Бул әпиўайы байрам сәнеси емес, халқымыздың әсирлер даўамында әрман еткен азатлығы, еркинлиги, миллий қәдир-қымбаты, мәмлекетшилик абырайы ҳәм уллы келешекке болған исенимниң салтанаты болып табылады.

Ғәрезсизлик - бул тек ғана сиясий статус емес. Ол миллеттиң руўхы, халықтың ерк-ықрары, елдиң еркин нәпеси, инсанның ертеңги күнине исеними болып есапланады. Сол себепли, ғәрезсизлик ҳәр бир шаңараққа қуўаныш, ҳәр бир жүрекке мақтаныш, ҳәр бир әўладқа жуўапкершилик бағышлайды.

Әсиресе, бүгинги глобал қәўипли ҳәм қурамалы шараятта ғәрезсизликтиң қәдири және де жоқары аңланбақта. Себеби ҳәзир дүньяның түрли регионларында геосиясий қарама-қарсылықлар, идеологиялық келиспеўшиликлер, экономикалық кризислер, георесурслар ушын гүреслер, санкциялар урысы, мәлимлеме ҳүжимлери, қураллы соқлығысыўлар ҳәм қанлы урыслар даўам етпекте. Айырым мәмлекетлерде тыныш турмыс бузылған, адамлар қашқынға айланған, қалалар ўайран етилген, балалар урыс ҳаўазлары астында өспекте.

Мине, усындай дәўирде Президентимиздиң күшли ерк-ықрары, узақты гөзлеп жүргизип атырған сиясаты, регионды дослық ҳәм аўызбиршилик мәканына айландырыў басламасы ҳәм, ең тийкарғысы, "Реформа реформа ушын емес, бәринен бурын инсан ушын" деген уллы идея тийкарында кейинги 10 жылда әмелге асырылып атырған кең көлемли әмелий реформалар нәтийжесинде Өзбекстанда турақлы тынышлық, миллетлераралық татыўлық, диний кеңпейиллик ҳәм татыўлық ҳүким сүрмекте.

Бүгин елимизде адамлар урыс емес, той ҳаққында ойлап атыр. Бузыўшылық емес, қурылыс ҳаққында ойлап атыр. Қашқынлық емес, саяхат ҳаққында әрман етпекте. Қурал емес, китап, илим, мийнет ҳәм раўажланыў ҳаққында айтып атыр.

Ғәрезсизлигимиздиң 35 жыллық тойының руўхы әллеқашан елимиздиң барлық аймақларында кеңнен сезилмекте. Дөретиўшилик ушырасыўлар, руўхый-ағартыўшылық илажлар, спорт жарыслары, концерт бағдарламалары, китапқумарлық кешелери, сақаўат акциялары, халық сейиллери ҳәм шүкиршилик жыйынлары арқалы ғәрезсизлик байрамының қуўанышлы кейпияты ҳәр бир шаңараққа кирип бармақта.

Быйылғы байрам салтанатлары «Бир Ўатан, бир халық болып, жаңа турмыс ҳәм келешек жаратамыз!» деген бас идея тийкарында белгиленбекте. Бул сүрен тек ғана сөзлер емес. Бул Өзбекстанның бүгини ҳәм ертеңги күни, халқымыздың арзыў-нийетлери, мәмлекетимиздиң раўажланыў стратегиясы ҳәм миллий идеясының қысқа, бирақ терең көриниси болып есапланады. Бул төрт муқаддес түсиник - Ўатан, халық, жаңа турмыс ҳәм келешек - мәмлекетимиз турмысының пүткил мазмунын белгилеп бермекте. Сондай-ақ, "Бир Ўатан", "бир халық", "жаңа турмыс" ҳәм "келешек жаратамыз" сыяқлы төрт жуп сөз дизбеклеринде болса жаңа Өзбекстанның ийгиликли мақсетлери, арзыў-нийетлери жәмленген үлкен философия көринеди.

