So‘nggi yillarda ushbu format ekspertlar hamkorligining barqaror platformasiga aylanib, O‘zbekiston va Rossiya Federatsiyasida uchrashuvlar almashinuvi bilan yaxshi an’anaga aylandi.
Tadbirda Rossiya Federatsiyasi tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari Mixail Galuzin, Valday munozara klubi jamgʻarmasi boshqaruvi raisi Andrey Bystritskiy, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti direktori Eldor Aripov, Rossiya va Oʻzbekiston diplomatik vakolatxonalari rahbarlari – Aleksey Yerxov va Botir Asadov, Surxondaryo viloyati hokimi Ulugʻbek Qosimov, shuningdek, ikki mamlakat ekspert va tahliliy doiralari vakillari ishtirok etdi.
Termiz: sivilizatsiyalarning tarixiy chorrahasidan zamonaviy logistika xabigacha
Muloqot maydoni sifatida Termiz shahri tanlangani chuqur ramziy ma’noga ega. Ikki ming yildan ziyod tarixga ega shahar asrlar davomida Markaziy va Janubiy Osiyo o‘rtasida tabiiy ko‘prik vazifasini o‘tagan. Aynan u orqali Yevroosiyo mintaqalarini bog‘laydigan eng muhim savdo va madaniy yo‘llar o‘tgan.
Bugungi kunda bu tarixiy rol yangi mazmun bilan to‘ldirilmoqda. Bu yerda gap nafaqat geografik joylashuv, balki transport yo‘laklari, logistika zanjirlari, energetika va savdo yo‘nalishlarini o‘z ichiga olgan yangi o‘zaro bog‘liqlik arxitekturasini shakllantirish haqida bormoqda. Ular birgalikda Rossiya, MDH va Markaziy Osiyo bozorlarini jadal rivojlanayotgan Janubiy Osiyo makoni bilan bog‘lashga mo‘ljallangan.
Zamonaviy Termiz bu o‘zgarishlarning asosiy elementiga aylanmoqda. Shaharda yangi turdagi infratuzilma shakllanmoqda: vizasiz rejimga ega Xalqaro savdo markazi, rivojlangan xizmat ko‘rsatish va ta’lim ekotizimi, transport-logistika xabi. "Termiz Kargo markazi" alohida ahamiyatga ega bo‘lib, BMTning Jahon oziq-ovqat dasturi tomonidan Afg‘onistonga 150 ming tonnaga yaqin insonparvarlik yordami yetkazib berildi.
Rossiya Federatsiyasi tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari Mixail Galuzin mintaqaviy hamkorlikning yangi shakllarini rivojlantirish uchun Termizning strategik ahamiyatini alohida taʼkidladi. U Surxondaryo viloyatini “oʻzbek yerining boy qadimiy tarixi, uning dinamik rivojlanishi va yorqin istiqbollarini oʻzida mujassam etgan voha” deb atadi. Uning fikricha, Oʻzbekistonning Termizda Xalqaro savdo markazini — “noyob investitsiya loyihasi”ni yaratishdagi tajribasi Oʻzbekiston va Rossiya tadbirkorlari oʻrtasidagi oʻzaro manfaatli sheriklik uchun katta amaliy ahamiyatga ega.
O‘zbekiston–Rossiya hamkorligi yangi Yevrosiyo arxitekturasining muhim omili
Uchrashuvda joriy yilda diplomatik aloqalar o‘rnatilganining 34 yilligi nishonlangan O‘zbekiston-Rossiya munosabatlarining holati va istiqbollariga alohida e’tibor qaratildi.
SMTI direktori E.Aripov bugungi kunda O‘zbekiston va Rossiya o‘rtasidagi ikki tomonlama hamkorlik izchil mustahkamlanib borayotganini ta’kidladi.
Bu aniq ko'rsatkichlar bilan tasdiqlanadi:
Bundan tashqari, E.Aripovning so‘zlariga ko‘ra, asosan savdo modelidan kompleks sanoat kooperatsiyasiga, qo‘shma qiymat zanjirlari va texnologik alyanslarni shakllantirishga o‘tilayotgani kuzatilmoqda.
