Soʻnggi yillarda taʼlim, “yashil” energetika va iqtisodiyotning koʻplab sohalarida xorijiy davlatlar bilan hamkorlik koʻlami kengaymoqda. Xususan, bu borada Germaniya bilan manfaatli sheriklik tamoyillari yoʻlga qoʻyildi. Berlin va Ostonada Markaziy Osiyo hamda Germaniya yetakchilari ishtirokida oʻtkazilgan xalqaro sammitlarda hamkorlikning istiqboldagi rejalari tuzib olindi, maqsadlar belgilandi.

Xususan, 2024-yil sentyabrda Ostonada boʻlib oʻtgan “Markaziy Osiyo — Germaniya” sammitida Prezidentimiz uzoq muddatli hamkorlikni rivojlantirish konsepsiyasi­ni qabul qilish, Germaniyaning yetakchi kom­paniyalari bilan investitsiyaviy va texno­logik sheriklik, “yashil” energetika, iqlim oʻzgarishlariga birgalikda javob qaytarish hamda transport yoʻlaklarini rivojlanti­rish boʻyicha muhim tashabbuslarni ilgari surdi.

Germaniya bilan hamkorlik koʻlami tobora kengaymoqda. Oʻzbekiston bilan terrorizm va ekstremizm, kiberjinoyatchilikka qarshi kurash, yoshlarning radikallashuvining ol­dini olish boʻyicha birgalikdagi ishlar da­vom ettirilmoqda. Yurtimizda dual taʼlim­ni joriy etishda Germaniya tajribasidan keng foydalanilmoqda.

Bugun mamlakatimizda, jumladan, Qashqadaryo viloyatida nemis oʻqitish stan­dartlariga asoslangan maktabgacha taʼlim muassasalari va texnikumlar faoliyati ken­gaymoqda. Ayniqsa, Germaniyada talab yuqo­ri boʻlgan sohalar boʻyicha mutaxassislar tayyorlashga alohida eʼtibor qaratilmoqda.

Maqsadlar mushtarak

Yaqinda Qashqadaryo viloyati hokimi bosh­chiligida bir guruh mutaxassis Germaniyada xizmat safarida boʻldik. Uchrashuvlarda bir necha loyihalarni hamkorlikda amalga oshi­rish, yoshlarga kasb-hunar oʻrgatish, ish oʻrin­lari ochish va tartibli migratsiyani yoʻlga qoʻyishga doir koʻplab masalalar muhokama qilindi. Jumladan, Haydelberg shahri meri Ekkart Vyursner bilan uchrashuvda oliy va kasbiy taʼlim, sogʻliqni saqlash, investitsiyalarni jalb etish hamda tartibli migratsiya yoʻnalishlarida uzoq muddatli hamda barqaror hamkorlikni yoʻlga qoʻyish masala­lari yuzasidan muzokaralar olib borildi.

Uchrashuvlar samimiy va doʻstona ruhda oʻtdi. Janob Ekkart Vyursner va Mannhaym shahri meri Kristian Shpext Prezidenti­miz boshchiligida mamlakatimizda taʼlim, sogʻliqni saqlash, yoshlarni qoʻllab-quvvat­lash, kambagʻallikni qisqartirish boʻyicha oʻtkazilayotgan islohotlarni yuksak bahola­di. Oʻzbekiston va Germaniya hamkorligining istiqbollari haqida iliq fikrlar bildi­rildi.

Tashrif doirasida Haydelberg shahrida Germaniyaning yetakchi ishbilarmon doira­lari, savdo-sanoat hamda hunarmandchilik palatalari vakillari ishtirokida Qashqa­daryo — Haydelberg iqtisodiy forumi oʻt­kazildi. Mazkur forum ikki hudud oʻrtasi­dagi iqtisodiy aloqalarni mustahkamlash, yangi investitsiya loyihalarini hayotga tatbiq etish va amaliy hamkorlik mexa­nizmlarini yoʻlga qoʻyishga qaratilgan.

