Илажда тараўда ерисилген нәтийжелер көрип шығылып, өндиристи кеңейтиў, жаңа технологияларды өзлестириў, жоқары қосымша қунлы өнимлер ислеп шығарыў ҳәм экспорт потенциалын арттырыў бойынша тийкарғы ўазыйпалар белгилеп алынды.
Атап өтилгениндей, соңғы он жылда елимиздиң электротехника санаатында түпкиликли өзгерислер әмелге асырылды. Тараўға 2 миллиард доллар инвестиция киргизилип, 413 жаңа қуўатлық иске қосылған. Турмыслық техника, қуяш панельлери, электрон есаплағышлар, жоқары күшлениў трансформаторлары сыяқлы 100 ден аслам түрдеги жаңа өнимлер ислеп шығарыў жолға қойылған.
Нәтийжеде усы жылы электротехника өнимлерин ислеп шығарыў көлеми 50 триллион сумға жетти. Салыстырыў ушын: 2016-жылы бул көрсеткиш 1,7 триллион сум еди. Тараўға тартылатуғын жыллық инвестициялардың көлеми 600 миллион долларға, экспорт болса 1 миллиард 600 миллион долларға жеткерилди. Өткен дәўирде экспорт 14 есеге артты.
Соның менен бирге, мәмлекетимиз басшысы еле бар потенциал ҳәм имканиятлар толық иске қосылмай атырғанын атап өтти.
Елимизде қуяш ҳәм самал электр станциялары, энергия сақлаў қуўатлықлары, ири санаат ҳәм инфраструктура объектлери қурылмақта. Келеси он жылда сырт елли шериклер менен биргеликте экономиканың түрли тармақларында 450 миллиард долларлық жойбарларды әмелге асырыў режелестирилген. Булардың барлығы электротехника өнимлери ушын үлкен ҳәм узақ мүддетли базарды қәлиплестиреди.
Президентимиз тараўда тек ғана өндирислик қуўатлылықларды арттырыў емес, ал үлкен технологиялық өзгерислер әмелге асырылыўы керек екенлигин атап өтти.
Мысал ушын, 2030-жылға барып елимизде энергия сақлаў қуўатлылықларын 4,5 гигаваттқа жеткериў режелестирилген. Сырт елли бирге ислесиўшилер бул жойбарларда жергиликли өнимлерден пайдаланыўға таяр, бирақ зәрүр үскенелердиң айырым түрлери Өзбекстанда ислеп шығарылмайды.
Сондай-ақ, ишки базарда видеобақлаў үскенелерине болған жыллық талап 200 миллион долларға шекем, қоңсы мәмлекетлер базарын есапқа алғанда 600 миллион доллардан артады. Банкоматларға да талап жоқары. Тек ғана өткен жылдың өзинде мәмлекетимизге баҳасы 50 миллион доллардан аслам болған 9 мың банкомат импорт етилген.
Сол себепли бул бағдарларда жергиликли өндиристи шөлкемлестириў, жаңа технологиялар ҳәм инвесторларды тартыў бойынша тапсырмалар берилди.
Аймақлар кесиминде де жоқары қосымша қунлы өнимлер ислеп шығарыў ушын үлкен имканиятлар бар екенлиги атап өтилди. Атап айтқанда, Ташкент ўәлаятында энергия батареялары ҳәм электроника ушын мыс плёнка, Жиззақта электромобильлер ушын инвертор ҳәм зарядлаў үскенелери, Наманганда энергия үнемлеўши электр двигательлер, Қарақалпақстанда серверлер ушын үзликсиз электр тәмийнаты ҳәм суўытыў системаларын ислеп шығарыў жойбарларын әмелге асырыў нәзерде тутылмақта.
Әндижанда офис техникасы ҳәм таяр кабельлер, Ташкент қаласында серверлер, интерактив панельлер ҳәм сенсорлы сенсорлар, Қашқадәрьяда телевизорлар ушын электрон платалар ислеп шығарыў имканиятларын иске қосыў зәрүр екенлиги атап өтилди.
Мәмлекетимиз басшысы бундай жойбарлар арқалы ишки базар талабын қанаатландырыў менен бирге, электротехника өнимлериниң экспортын 5 миллиард долларға жеткериў мүмкин екенлигин атап өтти.
Оның ушын тараўды раўажландырыўдың жаңа векторлары белгиленди.
Келеси үш жылда электротехника ҳәм оның менен байланыслы тармақларда улыўма баҳасы 11 миллиард 600 миллион долларлық 164 жойбарды әмелге асырыў режелестирилген.
Олар энергетика инфраструктурасы, кабель өнимлерин ислеп шығарыў, трансформатор ҳәм насослар, санаат робототехникасы ҳәм әсбап-үскенелер қурылысы, транспорт ҳәм электромобильлер ушын электротехника, электрон бөлеклер ҳәм микроэлектроника, турмыслық техника сыяқлы 6 тийкарғы бағдарды қамтып алған.
Ҳәр бир бағдарға жуўапкер басшылар ҳәм тийкарғы буйыртпашылар бириктириледи. Таяныш инвесторларды тартыў, илимий орайлар ҳәм техникалық жоқары оқыў орынлары менен бирге ислесиўди күшейтиў ўазыйпасы қойылды.
Жоқары технологиялық санаатты раўажландырыў мақсетинде Нурафшан қаласында "Келешек технологиялары орайы" шөлкемлестириледи.
Бул орайда жумыс алып баратуғын кәрханаларға IТ-парк резидентлери ушын белгиленген жеңилликлер қолланылады. Роботлар, электроника ҳәм технологиялық үскенелер ислеп шығарыў ушын зәрүр шийки зат ҳәм комплектлеўши бөлеклер импорт бажыларынан азат етиледи. Бул бағдарларда илимий қолланбалардан алынатуғын дәраматларға салық салынбайды.
