Dunyo okeani tarkibi global isiş taʼsirida buğlaniş tufayli qanday özgarayotganini tasvirlaşda xalqaro jamoa tarkibida TyumDU olimlari tomonidan olingan maʼlumotlar yordam beradi. Bunday jarayonning oqibatlaridan biri tuz kristallarining Quyoş nuri bilan özaro taʼsiri tufayli dengiz suvining isişini tartibga solişning qöşimça mexanizmi bölişi mumkin. Natijalar AQŞ Thermo kompaniyasi tomonidan taqdim etilgan, deb xabar berdi ria.ru.
Okeanlar butun Yer yuzasining qariyb 71 foizini egallaydi. Ularda dunyodagi jami suvning 97-98 foizi mavjud. Ammo yuqori şörligi içişga, qişloq xöjaligi va sanoatda foydalanişga imkon bermaydi. Şu bilan birga, dengiz suvining tarkibi köplab geodinamik jarayonlarni tartibga soladi va okeanlarda yaşovçilar hayotiga taʼsir qiladi.
“Dunyo okeanining buğlanişi suvdagi tuz konsentratsiyasining oşişiga olib keladi va butun sayyoraning issiqlik balansiga taʼsir qiladi. Tuzli suv yuzasida aerozol tomçilaridan tuz kristallari hosil bölganda, ular Quyoş nurini faol sindiradi va tarqatadi, bu esa harorat beqarorligining yanada oşişiga olib kelişi mumkin,” – deb tuşuntirdi iş mualliflaridan biri A. Fedores.
TyumDU olimlari M. V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining Mexanika instituti va Ariel universiteti (Isroil) olimlari bilan birgalikda yuqori haroratda tuzli suvning buğlaniş mexanizmini tavsiflab berdi. Yangi maʼlumotlar suvdan tuzni olib taşlaş texnologik jarayonlarining samaradorligini oşirişdan taşqari, Yer yuzasi haroratining kötarilişi tufayli Dunyo okeani tarkibi qanday özgarişini yaxşiroq tuşuniş imkonini beradi.
Biz tarkibi böyiça dengiz suviga yaqinlaştirilgan tuzli eritmaning deyarli bir xil tomçilarining vertikal erkin tuşişini kuzatdik. Bunda tomçi “yengib ötgan” havo oldindan qizdirilgan. Atrof-muhit harorati taxminan 60 °C bölganda, suv tezda buğlanadi va tomçilar yuzasida tuz kristallari hosil böla boşlaydi, söngra ular orasidagi böşliqlarga qolgan namlik "siqib çiqariladi," - dedi Fedores.
Olimning aytişiça, qobiğida teşiklari bölgan tuzning içi böş zarraçalari ilgari ham kuzatilgan, ammo uşbu tajriba davomida birinçi marta qurayotgan zarradan çiqayotgan "reaktiv" buğ oqimi tufayli tuz polikristallarining tuşiş trayektoriyasining keskin özgarişi kuzatildi.
“Bu kuzatuv yonğin sodir bölganda atrof-muhitni issiqlik nurlanişidan himoya qiladigan tomçi pardalarini yaratiş uçun dengiz suvidan qanday qilib samaraliroq foydalaniş mumkinligini körsatişi mumkin,” – deya qöşimça qildi Fedores. U yonğinlarni öçiriş uçun dengiz suvidan foydalanganda eritmadan tuzning kristallanişi paytida qöşimça issiqlik ajralişini hisobga oliş kerakligiga urğu berib ötdi.
