«Даму тораптары: өңірдің өзара байланысты болашағын ілгерілету» ұранымен ұйымдастырылған форумға 100-ден астам елден 4 мыңнан аса сарапшы, сондай-ақ шетелдік үкіметтер, халықаралық қаржы ұйымдары, жетекші банктер мен компаниялардың өкілдері қатысуда.
Күн тәртібіне цифрлық және «жасыл» трансформация, климат тұрақтылығы, өндірістік жеткізу тізбектерін дамыту, азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету және өзге де өзекті мәселелер енгізілген.
Мемлекет басшысы өз сөзінде мұндай беделді халықаралық жиынның елімізде өтуі Өзбекстан үшін үлкен мәртебе екенін атап өтті.
Президентіміз Жаңа Өзбекстанның бай тарих пен жарқын болашақты ұштастырған мемлекет ретінде бүгінде халықаралық деңгейдегі маңызды мәселелер талқыланатын ірі алаңға айналып келе жатқанын жеткізді.
Өзбекстан көшбасшысы елде жүзеге асырылып жатқан ауқымды реформалардың нәтижелеріне кеңінен тоқталды. Кейінгі жылдары экономикаға 150 миллиард доллар көлемінде шетелдік инвестиция тартылып, мыңдаған заманауи кәсіпорын іске қосылды. Осы кезеңде тауарлар мен қызметтер экспорты 3 есеге артса, ұлттық экономика көлемі 50 миллиард доллардан 147 миллиард долларға дейін өсті.
2020 жылдан бері Өзбекстан егемен кредиттік рейтингтерде өз позициясын тұрақты түрде жақсартып келеді. Экономикалық еркіндік индексінде биыл еліміз 14 сатыға көтеріліп, алғаш рет «орташа еркін экономикасы бар» мемлекеттер қатарына қосылды.
Ғаламдық тұрақсыздық жағдайында да экономика бірінші тоқсан қорытындысы бойынша 8,7 пайыздық өсім көрсетті.
– Ең бастысы, реформаларымызда әрбір отбасының, әрбір азаматтың күнделікті өмір сапасын жақсартуға басымдық бердік. Соның нәтижесінде 8,5 миллион мұқтаж азаматтың табысын арттырып, кедейлік деңгейін шамамен 35 пайыздан қазіргі таңда 5,8 пайызға дейін төмендеттік, – деді Мемлекет басшысы.
Өзбекстан соңғы он жылда Тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізу бағытында ең үлкен оң өзгерістер жасаған бес елдің қатарына енді.
2030 жылға дейін барлық салаларды технологиялық және инновациялық даму үлгісіне көшіру арқылы экономика көлемін 240 миллиард доллардан асыру, ортадан жоғары табысы бар елдер қатарына қосылу және кедейлікті толық жою көзделіп отыр.
Президентіміз жүргізіліп жатқан ауқымды реформаларда Азия даму банкі мен өзге де халықаралық қаржы ұйымдарының рөлін ерекше атап өтті. АДБ мен бірлесіп жүзеге асырылған және іске асырылып жатқан жобалар портфелі шамамен 16 миллиард долларға жетті.
Мемлекет басшысы осы мүмкіндікті пайдаланып, АДБ Президенті Масато Канда, Банк басшылығы және Дүниежүзілік банкі, Халықаралық валюта қоры, Ислам даму банкі, Азия инфрақұрылымдық инвестициялар банкі, Еуропа қайта құру және даму банкі және басқа да халықаралық қаржы институттарының басшылығына тығыз ынтымақтастық үшін алғыс білдірді.
Әлемдік экономикадағы күрделі өзгерістер мен жаңа технологиялардың қарқынды дамуына тоқтала келе, Президент тұрақты дамуды қамтамасыз ету үшін Банкпен бірлесіп жаңа тетіктер мен тиімді тәсілдерді енгізу қажеттігін атап өтті.
Цифрлық трансформация мен жасанды интеллект мәселесіне ерекше назар аударылды. Өзбекстанда Жасанды интеллект хабын құру басталып, өңірлерде деректер орталықтарын көбейту, суперкомпьютерлерді іске қосу және «Бес миллион жасанды интеллект көшбасшысы» бағдарламасын жүзеге асыру жұмыстары жүргізілуде.
