Fors ko‘rfazi mintaqasidan neft yetkazib berishning umumiy yo‘qotilishi allaqachon 1 milliard barreldan oshdi.
Xalqaro energetika agentligi Hormuz bo‘g‘ozi orqali yetkazib berishdagi uzilishlar neft bozorida tanqislikni saqlab qolmoqda va narxlarning keskin o‘zgarishi xavfini oshirayotgani haqida ogohlantirdi.
Agentlik ma’lumotlariga ko‘ra, Yaqin Sharqdagi mojaro boshlanganidan o‘n haftadan ko‘proq vaqt o‘tgach, jahon neft zaxiralari rekord darajada kamaymoqda. Mart oyida zaxira 129 million barrelga, aprel oyida esa yana 117 million barrelga kamaydi, bu AQSh va Isroilning Eronga hujumlari va keyinchalik Fors ko‘rfazi mamlakatlaridan neft eksportining uzilishi bilan bog‘liq.
Eng katta pasayish IHTT mamlakatlarida qayd etildi. Bu mamlakatlarda yer usti zaxiralari 146 million barrelga kamaydi. IHTTga a’zo bo‘lmagan mamlakatlarda aniq zaxiralar hajmi yana 24 million barrelga kamaydi.
XEA ma’lumotlariga ko‘ra, Fors ko‘rfazi mintaqasidan neft yetkazib berishning umumiy yo‘qotilishi 1 milliard barreldan oshdi. Agentlikning hisob-kitoblariga ko‘ra, Hormuz bo‘g‘ozidagi cheklovlar tufayli kuniga 14 million barreldan ortiq neftning mintaqadan chiqib ketishiga to‘sqinlik qilinmoqda. Agentlik bu vaziyatni "ta’minotga misli ko‘rilmagan zarba" deb atadi.
Qo‘shma Shtatlar va Eron o‘rtasidagi mumkin bo‘lgan kelishuv borasidagi noaniqlik tufayli neft bozori juda beqarorligicha qolmoqda. Shimoliy dengizda ishlab chiqarilgan neftning asosiy narxi bir vaqtlar barrel uchun 144 dollarga ko‘tarilgan, keyin 100 dollardan pastga tushgan. Ammo o‘shandan beri u yana ko‘tarila boshladi.
Inqiroz ta’sirini yumshatish uchun Saudiya Arabistoni va BAA neft eksportining bir qismini Hormuz bo‘g‘ozidan boshqa tomonga yo‘naltirishni boshladilar. Qo‘shma Shtatlar va Atlantika havzasidagi boshqa ishlab chiqaruvchilar ham Osiyoga neft yetkazib berishni ko‘paytirdilar.
XEA global neftga talab bu yil kuniga 420 ming barrelga kamayib, 104 million barrelga yetishini bashorat qilmoqda. Bu Eron mojarosi avj olishidan oldin qilingan prognozlardan ancha past.
Agentlik mutaxassislarining fikricha, agar Hormuz bo‘g‘ozi orqali tranzit asta-sekin qayta tiklansa, yilning ikkinchi yarmida talab tiklanishi mumkin. Biroq, hatto bu holatda ham, jahon bozorida neft tanqisligi hech bo‘lmaganda yil oxirigacha saqlanib qolishi mumkin.
