Тадқиқоти нав нишон медиҳад, ки давомнокии шабонарӯз дар Замин тадриҷан зиёд шуда истодааст ва сабаби асосии он метавонад фаъолияти инсон бошад, хабар медиҳад BBC Sky at Night. Ба ҳисоби олимон, бинобар гармшавии глобалӣ ва об шудани пиряхҳо, шабонарӯз тақрибан ба 1,33 миллисония дар як аср дароз мешавад.
Ин таҳқиқот аз ҷониби олимони Донишгоҳи Вена ва Мактаби олии федералии техникии Сюрих анҷом дода шудааст. Онҳо ба хулоса омаданд, ки бозтақсимшавии массаи сайёра — махсусан ҳаракати об аз минтақаҳои қутбӣ ба сӯи экватор гардиши Заминро суст мекунад. Барои фаҳмондани ин ҳолат, мисоли оддӣ меоранд: мисли варзишгари раққоси рӯйи ях, ки дастҳояшро кушода, сусттар чарх мезанад.
Дар доираи тадқиқот, олимон боқимондаҳои foraminifera — организмҳои микроскопии баҳриро, ки садҳо миллион сол вуҷуд доранд, таҳлил карданд. Қабатҳои онҳо нишонаҳои кимиёвии тағйирёбии сатҳи уқёнусро нигоҳ медоранд, ки имкон медиҳад равандҳои иқлимии гузашта барқарор карда шаванд. Бар асоси ин маълумот ва як алгоритми махсуси омӯзиши амиқ, муҳаққиқон тавонистанд тағйирёбии давомнокии шабонарӯзро дар давоми тақрибан 4 миллион соли охир арзёбӣ кунанд.
Ба гуфтаи иқлимшинос Мостафа Киани Шахвандӣ, таҳлили таркиби кимиёвии ин организмҳо имкон медиҳад, ки тағйироти сатҳи баҳр муайян карда шавад ва аз он — суръати гардиши Замин ҳисоб карда шавад. Барои баланд бардоштани дақиқӣ, гурӯҳ инчунин модели нави омӯзиши мошиниро истифода бурд, ки ҳатто бо маълумоти нопурра физикаи тағйироти иқлимро ба назар мегирад.
Гарчанде ки 1,33 миллисония дар муқоиса бо 86400 сонияи шабонарӯз хеле кам менамояд, чунин тағйиротҳо метавонанд ба дақиқии навигатсияи моҳвораӣ ва телекоммуникатсия таъсир расонанд. Аз ҳамин сабаб, NASA ният дорад барои Моҳ минтақаи алоҳидаи вақт ҷорӣ намояд.
Ғайр аз ин, баъзе моделҳо пешгӯӣ мекунанд, ки ин раванд метавонад — то 2,62 миллисония дар як аср то охири асри XXI тезтар шавад. Дар ин ҳолат, таъсири иқлим метавонад ҳатто аз таъсири ҷозибаи Моҳ, ки одатан тағйирёбии давомнокии шабонарӯзро муайян мекунад, бештар гардад.
