Өзбекстан Республикасы Жаслар ислери агентлиги, Билимлендириў ҳәм илим министрлиги, Өзбекстан Жазыўшылар аўқамы, Республикалық Руўхый-ағартыўшылық орайы ҳәм Әлийшер Наўайы атындағы Өзбекстан Миллий китапханасы тәрепинен тастыйықланған қоспа қарарда усы бағдарламаны әмелге асырыўдың шөлкемлестириўшилик-ҳуқықый тийкарлары, жуўапкер шөлкемлердиң ўазыйпалары, таңлаўды өткериў басқышлары, қатнасыўшыларды баҳалаў ҳәм жеңимпазларды сыйлықлаў тәртиби белгиленген.
Бағдарламаның тийкарғы мақсети китапқумарлықты кеңнен үгит-нәсиятлаў, оқыўшылардың китапқа қызығыўшылығын арттырыў, китап оқыў арқалы олардың билими ҳәм интеллектуаллық потенциалын раўажландырыўдан ибарат.
"Улыўма миллий китапқумарлық ҳәрекети" бағдарламасы улыўма билим бериў мектеплериниң 1-11-класс оқыўшыларын қамтып алған. Таңлаў қатнасыўшылары жасына ҳәм класына қарап үш топарға бөлинеди:
1-5-класс оқыўшылары;
6-8-класс оқыўшылары;
9-11-класс оқыўшылары.
Ҳәр бир жас категориясы ушын өз алдына әдебиятлар дизими қәлиплестирилген. Оған өзбек ҳәм жәҳән әдебиятының балалар ҳәм жас өспиримлер ушын мөлшерленген шығармалары, көркем китаплар, тарийхый ҳәм руўхый-ағартыўшылық мазмундағы шығармалар киргизилген.
Қоспа қарарға таңлаўға усыныс етилген әдебиятлар дизими қосымша етилген ҳәм қатнасыўшылардың оқыў процеси усы тийкарда шөлкемлестириледи.
Қарарға муўапық, бағдарлама шеңбериндеги таңлаў электрон платформа арқалы өткериледи. Онда қатнасыўшыларды дизимнен өткериў, олардың китапқумарлық дәрежесин баҳалаў, таңлаў басқышларын өткериў ҳәм оның жуўмақларын қәлиплестириў нәзерде тутылған.
Таңлаў бир неше басқыштан ибарат болып, онда қатнасыўшылардың билим ҳәм көнликпелери басқышпа-басқыш анықланады.
Дәслепки таңлаў басқышында оқыўшылар усыныс етилген әдебиятларды оқығанлығы, шығармалардың мазмунын түсингенлиги, олар бойынша сораўларға жуўап бере алыўы анықланады. Кейинги басқышларда қатнасыўшылардың оқығанларын өз бетинше талқылай алыўы, пикирин тийкарлай алыўы, аўызеки сөйлеўи ҳәм дөретиўшилик қәбилетлерине итибар қаратылады.
Қатнасыўшылардың нәтийжелери белгиленген өлшемлер тийкарында баҳаланады. Буннан тысқары, баҳалаў процесин шөлкемлестириў ҳәм нәтийжелерди көрип шығыў ушын тийисли комиссиялар дүзиледи.
Китап оқыў менен бир қатарда оқыўшылардың шығармалардың мазмунын түсиниў ҳәм таллаў, еркин пикирлеў, өз пикирлерин еркин билдириў көнликпелерин баҳалаўға айрықша итибар қаратылған.
Қарарда таңлаўдың тийисли басқышларында тест сынақлары, дөретиўшилик жумыслар ҳәм аўызеки сәўбетлесиўлерди өткериў тәртиби нәзерде тутылған.
Атап айтқанда, тест сынақлары қатнасыўшылардың усыныс етилген әдебиятлар бойынша билимлерин анықлаўға хызмет етеди. Дөретиўшилик жумыслар арқалы оқыўшылардың шығарма мазмунын түсиниўи, еркин пикирлеўи, дөретиўшилик шеберлиги, тил нормаларына әмел етиўи анықланады. Аўызеки сәўбетлесиўде олардың китап ҳаққындағы пикирлери, шығармаларды талқылай алыўы, сөйлеў мәдениятына итибар қаратылады.
Демек, таңлаўда тек ғана оқылған китаплар саны емес, ал қатнасыўшылардың олардың мазмунын қаншелли терең түсинип, өзлестиргенлиги, шығармалар бойынша еркин жуўмақ шығарып, өз пикирин айта алыўы да үлкен әҳмийетке ийе.
Қоспа қарарда таңлаў жеңимпазларын анықлаў ҳәм сыйлықлаў механизмлери де белгиленген.
1-5-класс оқыўшылары район басқышына шекем таңлаўдан өтеди. Бул категорияда жеңимпаз болғанлар баҳалы саўғалар ҳәм дипломлар менен сыйлықланыўы нәзерде тутылған.
6-8- ҳәм 9-11-класс оқыўшылары арасында таңлаўдың районлық, ўәлаятлық ҳәм республикалық басқышлары өткерилмекте. Республикалық басқышта ҳәр бир жас категориясы бойынша биринши, екинши ҳәм үшинши орынлар ийелери анықланады.
Республикалық басқыш жеңимпазлары ушын ақшалай сыйлықлар ҳәм дипломлар белгиленген. Ҳәр бир жас категориясында биринши орын ийеси 50 мың АҚШ доллары, екинши орын ийеси 30 мың АҚШ доллары, үшинши орын ийеси 15 мың АҚШ доллары муғдарында бир мәртелик ақшалай сыйлық ҳәм диплом менен сыйлықланыўы нәзерде тутылған.
Буннан тысқары, қосымша номинациялар бойынша жеңимпазларды сыйлықлаў нәзерде тутылған. Атап айтқанда, "Ең белсенди муғаллим", "Ең китапқумар мектеп", "Ең китапқумар шаңарақ", "Мәртебелилик үлгиси" ҳәм "Айрықша итибар" номинацияларының жеңимпазларына 10 мың АҚШ доллары муғдарында бир мәртелик ақшалай сыйлық ҳәм диплом тапсырылады.
Таңлаў жуўмақлары бойынша наразылықларды көрип шығыў ушын апелляция комиссиясының жумысы нәзерде тутылған. Белгиленген тәртипте қатнасыўшылар таңлаў нәтийжелери жәрияланғаннан кейин 15 күн ишинде апелляция комиссиясына мүрәжат етиўи мүмкин. Комиссия арзаларды белгиленген тәртипте көрип шығады.
"Миллий китапқумарлық ҳәрекети" бағдарламасы китап оқыўды жаслар турмысының ажыралмас бөлегине айландырыў, көркем әдебиятқа қызығыўшылықты арттырыў, китапқумарлық мәдениятын жаңа басқышқа алып шығыўға қаратылған.
