Бу ҳақда Нобель қўмитаси хабар берди.
Олимлар асимметрик органик синтезда чизиқли бўлмаган эффектлар ва автокатализ ҳодисасини кашф этгани учун мукофотга сазовор бўлди.
Нобель қўмитаси маълумотларига кўра, баъзи молекулалар бир-бирининг ойнадаги акси каби икки хил шаклда мавжуд бўлади. Масалан, аминокислоталарнинг ҳам шундай икки шакли бор. Бироқ тирик организмларда асосан улардан фақат битта шакл учрайди. Бу ҳодиса гомохираллик деб аталади.
Олимлар узоқ вақт давомида табиатда молекулаларнинг айнан битта шакли нима учун устунлик қилишига жавоб излаб келган. Оддий кимёвий реакцияларда эса одатда ҳар икки шакл ҳам деярли тенг миқдорда ҳосил бўлади.
Анри Каган 1986 йилда кимёвий реакцияларни бошқаришнинг янги усулини кашф этди. Бу усул молекулаларнинг бир шаклини иккинчисига нисбатан анча кўп миқдорда олиш имконини берди.
Кенсо Соаи ушбу тадқиқотларни давом эттириб, 1995 йилда муҳим натижага эришди. 2003 йилда эса молекулаларнинг икки шаклидан фақат биттасини ҳосил қилиш имконини берувчи кимёвий реакцияни намойиш этди.
Нобель қўмитасига кўра, олимларнинг кашфиётлари молекулаларнинг керакли шаклини олиш жараёнини бошқариш имконини берди. Бу, хусусан, дори воситаларини ишлаб чиқишда муҳим аҳамиятга эга.
Мукофотнинг умумий миқдори 12 миллион швед кронасини ташкил этади. Маблағ икки олим ўртасида тенг тақсимланади.