Илимий-изертлеў ҳәм санаат кооперациясын беккемлеў мақсетинде "Жаңа санаат" миллий платформасы ислеп шығылады. Сондай-ақ, ҳәр бир аймақта илимий-изертлеў орайлары ямаса технопарклер негизинде жаңа өнимлерди сынақтан өткериў майданлары шөлкемлестириледи. Олар ири санаат кәрханалары ҳәм киши бизнес субъектлери арасында кооперацияны кеңейтиўге хызмет етеди.
Жуўапкерлерге робототехниканы раўажландырыў бойынша қарар жойбарын, сондай-ақ, әсбап-үскене қурылысы ҳәм электроника тармақларын қоллап-қуўатлаў бойынша комплексли бағдарлама таярлаў ўазыйпасы қойылды.
Сөйлесиўде санаатты технологиялық раўажландырыўдың ең әҳмийетли шәрти сыпатында инженерлик билимлендириўи ҳәм маман кадрлар таярлаў мәселелерине айрықша итибар қаратылды.
Ҳәзирги ўақытта техникалық жоқары оқыў орынларының 20 студенти ҳәм илимий хызметкерлери Кореядағы электроника кәрханаларында билим алмақта. Жақын ўақыт ишинде олардың саны 100 ге жеткериледи.
Келеси жылдан "Бир мың инженер-конструктор" бағдарламасы басланады. Оның шеңберинде жергиликли қәнигелер Корея, Япония, Қытай, Түркия ҳәм Европа мәмлекетлерине маманлығын арттырыўға жибериледи. Абырайлы сырт ел компанияларында мийнет етип атырған жоқары маманлықтағы ўатанласларымызды елимизге тартыў ушын мүнәсип мийнет шараяты ҳәм мийнет ҳақы тәмийинленеди.
Илажда тараў кәрханаларының финанслық имканиятларын кеңейтиў мәселелери де додаланды.
Атап өтилгениндей, бир қатар жергиликли электротехника кәрханалары өз жойбарларын әмелге асырыў ушын Европа тиклениў ҳәм раўажланыў банкиниң 80 миллион доллар қаржысын тартқан. Банк санаат кәрханаларына қосымша 2-3 миллиард доллар кредит ресурсларын ажыратыўға таяр екенин билдирди.
Бул имканияттан кеңнен пайдаланыў мақсетинде кәрханаларды халықаралық финанс базарларында жумыс ислеўге таярлаў, олардың жумысын баҳалаў ҳәм халықаралық консультантларды тартыў қәрежетлерин қаплаў бойынша жаңа қоллап-қуўатлаў илажлары белгиленди. Атап айтқанда, ҳәр бир кәрханаға 50 мың долларға шекем компенсация ажыратылады.
Мәмлекетлик сатып алыўлар системасында да жергиликли ислеп шығарыўшылар ушын қосымша имканиятлар жаратылады.
Бүгинги күнде мәмлекетлик сатып алыўлар шеңберинде жылына 10 триллион сумлық электротехника өнимлери сатып алынбақта. Исбилерменлерге қолайлық жаратыў мақсетинде мәмлекетлик буйыртпаларды бирден-бир платформада көрсетиў системасы енгизилди. Енди 1-январьдан баслап мәмлекетлик сатып алыўлардың үш жыллық режелери алдыннан жәрияланады.
Соның менен бирге, мәмлекетлик сатып алыўлар системасында тек ғана усыныс етилген ең төмен баҳа бойынша өнимди таңлап алыў әмелиятынан ўаз кешип, оннан пайдаланыўдың пүткил дәўири ушын қәрежетлерди есапқа алыў системасы енгизиледи. Бундай қатнаста сатып алыў баҳасы менен бир қатарда энергияның жумсалыўы, оңлаў, хызмет көрсетиў ҳәм эксплуатациялаў қәрежетлери де баҳаланыўы керек.
Энергетика объектлерин қурыўда жергиликли кәрханалардың қатнасын кеңейтиў мақсетинде «Shaffof qurilish» платформасында бул тараўдағы жойбарлар ушын өз алдына майдан шөлкемлестирилип, жумысты бөлип алып ислеўшилерге қойылатуғын талаплар жойбарлардың технологиялық өзгешеликлерине бейимлестириледи.
Ишки базарда жергиликли электротехника өнимлерине талапты хошаметлеў бағдарында да жаңа механизмлер белгиленди.
Энергетика тараўындағы мәмлекетлик-жеке меншик шериклик жойбарларында жергиликли өнимлердиң ең аз үлеси 25 процент, кабель өнимлери бойынша болса 70 процент муғдарында болыўы талап етиледи. Енди бул талаплар айырым салық ҳәм басқа да жеңилликлерден пайдаланып атырған ямаса мәмлекеттен арзан шәртлерде ресурс алып атырған, баҳасы 10 миллион доллардан жоқары болған инвестициялық жойбарларға да енгизиледи.
Халыққа қолайлық жаратыў ҳәм жергиликли турмыслық техникаларға талапты хошаметлеў мақсетинде музлатқыш, кир жуўыў машинасы, кондиционер ҳәм басқа да жергиликли турмыслық техникаларды сатып алыў ушын жыллық 18 процент ставкада тутыныў кредитлерин бериў системасы жолға қойылады.
Сөйлесиў ўақтында мәмлекетимиз басшысы сырт елли инвесторлар ҳәм исбилерменлеримиздиң электротехника санаатын буннан былай да раўажландырыўға қаратылған усыныс ҳәм басламаларын тыңлады.
