Konsepsiyaga köra, Yer va Quyoş örtasida minglab aks ettiruvçi sunʼiy yöldoşlar yoki zarraçalar bulutlarini joylaştiriş rejalaştirilgan. Ular quyoş nurlarining kiçik bir qismini tösib, sayyoramizning isişini sekinlaştirişi kerak.
Notijorat Planetary Sunşade Institute tomonidan tayyorlangan yangi hisobotda aytilişiça, agar oğir raketalar yaratiş texnologiyasi işlab çiqilsa, bunday tizimni quriş keyingi 20-40 yil içida boşlanişi mumkin.
Global haroratning kötarilişi tufayli bu ğoyaga qiziqiş ortib bormoqda. Avgust oyida SpaceX boş direktori Ilon Mask ijtimoiy tarmoqlarda sunʼiy yöldoşlar Yerga yetib keladigan quyoş nuri miqdorini kamaytirişi va global isiş muammosini hal qilişi mumkinligini yozgan edi.
Biroq, olimlar bu texnologiya qançalik samarali va amaliy ekanligi haqida umumiy fikrga kelişmagan.
Buyuk Britaniyaning Advanced Researç and Invention Agency agentligi tomonidan ajratilgan 400 000 funt sterling miqdoridagi grant kömagida tayyorlangan hisobotda kosmosga joylaştirilişi mumkin bölgan quyoşdan himoya qiluvçi vositaning oltita loyihasi körib çiqiladi. Tadqiqot mualliflarining hisob-kitoblariga köra, Yerga yetib kelayotgan quyoş nurining taxminan 1 foizini tösib qöyiş sayyoramizdagi örtaça haroratni 1 darajaga pasaytirişi mumkin, deb xabar berdi Kazinform.
Takliflardan biri — diametri taxminan 40 kilometr bölgan 5000 ta ulkan orbital sunʼiy yöldoşlarni joylaştiriş. Bunday tizimni yaratiş uçun taxminan 70 million tonna material kerak böladi. Bu şu kungaça kosmosga uçirilgan barça obyektlarning umumiy massasidan taxminan 1500 baravar köp.
Tizimni yiğiş uçun sunʼiy yöldoş komponentlarini Yerdan kosmosga taşiş va ularni u yerda yiğiş kerak böladi. Hisobot mualliflari transport xarajatlarini kamaytiriş uçun Oydan qazib olingan materiallardan foydalanişni taklif qilişmoqda.
Yana bir variant — Yer va Quyoş örtasida aks ettiruvçi çang yoki maxsus zarraçalar bulutini joylaştiriş. Bu yondaşuv sunʼiy yöldoş tizimiga qaraganda yuzlab marta kamroq material talab qilişi mumkin. Biroq, tadqiqotçilar hali ham buni amaliy asosga ega bölmagan spekulyativ konsepsiya deb hisoblaşadi.
Ikkala tizim ham Yerdan taxminan 2 million kilometr uzoqlikda joylaştirilişi taklif qilinmoqda, bu vaqtda ular quyoş nurlarining sayyoraga yetib kelişiga tösqinlik qilişi mumkin.
Şuningdek, texnologiya bilan boğliq bir qator xavflar mavjud. Minglab raketa uçirilişi atrof-muhit ifloslanişiga olib kelişi mumkin. Kosmik quyoş panellarining uzoq muddatli taʼsiri hali ham nomaʼlum. Tanqidçilar bunday loyihalarga ustuvor ahamiyat beriş hukumatlarning eʼtiborini global isişning asosiy sababi bölgan issiqxona gazlari çiqindilarini kamaytirişga qaratilgan saʼy-harakatlaridan çalğitişi mumkinligi haqida ogohlantirmoqda.
Loyihaning qiymati ham katta tösiqdir. Hisobotda aniq narxni baholaş uçun yetarli maʼlumotlar yöqligi aytilgan. Nottingem universiteti muhandisi Şantal Kappelletti esa bunday sayyoraviy quyoşdan himoyalovçi vositaning narxi önlab trillion dollarga yetişi mumkinligini taxmin qilmoqda.
