Xalqaro olimlar jamoasi Marsda sayyorada qadimgi okean mavjudligini aniq tasdiqlashi mumkin bo‘lgan noyob mineral halqani kashf etdi. Bundan tashqari, tadqiqotchilar uning taxminiy mavjudligini aniqlay olishdi.
Gap “vanna halqasi” haqida ketmoqda, bu suv va havo o‘rtasidagi chegarada hosil bo‘ladigan mineral izdir. Bunday hosilalar ko‘pincha Yerdagi sayoz ko‘llar atrofida erigan marganes oksidlanib, qirg‘oq bo‘ylab to‘planganda hosil bo‘ladi.
G‘ayrioddiy halqa Marsning shimoliy yarim sharida taxminan 3300 kilometr kenglikdagi ulkan havza bo‘lgan Utopiya Planitiya mintaqasida topilgan. 2021 yilda Xitoy marsoxodi Chjurong aynan o‘sha yerga qo‘ngandi.
Tadqiqotchilar havzaning chekkasida marganes oksidlarining yuqori konsentratsiyasini qayd etishdi. Olimlar minerallar sathi balandlik bilan oshib, ma’lum bir nuqtada keskin pasayganini payqashdi, bu Yerdagi suv havzalari yaqinida sodir bo‘ladigan voqealarga o‘xshaydi.
Ma’lumotlarni tahlil qilish uchun guruh Mars tuprog‘ini simulyatsiya qiluvchi minglab laboratoriya namunalari bo‘yicha o‘qitilgan maxsus SCANet neyrotarmog‘ini yaratdi. Keyin olimlar marslik va orbitalardan olingan 5,7 milliondan ortiq o‘lchovlarni tahlil qilishdi, deb xabar berdi korrespondent.net.
Kislorodga boy suv havzalarida marganes oksidi hosil bo‘lish tezligini o‘lchash orqali tadqiqotchilar okean Marsda qancha vaqt mavjud bo‘lganligini aniqlashga muvaffaq bo‘lishdi. Hisob-kitoblarga ko‘ra, suv havzasi taxminan 800 000 dan 1,5 million yilgacha barqaror bo‘lib qolgan bo‘lishi mumkin. Olimlarning fikricha, okean taxminan 3,7–3,4 milliard yil oldin, Gesper davrida mavjud bo‘lgan. Bu Marsning nisbatan namroq bo‘lgan ilk davri bilan uning keyinchalik sovuq va quruq sayyoraga aylanishi o‘rtasidagi o‘tish bosqichi edi.
