘ldi. Bugun dunyo siyosatshunoslari Markaziy Osiyoning yangi qiyofasi haqida gapirganda, “Mirziyoyev doktrinasi” atamasini qo‘llayotir.

“Biz qo‘shnilarimiz bilan til topisha olmasak, uzoqdagi davlatlar bizni hech qachon hurmat qilmaydi”, degan oddiy, ammo genial haqiqatni o‘rtaga tashladi. U Tojikiston, Qirg‘iziston, Qozog‘iston va Turkmaniston bilan yillar davomida to‘planib qolgan muammolarni bir necha oy ichida hal qildi. Shuning uchun ham Shavkat Mirziyoyev qaysi davlatga tashrif buyurmasin, u yerda xuddi ming yillik qadrdondek kutib olinadi.

Bugun Markaziy Osiyo — nizolar o‘chog‘i emas, balki dunyoning eng tez rivojlanayotgan, yaxlit iqtisodiy va madaniy makoni. Shavkat Mirziyoyev nafaqat O‘zbekistonning, balki butun boshli ulkan mintaqaning tinchligi va kelajagini asrab qolgan “Mintaqaviy me’mor” sifatida tarixga kirdi. U qo‘shnichilikni siyosiy majburiyatdan muqaddas qadriyat darajasiga ko‘tardi.

Iqtisodiy islohotlar o‘z yo‘liga, lekin Shavkat Mirziyoyevning qalbidagi eng katta og‘riq va maqsad millatning ma’naviy, ilmiy va tarixiy xotirasini tiklashdir. U atigi bir necha yil ichida O‘zbekistonni jahon islom ma’rifati va ilm-fan markaziga aylantira oldi.

Islom sivilizatsiyasi markazining qurilishi, Imom Buxoriy, Imom Termiziy xalqaro ilmiy-tadqiqot institutlarining tashkil etilishi bu — shunchaki binolar emas. Bu — dunyoga sof islom ma’rifatini ko‘rsatish, yoshlarni diniy ekstremizm va jaholat botqog‘idan asrashning yagona yo‘lidir.

Prezidentimiz, ta’bir joiz bo‘lsa, millatning kodini yangiladi. U Uchinchi Renessans g‘oyasini o‘rtaga tashlaganda, ko‘pchilik buni balandparvoz shior deb qabul qilgan bo‘lishi mumkin. Ammo bugun yangi intellektual avlod — Prezident maktablari, ixtisoslashtirilgan, ijod maktablarida tarbiyalanayotgan yoshlar intellekti dunyoni lol qoldirmoqda. Mirziyoyev O‘zbekistonning kelajagini yer osti boyliklarida emas, inson kapitalida, yoshlarning ongida ko‘ra oldi. U jaholatga qarshi urush e’lon qildi va bu urushda ma’rifat quroli bilan g‘olib bo‘lmoqda.

Davlatimiz rahbarining ijod ahliga, ziyolilarga e’tibori va mehri bo‘lakcha. U kishi Erkin Vohidov va Abdulla Oripov kabi millat kuychilarini yod etib: “Ulug‘larimiz tirikligida ularga yetarli sharoit yaratib berolmaganimizdan katta armonim bor”, deya kuyinib gapirishi zamirida ham ulkan mas’uliyat yotadi. Bugun san’at, adabiyot va madaniyat namoyandalari davlatning chinakam ardog‘ida yashamoqda. Bir umr xalqqa sidqidildan xizmat qilib, biror marta rasmiy mukofot olmagan xonanda Rustam G‘oyipovning shaxsan Prezidentimiz tashabbusi bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri “O‘zbekiston Respublikasi xalq artisti” unvoni bilan taqdirlanishi fikrimizning yaqqol isbotidir.

Xalqimiz bu yangilikni chin dildan, katta quvonch bilan qarshi oldi. Bu ijodkor qadrining tiklanishi, yo‘qotilgan armonlarning o‘rnini to‘ldirish yo‘lidagi tarixiy va adolatli qadamlardan bir kichkina misol, xolos.

