Тунги сменада ишлаш узоқ вақтдан бери уйқу бузилиши, руҳий саломатлик муаммолари ва сурункали чарчоқ хавфининг ортиши билан боғлиқ бўлиб келган. Энди олимлар табиий биоритмларнинг узоқ вақт давомида бузилиши мия тузилишига ҳам таъсир қилиши мумкинлиги ҳақида далилларни топишди.
Сингапурлик тадқиқотчилар Буюк Британиянинг Biobank лойиҳасида 14 198 иштирокчининг магнит-резонанс томография маълумотлари ва тиббий ёзувларини таҳлил қилишди. Улар сменада ёки тунги сменада ишлаган 2122 кишига алоҳида эътибор қаратишди.
Натижалар шуни кўрсатдики, бу ишчиларда ўнг таламус ва чап миндалина ҳажмининг ўртача даражада камайган. Таламус миянинг турли қисмлари ўртасида маълумот узатишда ва хотира жараёнларида иштирок этади, миндалина эса ҳиссий тартибга солиш ва стресс билан боғлиқ жараёнда муҳим роль ўйнайди.
Бу соҳалар, шунингдек, уйқу-уйғониш циклларини бошқариш билан боғлиқ ва уларнинг фаолияти диққат, ҳиссий ҳолат ва когнитив қобилиятларга таъсир қилиши мумкин. Олимларнинг таъкидлашича, бу ўзгаришлар сурункали циркад ритм бузилишининг асаб тизимига таъсирининг дастлабки белгиси бўлиши мумкин.
Қўшимча таҳлил мия ҳажмининг сезиларли даражада камайиши ва айрим когнитив тестларда ёмон натижалар ўртасидаги боғлиқликни аниқлади. Бироқ, тадқиқотчилар бу таъсир кичик эканлигини таъкидламоқда, шунинг учун интеллектуал қобилиятларга таъсири ҳақида қатъий хулосалар чиқаришга ҳали эрта.
Қизиғи шундаки, ўзгаришлар қисман қайтарилиши мумкин. Тадқиқотга кўра, тунги сменаларни тўхтатгандан сўнг, таъсирланган мия соҳаларининг ҳажми тиклана бошлайди, ўртача икки ярим йил ичида сезиларли яхшиланишлар кузатилади.
Тадқиқот муаллифлари шунингдек, мия ҳажмининг пасайиши нерв ҳужайраларининг нобуд бўлишини англатмаслигини таъкидламоқда. Мия янги шароитларга жуда мослашади, шунинг учун кузатилган ўзгаришлар ғайриоддий иш жадвалига мослашиш механизмининг бир қисми бўлиши мумкин.
Олимлар тадқиқот асосан ўрта ва кекса ёшдаги одамларни қамраб олганини таъкидламоқда, шунинг учун бундай жадвал ёш ишчиларга қандай таъсир қилиши ҳали номаълум, деб хабар берди korrespondent.net.
