Биз ҳам ана шу янги электропоездда пойтахтдан Андижон сари йўл олдик. Поезд соатига 160 километргача тезликда ҳаракатланмоқда. Аммо салонда ҳаракатнинг равонлиги, шовқиннинг нисбатан пастлиги ва йўловчилар учун яратилган шароит биринчи дақиқаларданоқ эътиборни тортади. Темир йўл транспортида тезликни ошириш билан бирга йўловчига қулай хизмат кўрсатиш масаласи ҳам тобора долзарб аҳамият касб этмоқда. Янги электропоезд ана шу икки талаб — тезлик ва қулайликни бирлаштиришга қаратилган.
2026 йил 10 сентябрдан Хитойнинг “CRRC-Dalian” компанияси томонидан ишлаб чиқарилган замонавий тезюрар электропоездларнинг иккинчиси Тошкент–Андижон–Тошкент йўналишида қатнай бошлади. №730/729-сонли поезд амалдаги поезд таркиби ўрнига йўлга қўйилди. Расмий маълумотларга кўра, поезд 5 та иқтисодий тоифадаги вагондан иборат бўлиб, жами 375 нафар йўловчига мўлжалланган.
Тошкентдан Андижонга — 4 соат 15 дақиқада
№730-сонли Тошкент–Андижон электропоезди ҳар куни соат 09:20 да Тошкент марказий темир йўл вокзалидан ҳаракатланади. Поезд Ангрен, Поп, Қўқон ва Марғилон станцияларида тўхтайди ва соат 13:35 да Андижон вокзалига етиб боради. Қайтиш рейси — №729-сонли Андижон–Тошкент электропоезди. У ҳар куни соат 15:38 да Андижондан йўлга чиқади. Марғилон, Қўқон, Поп ва Ангрен станцияларида тўхтаб, соат 19:53 да Тошкентга етиб келади. Демак, поезд йўлдаги асосий бекатларни сақлаб қолган ҳолда сафар вақтини қисқартирмоқда.
Бунинг ўзи муҳим ўзгариш. Чунки йўловчи учун масофа фақат километр билан эмас, сарфланадиган вақт билан ҳам ўлчанади. Аввал мазкур йўналишда поездда сафар қилиш 6–7 соатгача давом этган. Янги электропоезд эса бу кўрсаткични 4 соат 15 дақиқага туширмоқда.
Янги электропоезд ҳақида гап кетганда, энг кўп тилга олинаётган жиҳатлардан бири унинг тоғли ҳудудда ҳаракатлана олиш имкониятидир. Тошкент–Андижон темир йўл йўналишининг мураккаб қисмларидан бири Қамчиқ довони орқали ўтади. Бу ерда темир йўлнинг мураккаб релъефи транспорт воситасига алоҳида техник талабларни қўяди.
“Ўзтемирйўлйўловчи” АЖ бош директори ўринбосари Суҳроб Давлетовнинг айтишича, янги поездни танлашда унинг айнан шундай ҳудудларда ҳаракатлана олиш имконияти муҳим омил бўлган. Бу поезднинг муҳим жиҳати — тоғли ҳудудлар, довонлар ва баланд-пастликлар мавжуд темир йўл участкаларида ҳам ҳаракатланиш имкониятига эга экани.
Аввал Ўзбекистон темир йўлларида бундай мураккаб релъефли ҳудудларда тезюрар поездлардан фойдаланиш имконияти чекланган эди. Янги поезд эса соатига 160 километргача тезликда ҳаракатланиб, йўловчиларнинг сафар вақтини сезиларли қисқартирмоқда. Энг муҳими, олти-етти соатлаб давом этадиган йўлни энди тахминан тўрт соат атрофида босиб ўтиш имконияти пайдо бўлди, — деди Суҳроб Давлетов.
Поезд тўхтаб турганда ҳам қулайликлар сақланади
Янги поезднинг афзаллиги фақат тезлик билан чекланмайди. Мутахассиснинг таъкидлашича, поезднинг муҳандислик ечимларида йўловчининг узоқ сафардаги эҳтиёжлари ҳам ҳисобга олинган.
— Бу замонавий электропоезд уловма вагонлардан ташкил топган. Олдин фойдаланган вагонларимиздан фарқли равишда, поезд вокзалда тўхтаб турган вақтда ҳам совитиш ва иситиш тизимлари, биоҳожатхоналар ишлаш имкониятига эга.
