Шаҳар уфқини безаб турган бу бетакрор тимсоллар ҳар бир сайёҳнинг кўриши керак бўлган манзиллар рўйхатида муҳим ўрин эгаллайди. Бироқ минг йиллик цивилизация излари билан йўғрилган бу улкан метропол ўзининг машҳур ёдгорликларидан анча кенг ва серқирра дунёни очиб беради. Айниқса, тарихий деворлар бўйлаб чўзилган Едикуле ва Саматя маҳаллалари шаҳарнинг сокин, аммо жозибали масканлари сифатида алоҳида ажралиб туради.
Бир вақтлар императорлар, кейинчалик турли диний жамоалар яшаган Едикуле ва Саматя бугун ҳам жонли, чуқур илдиз отган маҳаллий маданияти билан сайёҳларни ўзига ром этади. Уларнинг космополит кўчаларида ўтмиш изларини кўриш мумкин: қадимий баққол дўконлари, тарихий қасрлар ва ҳануз самимий руҳда давом этаётган анъанавий қаҳвахоналар бу маҳаллаларнинг тарихий қиёфасини жонлантиради. Ҳар бир кўча гўё ўз хотирасини асраб келаётгандек таассурот уйғотади.
Етти минора: абадий мерос
Етти минора қалъаси Истанбулнинг энг бой маданий ҳудуди Тарихий Яриморолнинг катта қисмини қамраб олади. Иншоот V асрга мансуб бўлиб, Шарқий Рим империяси даврида шаҳарни ҳужумлардан ҳимоя қилиш мақсадида бунёд этилган. Кейинчалик Усмонийлар даврида янги девор ва дарвозалар қўшилиши билан қалъа янада мустаҳкам ва салобатли тус олган. Уни безаб турган кўплаб дарвозалар орасида ғалаба билан қайтган императорларни кутиб олиш учун қурилган машҳур Олтин дарвоза алоҳида эътиборга лойиқ. Қалъа ичида зиндон, қурол-яроғ омбори ва хазина билан бирга етти минора мавжуд.
Саматя: Истанбулнинг кўп маданиятли қиёфаси
Саматя Истанбул тарихининг яна бир сирли қатламини очиб беради. Нафис қўнғироқ минораси билан ажралиб турувчи Авлиё Константин ва Елена Рум православ черкови эътиборни тортади. Саматя чегарасида бир пайтлар Студиос монастири бўлган, кейинчалик Имраҳор масжидига айлантирилган иншоот қолдиқлари Шарқий Рим ва Усмоний мероси қандай уйғунлашганини яққол намоён этади.
Маҳалла машҳур турк сериалларида ҳам тасвирланган бўлиб, бу ерга қадам қўйган ҳар бир меҳмонни илиқ ва жозибали муҳит қарши олади. Тарихий ёғоч қасрлар, иккинчи қўл китоб дўконлари, кафе, ресторанлар ва қандолат дўконлари маҳалланинг тарихий руҳини сақлаб келмоқда.
Едикуле ва Саматя туташган ҳудудда Темир йўл ишчилари черкови қад кўтарган. Иншоот Усмонийлар даврида темир йўл ишчилари ҳаёти билан чамбарчас боғлиқ бўлган. Ҳозирда Сурий жамоаси томонидан фойдаланилаётган ушбу черков ҳудуднинг темир йўл меросини акс эттиради.
Бундан ташқари, бу ерда Истанбулнинг энг қадимий арман ибодатхоналаридан бири — Сурп Кеворк арман черкови ҳамда Авлиё Мемас черкови жойлашган. Ҳар икки маскан Саматянинг асрлар давомида шаклланган кўп маданиятли муҳитини, турли эътиқод ва жамоалар уйғун яшаб келганини ёрқин ифодалайди. Бу маҳаллада тарих шунчаки сақланиб қолмаган — у ҳануз яшамоқда.
Баликли Рум касалхонаси ва Ая Ҳараламбос черкови: шифо масканлари
Истанбулда бир замонлар шифо марказлари сифатида хизмат қилган тарихий касалхоналар бугунги кунда ҳам ўз фаолиятини давом эттирмоқда. Жумладан, Баликли Рум касалхонаси шаҳарнинг маданий ва ижтимоий хотирасида муҳим ўрин тутади. Ҳозир ҳам Туркия ва хориждан келган беморларга хизмат кўрсатаётган ушбу муассаса маданий мерос объекти ҳамда тирик музей сифатида эътироф этилади. Касалхона боғида XVIII асрда беморлар ва ходимлар ибодати учун барпо этилган Авлиё Ҳараламбос черкови жойлашган. Черков II асрда яшаган ва православ анъаналарида эпидемиялардан асровчи авлиё сифатида улуғланган Ҳараламбосга бағишланган. Черков вабо балоси бутун бир даврни ларзага солган пайтда касалхона учун рамзий маънода “маънавий қалқон” вазифасини ўтаган. У эпидемиялар ҳукм сурган оғир замонларда умид ва ҳимоя тимсоли сифатида қадрланган.