Bunday ma’naviy o‘zgarishlarni chuqur his qilish uchun uzoqqa borish shart emas, ularni har birimiz o‘z hayotimizda, yon-atrofimizda ko‘rib turibmiz. Masalan, men Zangiota tumanida yashayman. Har kuni shu tabarruk nom bilan bog‘liq ziyoratgoh yonidan o‘taman. To‘rt fasl, o‘n ikki oy davomida bu yerdan ziyoratchilar qadami uzilmaydi. Bugun ko‘rkam, sokin va xushhavo bo‘lgan bu maskan ilgari ham bor edi. Ammo u vaqtlar ancha ko‘rimsiz, pastqam va e’tibordan chetda bo‘lgan.

Majmuaning bugungidek gavjum va obod ziyoratgohga aylanishiga bevosita Shavkat Mirziyoyev sababchi. Bundan roppa-rosa o‘n yil muqaddam boshlangan bu xayrli tashabbusni mahalliy aholi hanuzgacha cheksiz minnatdorlik va faxr bilan esga oladi. Bu oddiygina misol — mamlakatdagi katta o‘zgarishlarning jonli aksi.

Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev haqidagi eng oliy va barchamiz anglab yetishimiz kerak bo‘lgan e’tirof shundaki: u nafaqat O‘zbekistonning iqtisodiy va siyosiy qiyofasini o‘zgartirdi, balki o‘zbek xalqining ruhiyatini, o‘zligiga bo‘lgan ishonchini uyg‘otdi. Yillar davomida shakllangan qo‘rquv, shubha va umidsizlik tuyg‘ularini sindirib, o‘rniga g‘urur, jasorat va kelajakka qat’iy ishonchni singdirdi.

U buyuk davlat arbobi, lekin birinchi navbatda o‘z xalqini cheksiz muhabbat bilan sevadigan, uning har bir zafaridan quvonib, har bir tashvishidan kuyadigan oddiy va samimiy inson. Mahallada oddiy odamlar bilan choy ichib o‘tirgan, dalada dehqonning qo‘lini siqib rahmat aytayotgan, dunyo minbarlarida turib millat manfaatini sherdek himoya qilayotgan Shavkat Mirziyoyev — bugungi va ertangi O‘zbekistonning eng katta yutug‘i va baxti.

Keling, haqiqatni tik turib tan olaylik: yaqin-yaqingacha jamiyatimizda, odamlarning ongu shuurida sovuq va karaxt bir qo‘rquv bor edi. Odamlar fikrlashdan, haqiqatni aytishdan, davlat idoralariga yaqinlashishdan, hatto o‘z haq-huquqlarini talab qilishdan qo‘rqardi. Davlat jazolovchi, nazorat qiluvchi va masofa saqlovchi mahobatli bir mashina sifatida ko‘rilgan. Bu qo‘rquv millatning ijodkorlik, yaratuvchanlik va erkinlik tuyg‘ularini bo‘g‘ib qo‘ygandi.

Prezidentimiz davlat boshqaruviga kelgan ilk kunlardanoq “Xalq davlat idoralariga emas, davlat idoralari xalqimizga xizmat qilishi kerak”, degan talabni o‘rtaga tashladi. Bu shunchaki chiroyli jumla emas, balki qo‘rquv ustidan o‘qilgan hukm edi. Xalq qabulxonalarining ochilishi, virtual murojaatlar tizimi, ommaviy axborot vositalari va blogerlarga berilgan erkinlik odamlarning tilini va dilini ochdi.

Eng muhimi, jamiyatda qo‘rquv o‘rnini mehr va ishonch egalladi. Oddiy odamlar davlat rahbari shaxsida o‘zlarini doim eshitadigan, tushunadigan va himoya qiladigan suyanchiqni ko‘rdi. Bugun odamlar Prezidentimizga qo‘rquv bilan emas, mehr bilan intiladi. Uning qo‘lini siqishga, dardini aytishga, u bilan suratga tushishga oshiqadi. Mana shu ruhiy iqlimning o‘zgarishi tizimli yoki iqtisodiy islohotlardan ming baravar kuchliroq bo‘lgan ma’naviy inqilobdir. Shavkat Mirziyoyev o‘zbek xalqiga o‘z Vatanida qo‘rqmay, erkin va aziz bo‘lib yashash baxtini qaytardi.

Uning oddiyligi sun’iy imij yoki siyosiy texnologiya mahsuloti emas. Bu uning qonida, tabiatida bor bo‘lgan samimiyatdir. U hech qachon o‘zini xalqdan baland qo‘ymadi, aksincha, “Men sizlarning xizmatchingizman, men sizlarning baxtingiz uchun mas’ulman”, deb takrorlashdan charchamaydi. Bu yuksak kamtarlik va oddiylik millionlab insonlarning yuragini zabt etdi. Odamlar unda uzoqdagi siyosatchini emas, o‘z oilasining boshchisini, o‘z otasini ko‘ra boshladi.