Бирден-бир Ўатан - муқаддес жер, уллы жуўапкершилик

Ўатан инсан ушын тек туўылған мәкан емес, ал тәғдир, тәғдир ҳәм руўхый таяныш болып есапланады. Ана қандай әзиз болса, Ўатан да сондай әзиз. Себеби инсан тилин, қәлбин, қәдириятын, арзыў-нийетин әйне усы жерде табады.

Өзбекстан ғәрезсизлик жылларында шын мәнисинде ғәрезсиз мәмлекет сыпатында қәлиплести. Өз армиясы, өз Конституциясы, миллий валютасы, сыртқы сиясаты ҳәм өзиниң раўажланыў жолына ийе мәмлекетке айланды. Әсиресе, соңғы 10 жылда бирден-бир Ўатан идеясы әмелде және де күшейди. Аймақларды раўажландырыў бағдарламалары қабыл етилди. Жоллар, көпирлер, темир жоллар, аэропортлар қурылды ҳәм реконструкцияланды. Жаңа турақ жай массивлери қурылды. Бүгин барлық аймақларда тарийхый мийрас ҳәм қәдириятларымыз ҳәм заманагөйликти үйлестирген гөззал көриниске ийе абат аўыл ҳәм қалаларды көресиз.

Жаңа Ташкент қаласының қурылысы келешекке тасланып атырған үлкен қәдем болып есапланады. Заманагөй қала қурылысы, жасыл аймақлар, санлы басқарыў ҳәм интеллектуаллық инфраструктура тийкарында қурылып атырған бул қала жаңа Өзбекстанның тымсалына айланбақта.

Бирден-бир Ўатан дегени - Қарақалпақстандағы Арал машқаласы ҳәммениң машқаласы, Бухарадағы кең көлемли жетискенликлер ҳәммениң жетискенлиги, Ферғананың раўажланыўы ҳәммениң қуўанышы, Сурхандәрьяның абатлығы ҳәммениң бахыты дегени.

Бүгин ҳәр бир пуқара Ўатан ушын мийнет етсе, перзентин жақсы тәрбияласа, нызамға әмел етсе, тәбиятты қәстерлеп сақласа, Ўатанға хызмет еткен болады. Синдоровлар шаңарағы бул бағдарда айқын мысал. Шаңарақ Жавоҳир Синдоровты ҳәр тәреплеме жетик перзент етип тәрбиялады ҳәм нәтийжеде ол пүткил дүньяға Өзбекстанның қаншелли қүдиретли ел екенин көрсетти. Жавоҳир сыяқлы мыңлаған жасларымыз ерисип атырған үлкен табыслар барлық ўатанласларымыздики. Демек, ҳәр бир шаңарақ өз перзентин Ўатан хызметине жарамлы, пидайы ҳәм бәрқулла "Ўатан мен ушын не ислеп береди?" деп емес, ал "Мен Ўатан ушын нелер ислеймен?" деп жасайтуғын әўлад сыпатында тәрбиялаў бирден-бир Ўатан идеясын терең аңлаўға хызмет етеди.

Бирден-бир халық – ең үлкен байлығымыз

Өзбекстанның жер асты байлықлары көп, имканиятлары кең. Бирақ ең үлкен байлығымыз бирден-бир, татыў ҳәм мийнеткеш халқымыз болып есапланады.

Бүгин мәмлекетимизде жүзден аслам миллет ҳәм халық ўәкиллери тыныш-татыў, бир шаңарақ болып жасамақта. Бул жәҳәнде сийрек ушырасатуғын үлкен жемис. Себеби, көп миллетли жәмийетти бирлестирип турыў ушын әдалатлы мәмлекетлик сиясат, халықшыл орталық ҳәм өз-ара ҳүрмет керек.