Qashqadaryo — Dyusseldorf iqtisodiyot va hamkorlik forumida ham muhim masa­lalar kun tartibidan oʻrin oldi. Tadbirda Dyusseldorf shahrida faoliyat yuritayotgan 50 dan ortiq oʻrta va yirik ishlab chiqarish korxonasi ishtirok etdi. Tomonlar taʼlim, sogʻliqni saqlash, tartibli migratsiya va in­vestitsiya yoʻnalishlarida hamkorlikni yoʻl­ga qoʻyish boʻyicha kelishuvlarga erishdi.

Mannhaym shahri meri Kristian Shpext va nemis taʼlim muassasalari, tashkilotlar va tadbirkorlar bilan uchrashuvda Germaniya oliy va kasbiy taʼlim muassasalari bilan toʻgʻridan toʻgʻri aloqalarni yoʻlga qoʻyish, dual taʼlim dasturlarini joriy etish, muhandislik va texnika yoʻnalishlarida mutaxassislar tayyorlash boʻyicha hamkorlik masalalariga alohida eʼtibor qaratildi. Mannhaym shahridagi universitetlar va amaliy fanlarga ixtisoslashgan OTMlar tajribasi Qashqadaryo viloyatida zamonaviy kadrlar tayyorlash tizimini takomillashti­rishda muhim ahamiyat kasb etishi taʼkid­landi.

Muloqotlarda qoʻshma korxonalar tash­kil etish, sanoat parklari va innovatsion klasterlar faoliyatini yoʻlga qoʻyish, ishlab chiqarishda raqamlashtirish va avtomat­lashtirish tajribasini joriy qilish masa­lalari koʻrib chiqildi.

Masʼuliyat yuki

Safardan bir olam taassurot, istiq­bolli reja va katta masʼuliyat bilan qayt­dik. Odamlarning samimiyligi, toza-ozoda shaharlar, temir intizom bizda oʻzgacha taas­surot qoldirdi. Rejalarga kelsak, hamkor­lik yoʻlida oʻz oʻrnimiz borligi, ayniqsa, kadrlar tayyorlash masalasiga yangicha yonda­shuv asosida mehnat qilishimiz lozimligi­ni angladik. Bu, oʻz navbatida, zimmamizga katta masʼuliyat yuklaydi.

Germaniya sanoati va iqtisodiyoti rivojlangan davlatlardan. Ushbu davlat yalpi ichki mahsuloti boʻyicha yetakchi oʻrinlarda turadi. Asosan, mashinasozlik va sanoat uskuna­lari, kimyo va farmatsevtika, muhandislik va texnologiya, qayta tiklanuvchi energiya sohalari rivojlangan. Ishsizlik daraja­si nisbatan past. Muhandislar, axborot texnologiyalari mutaxassislari va tibbiyot xodimlariga talab yuqori.

Mamlakat oliy taʼlim sifati va qulay shartlari bilan mashhur. Oliy taʼlim muas­sasalari asosan uch turga boʻlinadi: univer­sitet (ilmiy tadqiqotga yoʻnaltirilgan), amaliy universitet (sanoat bilan yaqin ham­korlikdagi amaliyotga yoʻnaltirilgan taʼ­lim) va dual taʼlim (oʻqish faoliyat bilan birga olib boriladi).

Bugun mamlakatimiz, xususan, viloyati­miz Germaniya bilan taʼlim va sogʻliqni saqlash sohasida hamkorlik qilib kelmoqda. Viloyat hokimi boshchiligidagi xizmat sa­fari ham ana shu hamkorlikning mantiqiy davomidir.

Uchrashuvlarda Germaniyadagi Haydel­berg universiteti, Mannhaym texnika universiteti hamda Mannhaym amaliy menejment tadqiqotlari universiteti rahbarlari bilan muloqot oʻtkazildi. Tad­birlarda Qarshi davlat texnika universi­tetining ilmiy va oʻquv faoliyati, ilgʻor natijalar hamda hamkorlik istiqbollari haqida maʼlumot berildi. Taqdimotlar oʻtkazildi.

Muzokaralarda professor-oʻqituvchilar va talabalarning akademik almashinuvi, birgalikda ilmiy loyihalar grantida ishtirok etish, ilmiy anjumanlar oʻtkazish, qoʻshma taʼlim dasturlarini joriy qilish kabi koʻplab masalalar muhokama qilindi. Kelishuvlarga erishildi.

