Хамид Низамов: Мушакларнинг бузилиши, ҳажми ва кучини ошириш жараёнининг ажралмас қисмидир. Бироқ, буни жуда оғир жароҳатлар деб бўлмайди. Илмий далиллар қаршилик машқлари мушак толаларига зарар этказишини тасдиқлайди. Жисмоний стрессга жавобан танамиз қайта тикланиш жараёнини бошлайди, янги оқсилларни синтез қилади ва мушак толалари сонини кўпайтиради. Бу эса мушакларнинг ўсишига олиб келади.
Оддий зарар ҳақида тез-тез эшитамиз. Агар креатин киназ ферменти даражасида кўрсатилган зарар даражаси этарлича паст бўлса, биз буни фақат «мушак толаларининг кенгайиши» деб атаймиз, чунки бу ҳолда мушаклар 24 соатдан кейин тикланиши мумкин ва мослашувчан қобилиятлар ортиқча юкланмайди. Мушакларнинг жиддий шикастланишига олиб келадиган машғулотлар ортиқча машқ қилиш муаммолари ёки шикастланишга олиб келади, чунки толалар этарлича тез тиклана олмайди. Тананинг тикланиш имкониятларидан ошиб кетадиган жуда кучли яллиғланиш жараёнлари ҳужайраларнинг доимий шикастланишига ва ҳатто уларнинг ўлимига олиб келиши мумкин. Машғулотлар жадвали ва услубига ўз вақтида ўзгартиришлар киритиш муҳимдир. Тана жуда кўп «зўриқишга» дош беришга қодир, аммо ҳамма нарсанинг чегараси бор.
Креатин киназ мушак ҳужайраларининг шикастланишининг кўрсаткичидир. Қонда бу ферментнинг концентрацияси қанчалик юқори бўлса, мушак толалари ҳужайра мембраналарини тортган ёки шикастлаган.
Бундай ҳолда, креатин киназ қонга киради. Тадқиқотлар шуни кўрсатдики, жароҳатлар билан креатин киназ таркиби стрессдан 24-72 соат ўтгач 1000 дан 40000 МE (халқаро бирликлар) гача ўзгариб туради. Бизнинг маълумотларимизга кўра, машғулот натижасида мушак толасининг кенгайиш даражаси берилган рақамлардан анча паст.
Бундан ташқари, креатин киназ даражаси травма ҳолатларидан фарқли ўлароқ, 24 соат ичида энг юқори чўққисига чиқади. Яъни бир кун ичида мушаклар тиклана бошлайди. Бу мушакларни қайта тиклаш нозик жараён бўлиб, у ҳамроҳ бўлган жисмоний ҳис-туйғуларга қарамай, ҳар қандай ҳолатда зарарлидир, дейди Хамид Низамов.