Shu nuqtayi nazardan, SMTI direktori zamonaviy O‘zbekiston-Rossiya munosabatlarining uchta tayanchini sanab o‘tdi:
Hududlarning kooperatsiya drayverlari sifatidagi roli: Tatariston tajribasi
Ekspertlar uchrashuvi doirasida hamkorlikning mintaqaviy yo‘nalishiga alohida urg‘u berildi. Sanoat, qishloq xo‘jaligi va innovatsiya sohalarida amaliy loyihalar shakllanayotgan hududlar o‘rtasidagi to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqalar tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Shu nuqtayi nazardan, Rossiyaning yetakchi sanoat va innovatsiya markazlaridan biri bo‘lgan Tatariston Respublikasi delegatsiyasining ishtirokiga e’tibor qaratildi. Tataristonning neft-kimyo, mashinasozlik, IT va ta’lim sohalaridagi tajribasi mintaqalararo hamkorlikni chuqurlashtirish uchun qo‘shimcha imkoniyatlar ochadi.
Chirchiq va Jizzaxda “Ximgrad” ishtirokida texnologik parklarni yaratish, shuningdek, Qozon federal universiteti filiali faoliyati kabi amalga oshirilayotgan tashabbuslar hamkorlik uchun barqaror sanoat, texnologik va ta'lim poydevorini shakllantirmoqda.
Janubiy yo‘nalish: iqtisodiy integratsiyaning yangi ufqi
Transport va logistika yo'nalishlarini rivojlantirish kelgusidagi hamkorlikning asosiy yo'nalishi sifatida belgilandi. An'anaviy shimoliy yo'nalishlarni modernizatsiya qilish bilan bir qatorda, Afg'oniston orqali Hind okeani portlariga olib boradigan janubiy yo'nalish ham ishlab chiqilmoqda.
Ushbu yo‘nalishga logistikani diversifikatsiya qilish, transport xarajatlarini kamaytirish va Janubiy Osiyoning ko‘p milliard dollarlik bozorlariga chiqish uchun strategik imkoniyat sifatida qaralmoqda.
Ekspert diplomatiyasi kun tartibini belgilash vositasi sifatida
Ikki tomonlama hamkorlikni rivojlantirishda ekspertlar muloqoti alohida o‘rin tutishi ta’kidlandi.
"Valday" xalqaro munozara klubini rivojlantirish va qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi kengashi raisi Andrey Bistritskiy ikki mamlakat o‘rtasidagi munosabatlar bir-biri bilan chambarchas bog‘liqligi, tarixan shakllangani va bugungi tez o‘zgaruvchan dunyoda alohida ahamiyat kasb etishini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ularni saqlab qolish va mustahkamlash uchun global va mintaqaviy jarayonlarni birgalikda tahlil qilish, kelishilgan yondashuvlarni ishlab chiqish, intellektual muloqotni kuchaytirish zarur.
Shu nuqtayi nazardan, SMTI va "Valday" klubi o‘rtasidagi hamkorlik yangi g‘oyalarni ishlab chiqish, fikr almashish va talab yuqori bo‘lgan amaliy yo‘naltirilgan yechimlarni ishlab chiqish uchun samarali maydonga aylandi.
Xulosa: Termiz yangi Yevroosiyoning o‘sish nuqtasi sifatida
Ishtirokchilar yig‘ilish yakunlari nafaqat O‘zbekiston-Rossiya sherikligini yanada mustahkamlashga, balki Yevroosiyoning yanada keng, o‘zaro bog‘langan va barqaror arxitekturasini shakllantirishga hissa qo‘shishiga ishonch bildirdilar.
Shu nuqtai nazardan, Termiz oʻzining noyob tarixiy merosi va zamonaviy infratuzilma salohiyatidan foydalanib, Markaziy va Janubiy Osiyoni bogʻlovchi yangi mintaqaviy aloqalarning asosiy markazlaridan biri sifatida oʻzini namoyon qilmoqda.
