Елімізде жібек және піллә шаруашылығы халықты табысты жұмыспен қамтуда, ауылдық жерлерде жұмыспен қамтуды арттыруда әрі экспорттық әлеуетті кеңейтуде маңызды орын алады. Алайда азық базасынан бастап пілләні терең өңдеуге дейінгі барлық кезеңдерде жинақталып қалған мәселелер саланың мүмкіндігін толық пайдалануға кедергі келтіріп отыр.
Атап айтқанда, жібек құрты тұқымының елеулі бөлігі импорт есебінен қамтамасыз етіледі. Жергілікті тұқымды пайдалану деңгейін 2030 жылға қарай 75 пайызға жеткізуге мүмкіндік бар екені, ол үшін асыл тұқым өсірумен айналысатын тұқым шаруашылығы станцияларының қызметін қайта жандандыру қажет екені айтылды.
Таныстырылымда Ферғана және Хорезм облыстарындағы асыл тұқым өсірумен айналысатын станцияларда элиталық тұқым дайындауды жолға қою, қолданыстағы 10 жібек құрты тұқым шаруашылығы кәсіпорнына қосымша ретінде биыл Бұхара мен Наманган облыстарында 2 жаңа кәсіпорын ашу, ал 2027–2029 жылдары Ташкент, Жызақ, Самарқанд және Сурхандария облыстарында тағы 4 жаңа кәсіпорын құру жоспары туралы ақпарат берілді.
Асыл тұқымды және тұқым шаруашылығы кәсіпорындарын қолдау мақсатында оларға шетелдік білікті мамандарды тарту, маусымдық жұмысшылар еңбекақысының жартысын өтеу, сондай-ақ олардың қызметін табыс және әлеуметтік салық нысаны ретінде есептемеу ұсынылды.
Піллә сапасын арттыру үшін қоректік базаны жақсарту қажеттігі көрсетілді.
Қорек базасын 2026–2030 жылдары кезең-кезеңімен кеңейту жоспарланған. Атап айтқанда, 8 мың гектарда жаңа тұт ағашы алқаптарын құру, 41,5 мың гектар аумақта бір қатарлы тұт көшеттерін отырғызу, 15 мың гектар тұт алқабын қайта жаңғырту көзделген. Нәтижесінде 2030 жылға дейін 200 миллион түп тұт көшеті отырғызылып, қорек базасы 30 пайызға артады деп күтіліп отыр.
Піллә өндіру көлемі азық базасын талдау негізінде болжанады. Атап айтқанда, 2026 жылы 30 мың тонна, 2030 жылға қарай 36 мың тонна піллә өндіру жоспарланған.
Саладағы жұмыстар жаңа жүйе негізінде ұйымдастырылады. «Узбекипаксаноат» қауымдастығы, облыстық және аудандық «Агропилла» құрылымдары, жібек шаруашылығы кластерлері өзара үйлесімді түрде жұмыс істеп, жаңа тұт алқаптарын құрудан бастап өсірілген пілләні сатып алуға дейінгі барлық кезеңдерде фермерлердің, үй жағдайында жұмыс істейтіндердің және жібек құртын өсірушілердің жұмысын ұйымдастырып, оларға қолдау көрсетеді.
Табысы төмен, әлеуметтік тізілімге енгізілген отбасыларды піллә шаруашылығына тарту және оларды қолдауға ерекше назар аударылады. Атап айтқанда, биылдан бастап «махалла жетілігі» арқылы тұрғындарға 1 килограмм піллә құнының 35 пайызы мөлшерінде субсидия беру, сондай-ақ күтіп-баптау жабдықтары мен құралдарын сатып алуға 20 миллион сумға дейін несие бөлу жолға қойылады.
Піллә шаруашылығында өнеркәсіптік әдісті кеңейту маңызды міндет ретінде белгіленіп отыр. Қазіргі уақытта пілләнің негізгі бөлігі үй жағдайында өндіріліп жатқаны, оған арнайы құрт баптайтын бөлмелер ұйымдастыру арқылы көлемі мен сапасының тұрақтылығын қамтамасыз етуге болатыны айтылды. Кластерлер тарапынан құрт баптайтын бөлмелер салу және іске қосуды ынталандыру, соның ішінде оларды 2029 жылғы 1 қаңтарға дейін жер және мүлік салығынан босату ұсынылды.
Экспорт пен қосылған құнды арттыру мәселелеріне де ерекше көңіл бөлінді.
Қазіргі кезде жергілікті пілләдан жоғары сапалы шикі жібек алу және оны қайта өңдеу үлесі төмен деңгейде қалып отырғаны айтылды. Сапаны жақсарту және терең өңдеуді кеңейту есебінен экспорт түсімін 250 миллион долларға дейін арттыруға болатыны көрсетілді. Атап айтқанда, 2030 жылға дейін жалпы құны 200 миллион доллар болатын 21 инвестициялық жобаны іске асыру шикі жібекті қайта өңдеу көлемін 3 мың тоннаға, деңгейін 75 пайызға жеткізіп, 18,5 миллион метр жібек мата өндіруге мүмкіндік береді.
Экспортта дайын өнім үлесін арттыру, жаңа нарықтарды игеру, ұлттық брендтерді қалыптастыру және қолдау шаралары белгілі болды.
Салаға цифрлық технологияларды кеңінен енгізу қажеттігі атап өтілді. Азық базасының есебін жүргізу, кәсіпорындар тізілімін қалыптастыру, сала бойынша жүргізілетін есеп-қисаптар мен деректерді электронды түрде жүргізу, тұқым мен піллә шикізаты көлемін, піллә қабылдау пункттерін нақты уақыт режимінде бақылауды қамтитын бірыңғай ақпараттық жүйе әзірлеу көзделген.
Мемлекет басшысы жібек шаруашылығын дамыту жөніндегі ұсыныстарды мақұлдап, қорек базасын нығайту, жергілікті тұқым шаруашылығын кеңейту, өнеркәсіптік әдісті енгізу және дайын өнім үлесін арттыру бойынша жауапты тұлғаларға нақты тапсырмалар берді.