Соңғы жыллары миллетлераралық татыўлықты беккемлеўге үлкен итибар берилди. Елимизде 130 дан аслам миллет ҳәм халық ўәкиллери және 16 диний конфессия ўәкиллери татыў ҳәм аўызбиршиликте, кеңпейиллик, улыўмаинсаныйлық принциплерге тән бирден-бир халық болып жасап келмекте. Олардың өзлигин аңлаў, миллий қәдириятлары менен үрп-әдетлерин сақлаў ҳәм раўажландырыў ушын 150 ге шамалас миллий мәдений орай жумыс алып бармақта. Түрли миллет ўәкиллериниң тили, мәденияты ҳәм үрп-әдетлерин сақлаў ушын барлық шараятлар жаратылды.

Бүгинги күнде елимиздеги ҳәм сырт елдеги ўатанласларымыздың ҳәр тәреплеме мәплерин қоллап-қуўатлап киятырған Дослық жәмийетлериниң жумысы да кеңейтилди. Мәмлекетимиз басшысы қайсы мәмлекетке барса, сол жерде жасап атырған, жумыс ислеп атырған ямаса оқып атырған ўатанласларымыз бенен ушырасады. Олардың пикирин, усынысларын ҳүрмет пенен тыңлайды, қоллап-қуўатлайды. Өз гезегинде, олар да артында бәрқулла Өзбекстан турғанын исеним менен сезеди.

Президентимиздиң халық пенен пикирлесиў сиясаты болса жәмийетте исеним орталығын және де күшейтти. Халық қабыллаўханалары, виртуал қабыллаўхана, көшпели қабыллаўлар арқалы миллионлаған мүрәжатлар шешилди. Бурын еситилмеген даўыслар бүгин мәмлекетлик есиктен кирип келмекте. Жәмийетимизде кәмбағаллық категориясында турған шаңарақларды бул батпақтан алып шығыў бойынша дүнья тән алған миллий модель жаратылды. Тек ғана 2025-жылдың жуўмағы бойынша 5 миллион халықтың дәраматы арттырылып, жумыссызлық дәрежеси 5,5 проценттен 4,9 процентке азайды. 1,5 миллионға шамалас халық кәмбағаллықтан шығарылды.

Мәҳәлле системасының жаңа басқышқа шыққаны халық бирлигиниң әмелий көриниси болып есапланады. Быйылғы жылдың "Мәҳәллелерди раўажландырыў ҳәм жәмийетти жетилистириў жылы" деп аталыўы ҳәм мәмлекетлик бағдарламадағы мисли көрилмеген тийкарғы ўазыйпалар ўатанласларымыздың турмысының абаданлығына тийкар жаратпақта. Усы тәризде мәҳәллелер бүгин тәрбия орайына, машқала шешимине, сақаўат ҳәм аўызбиршилик орайына айланды.

Жаңа турмыс - реформалардың тийкарғы мазмуны

Жаңа Өзбекстан - жаңаша пикирлеў, жаңаша басқарыў, жаңа имканиятлар ҳәм жаңа турмыс дегени.

Соңғы жыллардағы реформалар халық турмысын түп-тийкарынан өзгертип жиберди. Қандай өзгерислер дейсизбе? Бир еслең, пластик картаңыздағы қаржыны 20 проценттен кем пулға нақластырғанбысыз ямаса банктен валюта сатып ала алғанбысыз? Оларды қойып турың, мәҳәлле жуўапкерлерине машқалаңызды түсиндирип, оны шешкенсиз бе?

Исенимим кәмил, жоқ. Себеби ол ўақытлары ҳәзирги шараят ертек еди.

