Hujjat mualliflari o‘rmonlarning iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish va oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashdagi muhim roliga qaramay, ularning yo‘qolish darajasi yuqoriligicha qolayotganidan ogohlantirmoqda.
Hujjatda BMTning 2017–2030-yillarga mo‘ljallangan o‘rmonlar bo‘yicha strategik rejasi va oltita global o‘rmon maqsadlarini amalga oshirishning eng so‘nggi bahosi keltirilgan. Hisobot dunyo o‘rmon resurslarining 51 foizini tashkil etuvchi 48 mamlakatdan olingan ixtiyoriy ma’lumotlarga, shuningdek, mavjud global ma’lumotlarga asoslangan, deb xabar berdi kazinform.
"O‘rmonlar iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish va biologik xilma-xillikni saqlashdan tortib, oziq-ovqat xavfsizligi va barqaror turmush tarzini ta’minlashgacha bo‘lgan Barqaror rivojlanish maqsadlariga erishish uchun juda muhimdir", dedi BMT Bosh kotibining siyosatni muvofiqlashtirish bo‘yicha yordamchisi Berg Sandker.
Uning so‘zlariga ko‘ra, o‘rmonlarga investitsiya qilish - barqaror iqtisodiyotga, iqlim barqarorligiga va kelajak avlodlar farovonligiga investitsiya qilishdir.
Notekis taraqqiyot
Dunyo o‘rmonlarining 54 foizi beshta mamlakatda joylashgan: Rossiya Federatsiyasida 20 foiz, Braziliyada 12 foiz, Kanadada 9 foiz, AQShda 7 foiz va Xitoyda 5 foiz.
Hisobot mualliflari ko‘plab mamlakatlar o‘rmonlarni muhofaza qilish uchun muhim choralar ko‘rayotganini ta’kidlamoqda: qo‘riqlanadigan o‘rmon maydonlarini kengaytirish, o‘rmonlarni boshqarish nazoratini kuchaytirish, degradatsiyaga uchragan yerlarni tiklash dasturlarini amalga oshirish va xalqaro hamkorlikni rivojlantirish.
Masalan, Rossiya ilgari 2018 va 2021-yillar oralig‘ida 1,7 million gektar o‘rmon tiklanganini, 2024 yilga kelib 1,55 million gektarni tiklash bo‘yicha dastlabki maqsaddan oshib ketganini xabar qilgan edi.
Biroq, umumiy taraqqiyot notekisligicha qolmoqda. 26 ta global maqsaddan faqat yettitasiga umumiy erishildi, 17 tasiga qisman erishildi va ikkita soha - o‘rmonlarning yo‘qolishini kamaytirish va o‘rmonga bog‘liq aholi orasida o‘ta qashshoqlikka chek qo‘yish - noto‘g‘ri yo‘nalishda.
O‘rmonlarga nima tahdid solmoqda
Mutaxassislar yerlardan foydalanishning o‘zgarishi, iqlim o‘zgarishlari, o‘rmon yong‘inlari, zararkunandalar, shuningdek, noqonuniy kesish va boshqa noqonuniy faoliyatni asosiy tahdidlar sifatida ko‘rsatmoqdalar.
Moliyalashtirishning yetishmasligi qo‘shimcha muammo bo‘lib qolmoqda. BMT ma’lumotlariga ko‘ra, barqaror o‘rmonlarni boshqarishga ajratilgan mablag‘ miqdori zarur bo‘lganidan ancha past.
Maqsadlarga erishishni tezlashtirish
Hisobot mualliflari milliy yetakchilik va jamoatchilikka asoslangan tashabbuslar misollari taraqqiyotni sezilarli darajada tezlashtirish mumkinligini ko‘rsatayotganini ta’kidlaydilar.
BMTning O‘rmonlar bo‘yicha forumi kotibiyati direktori Jyulett Biao vaqtni behuda sarflash kerak emasligini ta’kidladi — Barqaror rivojlanish maqsadlariga erishish muddati tugashiga besh yildan kam vaqt qoldi. Uning so‘zlariga ko‘ra, siyosiy iroda, yangi moliyalashtirish mexanizmlari va turli iqtisodiy sohalardagi muvofiqlashtirish hal qiluvchi rol o‘ynaydi.