– Білім беру, денсаулық сақтау, су шаруашылығы, экология, азық-түлік қауіпсіздігі сияқты халықтың негізгі қажеттіліктеріне арналған салаларда да ашық жасанды интеллект модельдерін қолдану қажет, – деді Мемлекет басшысы.
Азия даму банкі қамқорлығымен Дамушы елдерде жасанды интеллектті кеңінен енгізуге арналған арнайы бағдарлама әзірлеу ұсынылды. Өзбекстан Банктің «Азия үшін цифрлық магистраль» бастамасына қосылуға дайын екенін білдіріп, Ташкент қаласында оның өңірлік үйлестіру орталығын ашуды ұсынды.
«Жасыл» энергетиканы дамыту басым бағыттардың бірі ретінде айқындалды. Әлемнің жетекші компанияларымен ынтымақтастық аясында 5 600 мегаватт қуат іске қосылды, ал 2030 жылға қарай электр энергиясын өндіруде жаңартылатын энергия көздерінің үлесін 54 пайызға жеткізу жоспарланып отыр.
Азия даму банкі таза энергия экспортын кеңейту мақсатында Орталық Азия – Еуропа «жасыл» энергетикалық дәлізін қалыптастыруға қолдау көрсетіп отырғаны атап өтілді. Аймақ елдері банкпен бірлесе отырып, қысқа мерзімде осы «энергетикалық артерия» жобасын іске қосатынына сенім білдірілді.
Келесі өзекті міндет – көлік жүйелерінің өзара байланысын нығайту және логистикалық дәліздердің тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Халықаралық логистикадағы қиындықтар «Қытай – Қырғызстан – Өзбекстан» темір жолы құрылысының маңызын арттырып отыр. Бұл жоба жүк жеткізу мерзімін 10 күнге дейін қысқартуға және бүкіл өңірдің транзиттік әлеуетін едәуір күшейтуге мүмкіндік береді.
Банктың Орталық Азия өңірлік экономикалық ынтымақтастық бағдарламасы (CAREC) аясында «Цифрлық кеден және логистика альянсын» құру ұсынылды.
Маңызды минералдық ресурстарды игерудегі ынтымақтастық әлеуеті де ерекше атап өтілді. Мемлекет басшысы атап өткендей, Өзбекстан тек пайдалы қазбаларды өндірумен шектелмей, оларды терең өңдеу арқылы жоғары қосылған құны бар өндірістерді дамытуға ұмтылады.
Өзбекстан басшысы жоғары қосылған құны бар жобаларды ілгерілету үшін Азия даму банкінің «Критикалық минералдан – өндіріске» бағдарламасына қосылудың маңызын атап өтті.
Сонымен қатар климаттың өзгеруіне қарсы күрес маңызды міндет ретінде белгіленді. Арал теңізі құрғаған табанында қорғаныш орман белдеулерін қалыптастыру жөніндегі ұлттық шаралармен қатар «Орталық Азия жасыл белдеуі» өңірлік жобасын жүзеге асыру ұсынылды.
Өңірлік ынтымақтастық шеңберінде «Орталық Азия туристік сақинасын» құру бастамасы көтерілді. Бұл жоба өңірдегі бірегей мәдени, зиярат, гастрономиялық, этнографиялық және өзге де нысандарды туристер үшін біртұтас кеңістікке біріктіруге бағытталған.
Барлық ұсыныстар мен бастамаларды жүйелі түрде жүзеге асыру үшін Азия даму банкінің жобаларды қаржыландырудағы кең мүмкіндіктерін, соның ішінде жеке капиталды жұмылдыру тетіктерін толық пайдалану қажеттігі атап өтілді. Осыған байланысты өңірлік жобалар үшін Инновациялық қаржыландыру платформасын құру ұсынылды.
Мемлекет басшысы қазіргі жаһандық экономикалық өзгерістер жағдайында Азия даму банкінің өңірдің әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз етудегі рөлі арта түсіп отырғанын ерекше атап өтті.
Жиын соңында Президентіміз Самарқанд алаңында ұсынылған бастамалар мен идеялар алдағы уақытта нақты нәтижелерге ұласып, әрбір келісім тиімді жобаларға айналатынына сенім білдірді.
