Ember энергетика таҳлилий маркази 15 октябрь куни электр энергиясини сақлаш қурилмаларини ривожлантириш режаларининг янги шарҳини эълон қилди. Мамлакатларнинг 2030 йилга мўлжалланган умумий мақсадлари 822 гигаваттга яқинлашди, бироқ 1500 гигаваттлик глобал мажбуриятдан пастлигича қолмоқда. Шу фонда марказнинг йиллик маълумотлари энг йирик ва энг характерли энергия тизимларида генерация қанчалик турлича ташкил этилганини кўрсатади, дея хабар берди naked-science.ru.
Инфографика тадқиқот маркази 1 апрель куни шарҳ билан бирга эълон қилган Global Electricity Review 2026 тўплами асосида тайёрланган. Таққослаш учун 18 та мамлакат ва битта давр, яъни тўлиқ 2025 йил танлаб олинди. Ҳар бир чизиқ электр станцияларининг ўрнатилган қуввати ёки мамлакатнинг умумий энергия истеъмолида эмас, балки ички электр энергияси ишлаб чиқаришдаги манбаларнинг улушини кўрсатади.
Айниқса, Франция ва Норвегия ўртасидаги фарқлар яққол кўзга ташланади. Францияда атом электр станциялари ишлаб чиқаришнинг 68,79 фоизини, Норвегияда гидроэнергетика 90,03 фоизини таъминлади. ГЭСлар, шунингдек, Канада – 52,84 фоиз ва Бразилия – 51,78 фоиз электр энергиясининг ярмидан кўпини берди. Данияда энг катта манба шамол бўлиб чиқди: унинг улуши 57,69% ни ташкил этди.
Россияда газ — 44,70%, кўмир — 18,40%, атом энергетикаси — 18,33%, ГЭС — 16,74% ни ташкил этди. АҚШда газ – ишлаб чиқаришнинг 39,99 фоизини таъминлади. Хитойда қуёш ва шамолнинг умумий улуши 21,81 фоизга етган бўлса-да, кўмир 54,35% билан энг йирик алоҳида манба бўлиб қолди. Ҳиндистонда кўмир электр энергиясининг 70,82 фоизини, Жанубий Африкада эса 81,36 фоизини таъминлаган.
Ҳисоб-китобга кўмир, газ, бошқа қазилма ёқилғилар, атом, гидро, шамол ва қуёш генерацияси киритилган. Биоэнергетика ва бошқа қайта тикланадиган манбалар битта йўлакка бирлаштирилган. Барча қайта тикланадиган ёки барча кам углеродли генерация каби тайёр агрегатлар қайта қўшилмаган: акс ҳолда бир хил электр энергияси икки марта ҳисобланган бўларди.
Шарҳдаги 2025 йил маълумотлари ойлик маълумотлар ва сўнгги йиллик кўрсаткичлар асосида тайёрланган ялпи ишлаб чиқариш ҳисоб-китобларини тақдим этади. Эмбернинг таъкидлашича, баъзи статистик маълумотлар дастлабки ҳисобланади ва қайта кўриб чиқилиши мумкин. Имкон бўлган жойларда марказ тақсимланган қуёш энергиясини ҳам ҳисобга олади, бу эса одатий ҳисоботларда ҳар доим ҳам тўлиқ акс эттирилмайди.
Глобал миқёсда 2025 йилда қайта тикланадиган манбалар кўмирдан ўзиб кетди: уларнинг умумий улуши 33,0 фоизга нисбатан 33,8 фоизни ташкил этди. Қуёш энергиясини ишлаб чиқаришнинг ўсиши глобал электр энергиясига бўлган соф талабнинг қарийб тўртдан уч қисмини таъминлади. Қазилма генерацияси умуман олганда деярли ўзгармади ва 0,2% га камайди.
Ember бошқарувчи директори Адитя Лолла йиллик шарҳ натижаларини шундай изоҳлади. Шу билан бирга, миллий энергия тизимлари ичида манбаларнинг турли хил уйғунликлари сақланиб қолмоқда, буни мамлакатларни таққослаш кўрсатади.
Октябрь ойидаги ҳисоботда кейинги босқич - ишлаб чиқарилган электр энергиясини сақлаш масаласи кўриб чиқилади. Унга кўра, 2025 йилда аккумулятор қувватлари ўсиши 118 гигаваттни, шу жумладан 108 гигаватт аккумуляторларни ташкил этди. Тўплагичлар қуёш ишлаб чиқаришининг бир қисмини кундузги соатлардан бошқа вақтларга ўтказишга ва тармоқ фаолиятини қўллаб-қувватлашга ёрдам беради. Улар инфографикадаги манбаларга мустақил ёқилғи сифатида қўшилмайди: заряд генерация тузилмасида аллақачон ҳисобга олинган электр станцияларидан келади.
