Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 9 апрелдаги 161-сон қарори билан хорижий давлатларда олинган илмий даражаларни тан олишга оид янги маъмурий регламенти тасдиқланган.
Олий аттестация комиссияси маълумотига кўра, ушбу ҳужжат хорижда PhD, DSc ҳамда уларга тенглаштирилган илмий даражаларни қўлга киритган фуқароларга давлат хизматларини кўрсатиш тартибини белгилайди. Шунингдек, илмий даражаларни тан олиш жараёнини соддалаштириш, рақамлаштириш ва мурожаатчилар учун қулайроқ тизим яратиш мақсад қилинган.
Эски тартибда қандай муаммолар мавжуд эди?
Аввалги амалиётда илмий даражаларни нострификация қилиш учун топширилган ҳужжатларнинг қайси босқичда кўриб чиқилаётганини кузатиш имконияти чекланган эди. Шу сабабли мурожаатчилар орасида турли саволлар пайдо бўлар, айрим ҳолларда жараённинг қандай кечаётгани ҳақида етарли маълумот олиш қийин бўларди.
Бундан ташқари, электрон хизматлар тўлиқ шаклланмагани сабабли фуқаролар ҳужжат топшириш, натижаларни олиш ва бошқа масалаларда қўшимча вақт сарфлашларига тўғри келарди.
Янги регламент нималарни ўзгартирди?
Янги тартибга кўра, илмий даражаларни тан олиш бўйича мурожаатлар Ягона интерактив давлат хизматлари портали орқали қабул қилинади. Эндиликда талабгорлар давлат идорасига бормасдан туриб ҳужжатларни электрон шаклда юбориши, мурожаатининг кўриб чиқилиш ҳолатини кузатиши ва якуний қарорни онлайн олиши мумкин.
Шунингдек, хизматдан Давлат хизматлари марказлари орқали ҳам фойдаланиш имконияти сақлаб қолинган. Бу эса мамлакатнинг барча ҳудудларидаги фуқаролар учун бир хил шароит яратади.
Янги регламентда талаб қилинадиган ҳужжатлар рўйхати ҳам аниқ кўрсатиб берилган. Белгиланган рўйхатдан ташқари қўшимча ҳужжатлар талаб қилишга рухсат берилмайди.
Жараённинг ҳар бир босқичи учун алоҳида муддатлар ҳам белгиланган. Ҳужжатларни текшириш, экспертиза ўтказиш ва якуний қарор қабул қилиш ишлари белгиланган вақт оралиғида амалга оширилиши керак.
Дипломларни тан олишда қандай енгилликлар берилди?
Янги регламент айрим ҳолларда хорижда олинган илмий даражаларни соддалаштирилган тартибда тан олиш имкониятини ҳам назарда тутади.
Хусусан, халқаро рейтингларда юқори ўринларни эгаллаган университетлар битирувчилари, давлат дастурлари асосида хорижда таҳсил олганлар ҳамда “Эл-юрт умиди” жамғармаси орқали ўқиган фуқаролар учун айрим ҳолларда экспертизасиз тан олиш механизми қўлланиши мумкин.
Шунингдек, илгари асосан қоғоз шаклидаги ҳужжатлар асосий ҳисобланган бўлса, эндиликда электрон гувоҳномалар ҳам расмий ҳужжат мақомига эга бўлди.
Мурожаатчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тартиби ҳам белгиланди
Янги регламентда апелляция бериш механизми ҳам батафсил кўрсатиб ўтилган. Агар мурожаатчи қабул қилинган қарордан норози бўлса ёки ҳужжатларининг кўриб чиқилишида муаммо юзага келса, белгиланган муддатда апелляция бериш ҳуқуқига эга.
Шунингдек, зарурат туғилганда масалани суд тартибида кўриб чиқиш имконияти ҳам сақланиб қолади.
Қарорнинг амалий аҳамияти
Мутахассислар фикрича, янги регламент хорижда илмий даража олган фуқаролар учун ҳужжатларни тан олиш жараёнини анча қулайлаштиради. Мурожаатларнинг электрон шаклда қабул қилиниши, аниқ муддатларнинг белгиланиши, ортиқча ҳужжатларнинг қисқартирилиши ҳамда айрим дипломларни соддалаштирилган тартибда тан олиш имконияти жараённи енгиллаштиради.
Шу билан бирга, янги тартиб хорижда таълим олган мутахассисларнинг мамлакатда илмий ва касбий фаолиятини тезроқ бошлашига ёрдам беради.