Germaniyaning yirik transport-logistika kompaniyalaridan biri — “Pfenning Logistics GmbH” bilan hamkorlik oʻrna­tildi. Mazkur kompaniya 110 filial, 7000 dan ortiq xodimga ega. Kompaniya tasarru­fida 1000 ta yuk avtomobili mavjud boʻ­lib, u vropa boʻylab zamonaviy va ishonchli logistika xizmatlarini koʻrsatib kel­moqda.

Imzolangan bitimga koʻra, yiliga 300 nafar yuk mashina haydovchisi va 300 nafar avtotransport vositalariga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha malakali mutaxassis Ger­maniyaga yuboriladi. Bu hamkorlik univer­sitetimizning logistika sohasida muta­xassislar tayyorlash borasidagi faoliyatida yangi sahifa ochadi.

Germaniya Sunʼiy intellekt tadqiqot markazi ilmiy maslahatchisi, professor Volfgang Valster bilan uchrashuv ham biz uchun manfaatli boʻldi. Sababi, viloyat oliy taʼlim muassasalarida tahsil olayotgan 50 talaba ushbu markazda malaka oshirishi uchun 2 million yevro miqdorida grant ajra­tiladigan boʻldi.

Til bilganga ming tanga

Bugun yurtimizda oliy taʼlim muassa­salari faoliyatiga 4 mezon asosida, yaʼni bitiruvchilar bandligi, ilmiy tadqiqotlar uchun tarmoq buyurtmasi va mahsulotini so­tish, ilmiy salohiyati va tan olingan xalqaro jurnallardagi maqolalari hamda jalb qilingan mahalliy va xorijiy grantlarga qarab baho beriladi. Shu nuqtayi nazardan, talabalar bandligini taʼminlashda germa­niyalik ish beruvchilar biz uchun yaxshi imko­niyat.

2025-yil noyabrda Berlinda oʻtkazilgan Oʻzbekiston — Germaniya oliy taʼlim muassasalari rektorlari forumida universi­tetimiz va Germaniyadagi “Avestos GmbH” xalqaro kompaniyasi hamda Drezden texnika universiteti oʻrtasida hamkorlik memoran­dumlari imzolangan edi.

Mazkur bitimlarga koʻra, Drezden tex­nika universiteti bilan hamkorlikda pro­fessor-oʻqituvchilar uchun malaka oshirish, stajirovka va tajriba almashinuvini tash­kil etish, germaniyalik mutaxassislarni universitetimiz taʼlim va ilmiy tadqiqot jarayonlariga jalb etish, birgalikda ERASMUS+ CBHE dasturi doirasida qoʻsh­ma loyihalar tayyorlash belgilandi.

“Avestos GmbH” xalqaro kompaniyasi bi­lan esa universitetimizda nemis tilini oʻqitishni yoʻlga qoʻyish va talabalarimizni Germaniyada haq toʻlanadigan amaliyot dastu­riga tayyorlash boʻyicha hamkorlik qilin­moqda.

Universitetimiz xalqaro hamkorlik va akademik mobillik yoʻnalishida soʻnggi yillarda salmoqli natijalarga erishib kelmoqda. Xususan, Erasmus+ ICM KA171 dasturi doirasida 2025-yilda 8 talabamiz xalqaro grantni qoʻlga kiritdi. Shuningdek, Slovakiya milliy stipendiya dasturi doi­rasida oʻtgan yili 4, 2026-yil uchun esa yana 4 nafar talaba grant yutib, xorijda taʼlim olish imkoniyatiga ega boʻldi. 2026-yilda Erasmus+ ICM KA171 loyihasi doirasida qoʻshimcha 10 talabamiz nufuzli xorijiy oliy taʼlim muassasalarida oʻqishga yubori­lishi rejalashtirilgan.

Bundan tashqari, Erasmus+ CBHE yoʻna­lishidagi HEMUA loyihasi doirasida ham universitetimiz faol ishtirok etib kelmoqda. Ushbu loyiha doirasida bizga ajratilgan umumiy mablagʻ qariyb 40 ming yevroni tashkil etadi. Mazkur grant asosi­da 2 professor-oʻqituvchimiz Italiyaning nufuzli Bolonya universitetida ilmiy va pedagogik tajriba almashib qaytdi.