Бу йўловчи учун катта қулайлик. Чунки аввал поезд вокзалда узоқ туриб қолганда айрим санитария тизимларидан фойдаланиш билан боғлиқ чекловлар бўларди. Энди эса поезд ҳаракатланиши ёки тўхтаб туришидан қатъи назар, зарур функциялар ишлаб туради. Яна бир бор таъкидлайман: ушбу поезднинг энг катта ютуқларидан бири — тоғли ҳудудда тезюрар режимда ҳаракатлана олишидир, — деди у.
Ўриндиқлар ҳам йўналишга мослашади
Йўловчи учун қулайлик деганда фақат кондиционер ёки юмшоқ ўриндиқ тушунилмайди. Узоқ сафарда ҳатто ўриндиқнинг қайси томонга қарагани ҳам аҳамиятли. Янги электропоездда бу масала ҳам ҳисобга олинган.
— Олдин поезд қайси томонга ҳаракатланса, ўриндиқлар ҳам шу йўналишда бўларди. Айрим йўловчилар поезд ҳаракатига тескари ўтиришда қийналарди ва жойини ўзгартиришни сўрарди. Бугунги кунда эса вагонлардаги ўриндиқлар 360 даражагача ҳаракатлана олади. Яъни поезд қайси томонга ҳаракатланаётган бўлса, ўриндиқни шу йўналишга қаратиб олиш мумкин, — деди Суҳроб Давлетов.
Бу имконият айниқса узоқ масофада ҳаракатланадиган, кекса ёки ҳаракат йўналишига тескари ўтиришда қийналадиган йўловчилар учун қўшимча қулайлик яратади.
Тошкент–Андижон йўналишидаги энг диққатга сазовор муҳандислик иншоотларидан яна бири — Қамчиқ туннели. Ангрен–Поп темир йўл линияси таркибидаги мазкур туннелнинг узунлиги 19,2 километрни ташкил этади. Янги электропоезднинг мазкур туннель орқали ҳаракатланиши ҳам мутахассислар томонидан алоҳида таъкидланмоқда. Суҳроб Давлетовнинг айтишича, янги поезд туннелга киришдан олдин аввалги поездлардаги каби қўшимча тайёргарлик жараёнини талаб қилмайди.
— Илгариги поездларда туннелга киришдан олдин маълум тайёргарлик ишлари амалга ошириларди. Эшиклар, ойна ва бошқа хавфсизлик жиҳатлари текшириларди. Янги поезд эса замонавий талаблар асосида ишлаб чиқарилгани учун туннель олдида махсус тўхтаб, тайёргарлик кўриш талаб этилмайди. Поезд белгиланган тартибда ҳаракатини давом эттиради, — деди мутахассис.
Чипта нархи кескин ошмаган
Янги поезд йўлга қўйилганидан сўнг йўловчиларни қизиқтирган энг асосий саволлардан бири, табиийки, чипта нархи бўлди. Тошкент–Андижон йўналишида чипта нархи 268 минг сўм атрофида белгиланган.
Суҳроб Давлетовнинг таъкидлашича, янги поезддаги хизматлар ва қулайликлар ошганига қарамай, тариф аввалги нархдан кескин фарқ қилмайди.
— Билет нархи унчалик ўзгаргани йўқ. Аввалги Андижон поездида билет нархи 250 минг сўм атрофида эди. Бугунги кунда эса янги поездда кўрсатилаётган қўшимча хизматлар ҳисобга олинган ҳолда нарх 268 минг сўм атрофида белгиланди. Бу поезд асосан иқтисодий класс вагонларидан ташкил топган. Сабаби — кўпроқ йўловчиларга хизмат кўрсатиш ва улар учун қулай нархни сақлаб қолиш, — деди у.
Асосий бекатлар сақланиб қолди
Тезлик ошгани билан йўловчилар учун қулай бўлган асосий бекатлар қисқартирилмади. Поезд Ангрен, Поп, Қўқон ва Марғилонда тўхтайди.
— Биз бекатларни қисқартирганимиз йўқ. Аввалги Андижон поезди қайси бекатларда тўхтаган бўлса, янги поезд ҳам Поп, Қўқон, Марғилон ва Андижонда йўловчиларга хизмат кўрсатади. Бу тўхташлар поезднинг тезкор ҳаракатланишига халақит бермайди. Поезд белгиланган жадвал асосида ҳаракатланиб, йўловчиларни ўз вақтида манзилига етказиб боради, — деди Суҳроб Давлетов.
Демак, янги поезднинг тезлиги бекатларнинг камайиши ҳисобига эмас, балки ҳаракат самарадорлиги ҳисобига таъминланмоқда.
