Бұл туралы Экологиялық және климаттық өзгеру жөніндегі ұлттық комитеттің Арнайы комиссиясы хабарлады.
Аталғандай, Өзбекстан өңірлері бойынша жылыжай тиімділігіне әсер ететін негізгі факторлар — күн сәулесінің түсуі (инсоляция), сыртқы ауа температурасы және жылытуға жұмсалатын энергия шығыны.
Ғылыми зерттеулерге сәйкес, дәл осы үш фактор өнімнің өзіндік құнының негізгі бөлігін белгілеп береді.
Қыс мезгілінде сыртқы температура неғұрлым төмен болса, жылыжайды оптималды (18–22°C) температура деңгейінде ұстап тұру үшін соғұрлым көп энергия қажет болады. Мысалы, Ташкентте қаңтар айындағы орташа температура +6°C болса, Термізде +10,8°C құрайды. Бұл айырмашылық аз болып көрінгенімен, жылыту шығындарының геометриялық өсуіне әкеледі. Себебі әрбір 1°C төмендеу қосымша отын мен энергияны талап етеді.
Осы себепті Ташкент облысында 1 тонна өнімнің өзіндік құны 11,9 млн сумды құраса, Сұрхандарияда 4,9 млн сум болады. Яғни шамамен 2,5 есе айырмашылық байқалады.
Сұрхандария, әсіресе Терміз және Шерабад аудандары, жылдық инсоляция деңгейі бойынша республикада жетекші саналады. Ғылыми тұрғыдан бұл — күндіз фотосинтез үдерісі белсендірек жүретінін, қосымша жасанды жарықтандыруға қажеттіліктің азаятындығын, өсімдіктердің өсуі жылдамдап, өнімділіктің артатынын білдіреді. Нәтижесінде энергия үнемделіп, өнімнің өзіндік құны төмендейді.
Сонымен қатар, Сұрхандарияда қыстың салыстырмалы түрде жұмсақ болуы жылыжайлардағы жылыту жүйелеріне түсетін жүктемені азайтады, апаттық жағдайлар қаупін төмендетеді және жыл бойы үздіксіз өндіріс жүргізу мүмкіндігін арттырады. Бұл жылыжай иелері үшін қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз етеді.
Шерабад ауданында жоспарланып отырған 940 гектарлық агропарк дәл жоғары инсоляция мен қолайлы климатқа ие аймақта орналасуымен маңызды. Бұл жоба жылыжай өнімдерінің өзіндік құнын айтарлықтай төмендетіп, ішкі нарықта баға тұрақтылығын қамтамасыз етеді және экспорт әлеуетін арттырады.
Агроклиматтық ресурстарды тиімді пайдалану — ауыл шаруашылығындағы өнімділікті арттырудың маңызды жолдарының бірі. Сұрхандария мысалы көрсеткендей, дұрыс аймақ таңдау арқылы шығындарды айтарлықтай азайтып, өнімділікті арттыруға және нарықта бәсекеге қабілетті өнім өндіруге болады.