Shavkat Mirziyoyev islohotlarda, eng avvalo, yosh avlodga tayanmoqda. Ne ajabki, ilgari ham kreslosini saqlab qolish uchun o‘sha davr tizimini ko‘r-ko‘rona maqtab kelgan ayrim shaxslar bugun ham o‘sha eski, karaxt qarashlari bilan yangi davrga baho berishga urinmoqda. Biroq Prezidentimiz bu ichki konservatizm va eski tizim qoldiqlariga qarshi qat’iy va murosasiz strategiyani qo‘llayapti. Bu strategiyaning bosh omili davlat boshqaruvi tizimiga xorijda bilim olgan, zamonaviy fikrlaydigan yosh yigit-qizlarning olib kirilishi bo‘ldi. Eski maktab vakillarining maddohligi emas, balki yoshlarning shiddati va kreativ fikrlashi yangi davrning harakatlantiruvchi kuchiga aylandi.

Kundalik muammolar bilan ovora bo‘lib, kelajakni unutish — ko‘p rahbarlarga xos nuqson. Ammo Shavkat Mirziyoyevning eng katta kuchi uzoqni ko‘ra bilish (strategik) salohiyatidadir. U faqat bugungi kunning tinchligi yoki ertangi kunning iqtisodiy ko‘rsatkichlari bilan yashamaydi. O‘zbekistonning ellik, yuz yildan keyingi qiyofasini, dunyo xaritasidagi o‘rnini ko‘ra oladi va qarorlarini shunga qarab qabul qiladi.

Bu uzoqni ko‘ra bilish qobiliyati quyidagi yo‘nalishlarda yaqqol namoyon bo‘lmoqda.

Inson kapitali va Uchinchi Renessans. Yer osti boyliklari va tabiiy resurslar qachondir tugaydi, ammo ilm va intellekt tugamaydi. Shavkat Mirziyoyevning Prezident maktablari, ixtisoslashtirilgan, ijod maktablarini tashkil etishi, oliy ta’lim tizimini tubdan o‘zgartirishi bu — kelajakka tikilgan eng katta investitsiya. Ya’ni davlatimiz rahbari O‘zbekistonning istiqbolini intellektual avlod qo‘liga topshirmoqda.

Yashil energiya va ekologiya. Dunyo global iqlim o‘zgarishi va suv tanqisligi yoqasida turgan bir paytda, Shavkat Mirziyoyev mamlakatni yashil energiyaga o‘tkazish, Orolbo‘yi hududini ko‘kalamzorlashtirish (“Yashil makon” umummilliy loyihasi) ishlarini boshlab berdi. Bu kelajak avlodlar bizdan rozi bo‘lishi uchun tashlangan strategik qadamdir.

Markaziy Osiyo birligi. Qo‘shni davlatlar bilan yopiq bo‘lgan chegaralarni ochish va mintaqaviy hamkorlikni yo‘lga qo‘yish faqatgina bugungi savdo-sotiq uchun emas, balki kelgusida butun mintaqaning global kuchlar qarshisida yaxlit va baquvvat geosiyosiy markaz sifatida turishi uchun qilingan uzoqni ko‘zlagan yurish edi.

Ortda qolgan o‘n yillik tarix — shunchaki vaqt oqimi emas, balki millatning o‘zligiga qaytarilishi, davlat va xalq o‘rtasidagi ishonch ko‘priklarining tiklanishi davri. Kabinetlar devorining qulashidan boshlangan bu yo‘l Zangiota majmuasi misolidagi yuzlab tabarruk maskanlarning obodligida, ijod ahlining tiklangan qadr-qimmatida va eng muhimi, kelajakni o‘z qo‘liga olayotgan jasur yoshlarning shiddatida aks etmoqda. O‘tgan o‘n yil isbotladiki, eng buyuk o‘zgarishlar balandparvoz nutqlarda emas, balki oddiy odamlarning roziligi va baxtida namoyon bo‘ladi. Zero, xalq rozi bo‘lgan yurtning ertasi hamisha ulug‘vor va muhtashamdir.

Maqsud JONIXONOV,

jurnalist