“Тўрт соатда Андижонга бориш — жуда яхши натижа”
Янги электропоезднинг биринчи йўловчилари ҳам унинг асосий афзаллиги сифатида вақт тежалишини қайд этмоқда. Достонбек Жалилов Андижонга оиласи билан поездда бориб-келишга ҳаракат қилишини айтади.
— Бу янги поезддаги биринчи сафарим. Янги поезднинг биринчи рейсига тўғри келганидан хурсандман. Чунки Андижонга тўрт соат атрофида бориш — жуда яхши натижа. Илгари бундай масофани на машинада, на поездда бундай қисқа вақтда босиб ўтиш мумкин эди. Йўл вақти анча қисқарди. Янги поездда шинамлик ҳам сезилади. Йўлда ҳеч қандай ноқулайлик сезмаяпман, поезд жуда текис ва равон ҳаракатланяпти.
Энг муҳими, одамларнинг вақти тежалади. Олдинги поездда олти-етти соат кетадиган йўл энди тўрт соатдан сал ортиқ вақтни олмоқда. Бу жуда катта натижа, — деди у.
Унинг фикрича, автомобиль ва поезд ўртасидаги танловда нафақат харажат, балки хавфсизлик ва инсоннинг вақтини ҳам ҳисобга олиш керак.
— Автомобиль ҳайдаётганда доимий равишда диққатни йўлга қаратиш керак. Бу одамни чарчатади.
Поездда эса китоб ўқиб, бирор нарса эшитиб ёки шунчаки дам олиб бориш мумкин. Айниқса, об-ҳаво ёмон пайтларда поезддан фойдаланиш хавфсизлик нуқтаи назаридан жуда муҳим. Йўл харажатларини ҳам ҳисоблаб кўрсангиз, поезддан фойдаланиш қулай вариант бўлиб чиқади. Шунинг учун одамлар поезддан кўпроқ фойдаланиши керак, деб ўйлайман, — деди Достонбек Жалилов.
“Қиммат бўлса керак, деб ўйлагандим”
Андижон–Тошкент йўналишида тез-тез қатнайдиган Гулнора Мадраҳимова эса янги поездни автомобилга муқобил қулай транспорт сифатида баҳолади. Унинг фарзандлари Тошкентда ўқийди ва ишлайди. Шу сабабли у пойтахтга тез-тез бориб туради.
— Мен Андижон–Тошкент йўналишида ўзим машина ҳайдаб қатнайман. Фарзандларим Тошкентда: бири ишлайди, бири ўқийди. Шу сабабли тез-тез бориб-келишимга тўғри келади. Янги тезюрар поезд ҳақида эшитиб, билетни онлайн харид қилишга кирдим. “Қиммат бўлса керак”, деб ўйлагандим. Аммо нархи ҳамёнбоп экан. Жуда хурсанд бўлдим.
Бу поездда биринчи марта йўловчи бўлганимдан ҳам мамнунман. Жуда тез ва қулай. Ҳатто ўзимни самолётдагидек ҳис қилдим. Йўлда чой ва сув ҳам таклиф қилишди. Яна бир қизиқ жиҳати — Қамчиқ довонини бошқача кўриш мумкин экан. Мен машина ҳайдаганда кўзим доим йўлда бўлади. Табиатнинг бундай гўзалликларига эътибор беришга имкон бўлмайди.
Поездда эса бемалол ойнадан қараб, табиатдан завқ олиб кетяпман. Илгари “мусиқа эшитиб, ухлаб бораман”, деб ўйлагандим. Аммо йўлдаги манзараларни кўриб, уйқим ҳам келмаяпти. Менга ўхшаган фарзандларидан хабар олиш учун Тошкентга тез-тез қатнайдиган одамлар учун бу жуда катта қулайлик, — деди у.
Унинг айтишича, поезд қатнови бир кунлик режаларни ҳам ўзгартириши мумкин.
— Ҳатто бир иш кунининг ўзида эрталаб поездга чиқиб, Тошкентга бориб, фарзандларимдан хабар олиб, кечқурун яна поездда Андижонга қайтиб келиш мумкин экан, деб ўйлаб кетяпман. Олдин йўлда олти-етти соатлаб вақт кетарди. Энди эса тўрт соатдан сал ортиқ вақтда етиб бориш мумкин, — деди Гулнора Мадраҳимова.
Болалар билан сафар ҳам енгиллашмоқда
Поездда оиласи билан ҳаракатланаётган йўловчилар учун сафар вақтини қисқартириш янада муҳим. Гулзира Абдураҳмонованинг айтишича, оиласи билан Тошкент–Андижон йўналишида аввал ҳам поездда кўп борган.