Talabalar uchun amaliy va mavsumiy bandlik imkoniyatlarini kengaytirish maq­sadida “Work and Travel” dasturi doirasida ham tizimli ishlar bajarilmoqda. Jumla­dan, Bolgariyaga 100 nafar talabamiz huj­jat topshirib, hozir viza olish arafasida. Shuningdek, Germaniya yoʻnalishi boʻyicha 50 nafar talabamiz uchun hujjatlar rasmiy­lashtirilgan.

Kadrlar tayyorlash sifatini oshirish va xorijiy mehnat bozoriga moslashuvni ku­chaytirish maqsadida universitetimizda ne­mis tilini oʻqitish boʻyicha maxsus kurslar tashkil etildi. Bugun ushbu kurslarda 250 talaba nemis tilini oʻrganib, xalqaro taʼ­lim va mehnat dasturlarida ishtirok etish uchun zarur bilim va koʻnikmalarga ega boʻl­moqda.

Hamkorlik bizga nima beradi?

Germaniya dual taʼlim boʻyicha katta tajribaga ega. Bugun yurtimizda muhandislik sohasida ushbu taʼlim tizimini keng joriy etishga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Yi­rik korxonalar va oliy taʼlim muassasala­ri oʻrtasida ilgʻor muhandislik maktablari tashkil etilmoqda. Bu malakali mutaxassis­lar tayyorlash imkoniyatini yanada kengayti­radi.

Bundan tashqari, Yevropadagi nufuzli universitetlar bilan hamkorlik xalqaro grantlar dasturlarida ishtirok etishimizga imkon beradi. Yosh olimlarimizning bilimi va tajribasi oshadi, yangi avlod darslikla­ri yaratiladi. Taʼlim sifati ortadi.

Xorijda oson ish topishi uchun, avvalo, muhandis talabalarimizga zamonga mos taʼ­lim berishimiz, shuningdek, asosiy taʼlim yoʻnalishlarini xalqaro akkreditatsiyadan oʻtkazishimiz lozim. Universitetimizning 3 ta magistratura mutaxassisligi va 2 ta ba­kalavriat taʼlim yoʻnalishi Germaniyaning ASIIN kompaniyasida xalqaro akkreditatsiya­dan oʻtkazildi. Bu nima beradi? Ertaga tala­bada universitet diplomi, muhandislikka oid xalqaro sertifikat, til bilish boʻyicha yana bir sertifikat boʻlsa, ishsiz qolmaydi. Nafaqat Oʻzbekistonda, balki chet elda ham oʻziga munosib, serdaromad ishni oson topa oladi.

— Anchadan beri yoshlarni Germaniyada professional faoliyat yuritishga erta va real tarzda qanday tayyorlash mumkinligi masalasi meni qiziqtirib kelmoqda, — dedi germaniyalik mutaxassis Frank Birke­meer. — Amaliy tajribamdan kelib chiqib ayta olamanki, kasbiy malakadan tashqari, shaxsiy munosabat, mehnat madaniyati, mada­niy moslashuv hamda germaniyalik ish beruv­chilarning imkoniyati hal qiluvchi ahamiyat­ga ega. Shu nuqtayi nazardan, Qarshi davlat texnika universiteti talabalari uchun tu­zilmaviy axborot va yoʻnaltiruvchi dastur taklif etish gʻoyasi paydo boʻldi. Bu Germa­niyada ishlashni istagan talabalar uchun ix­tiyoriy qoʻshimcha oʻquv dasturi boʻladi.

Hamkorlik oʻzaro hamfikrlik poydevo­riga qurilgan boʻlsa, ezgulikka xizmat qi­ladi. Millatlarni oʻzaro yaqinlashtiradi, muammolarga yechim topishga yordam beradi. Oʻzbekistonning dunyo hamjamiyatidagi soʻzi, yakdil fikri ana shu tamoyilga asoslangan.

Sherzod NEʼMATOV,

Qarshi davlat texnika universiteti rektori

Hamkorlik materiali