— Биз доим поездда қатнаганмиз. Лекин олдинги поездга қараганда бу анча қулай. Энг асосийси — масофа ва вақт қисқарган. Болалар узоқ йўлда жуда қийналарди. Олти соат, баъзан етти соатгача поездда боришга тўғри келарди. Ҳозир эса тўрт соат атрофида етиб бориш мумкин. Худо хоҳласа, энди доим шу поездда қатнаш ниятимиз бор.
— Болалар учун нархлар-чи?
— Битта фарзандимиз учун 120 минг сўм атрофида тўладик. Агар машинада кетадиган бўлсак, бир киши учун тахминан 200 минг сўмдан харажат қилган бўлардик. Бундай қулай шароитлар яратилаётганидан хурсандмиз, — деди Гулзира Абдураҳмонова.
Яна қайси йўналишларга янги поездлар қатнови йўлга қўйилади?
Бугунги кунда Тошкент–Андижон йўналишида ҳаракатланаётган электропоездлардан ташқари, худди шундай иккинчи поезд Хива–Бухоро йўналишига қўйилган. Мутахассиснинг таъкидлашича, келгусида бундай поездлар сонини кўпайтириш режалаштирилган.
— Ҳозирча иккита шундай поезд харид қилинган. Улардан бири Андижон йўналишига, иккинчиси Хива–Бухоро йўналишига қўйилган.
Келажакда нафақат Андижон, балки бошқа йўналишларда ҳам бундай поездлардан фойдаланиш назарда тутилган. Айниқса, тоғли ҳудудлар ва довонлар орқали ўтувчи йўналишлар учун бу поездларнинг имконияти юқори. Тошкент–Сурхондарё йўналишида ҳам бундай поездлардан фойдаланиш бўйича ишлар олиб борилмоқда. Бу борада Хитой Халқ Республикаси мутахассислари билан ҳамкорлик давом эттирилмоқда, — деди Суҳроб Давлетов.
Тезликдан кўра муҳимроқ нарса — вақт
Тошкент–Андижон йўналишида янги электропоезднинг пайдо бўлишини фақат транспорт соҳасидаги навбатдаги янгилик сифатида баҳолаш бироз тор ёндашув бўлади. Чунки бу ерда гап фақат поезднинг соатига 160 километргача ҳаракатланишида эмас.
Асосий натижа — инсон вақтини тежашда. Аввал 6–7 соат давом этган сафарнинг 4 соат 15 дақиқага қисқариши бир қарашда оддий рақамдек кўриниши мумкин. Аммо бу бир томонга икки соатдан ортиқ, бориб-келишда эса бир неча соат вақт тежалишини англатади. Бу вақтни йўловчи оиласи, иши, ўқиши ёки дам олишига сарфлаши мумкин.
Яна бир муҳим жиҳат — хавфсизлик. Автомобилда узоқ масофага йўл олган ҳайдовчи бутун сафар давомида диққатини йўлдан узмаслиги керак. Қор, туман, ёмғир ёки музлама каби об-ҳаво шароитлари эса бу масъулиятни янада оширади.
Поездда эса йўловчи ҳаракат жараёнини бошқармайди. У дам олиши, китоб ўқиши, ишлаши ёки оиласи билан вақт ўтказиши мумкин. Шу маънода, янги электропоезднинг энг катта афзаллиги — тезликни инсон учун қимматли бўлган вақтга айлантираётганида. Темир йўл транспортида замонавийлашувнинг асосий мезони фақат янги поездларнинг харид қилиниши эмас. Муҳими — бу янгилик оддий йўловчининг ҳаётида қандай ўзгариш қилаётганида.
Тошкент–Андижон йўналишидаги янги электропоезд мисолида буни аниқ кўриш мумкин: сафар вақти қисқарди, асосий бекатлар сақланди, тоғли ҳудудда тезюрар ҳаракатланиш имконияти пайдо бўлди, салонларда замонавий қулайликлар яратилди.
Йўловчиларнинг фикрида эса битта умумий жиҳат бор — вақт тежалмоқда ва йўл енгиллашмоқда. Бугун Тошкентдан Андижонга бориш учун 4 соат 15 дақиқа керак. Эртага эса бу вақт яна қисқариши, бундай поездлар географияси янада кенгайиши мумкин. Чунки замонавий транспортнинг вазифаси фақат одамни бир манзилдан иккинчисига етказиш эмас. У одамнинг вақтини тежаши, сафарини хавфсиз ва қулай қилиши, мамлакат ҳудудларини бир-бирига янада яқинлаштириши керак. Тошкент–Андижон йўналишидаги янги электропоезд ана шу йўлдаги навбатдаги қадамдир.
Зулхумор Акбарова