Ҳәзир ше?! Бүгин жағдай пүткиллей басқаша, ҳәммеси сиз ҳәм биз – "Инсан ушын!". Район ямаса ўәлаятты қойып турың, республика дәрежесиндеги басшылар, ҳәттеки Президентке де онлайн мүрәжат жоллаўыңыз мүмкин. Оның ушын барлық шараят жаратылған, ҳеш қандай тосқынлық жоқ. Өзиңиз жасап атырған орын - мәҳәллениң ишки жоллары, социаллық тараў объектлери сизиң басламаңыз, таңлаўыңыз тийкарында қурылып атырғаны да әйне ҳақыйқат. Мәмлекет сизлердиң кәмбағал жасамаўыңыз ушын бар күш-ресурсларын иске қосып атырғаны, буны ҳуқықый жақтан кепиллеп, мойнына үлкен жуўапкершилик алғанына не дейсиз?!

Ямаса билимлендириў бағдарын алайық. Кейинги жылларда жоқары билимлендириў менен қамтып алыў кескин артты: 2016-жылы 9 процент болған болса, ҳәзир 44 процент. Президент мектеплери, дөретиўшилик мектеплери, техникумлар, кәсип-өнер орайлары ашылды. Жаслар ушын грантлар көбейтилди.

Медицинадағы жаңаланыўлар да оғада салмақлы: жаңа клиникалар, заманагөй диагностика орайлары, аўыллық шыпакерлик пунктлери қурылды. Халықты социаллық қорғаў системасы жетилистирилди.

Социаллық қорғаў реестри, "Темир дәптер", "Ҳаял-қызлар дәптери", "Жаслар дәптери" сыяқлы системалар арқалы жәрдемге мүтәж шаңарақларға жәрдем берилди. Миллионлаған инсанлар жумыс пенен тәмийинленди, кәсип үйренди, жеңиллетилген кредитлер алды.

Аўылларда ишимлик суў, электр, газ, жол мәселелери шешилди. Жаңа турақ жайлар қурылды. Бүгин халқымыз кешегиден жақсы, ертең болса оннан да жақсы жасаўға умтылып мийнет етпекте.

Уллы келешек жаратыў шақырығы – Үшинши Ренессансқа қарай

Келешек күтилмейди, жаратылады. Соның ушын да жаңа Өзбекстан раўажланыўының тийкарғы мақсети Үшинши Ренессанс тийкарын қурыў болып есапланады.

Биринши Ренессанста Хорезмий, Ферғаний, Имам Бухарий, Имам Термизий сыяқлы уллы ойшыллар, Екинши Ренессанста Әмир Темур, Мырза Улығбек, Әлийшер Наўайы, Бабур сыяқлы данышпанлар жетилисип шыққан.

Енди нәўбет Үшинши Ренессансты қурыўға келди. Оның тийкарғы күши билимли жаслар, заманагөй илим ҳәм жоқары мәнаўият болып есапланады. Усы мақсетте мәмлекетимизде IT парклер, инновация орайлары, технопарклер, стартап бағдарламалар, санлы экономика жойбарлары раўажландырылмақта. Жасалма интеллект, "жасыл" энергетика, логистика, биотехнология сыяқлы тараўларда жаңа бағдарлар ашылмақта.

Ислам цивилизациясы орайы, Имам Бухарий комплекси, Имам Термизий орайы, жаңа музей ҳәм китапханалардың қурылысы мәнаўий раўажланыўдың әҳмийетли белгиси болып есапланады.

Ҳәр бир устаз-шәкирти, ҳәр бир исбилермен жаңа жумыс орны, ҳәр бир илимпаздың ойлап табыўы менен келешек жаратады. Ҳәр бир жас өз билими менен бул процесске үлес қосады.

Бул ийгиликли идея ҳәм мақсетлер тек ғана тынышлық ҳүким сүрген жерде әмелге асады. Бүгин дүньяда тынышлықтың қәдири артып бармақта. Себеби урыс бар жерде раўажланыў болмайды. Тартыс бар жерде абаданлық болмайды. Душпанлық бар жерде бахыт болмайды.

Шүкир, Өзбекстанда турақлы тынышлық ҳәм раўажланыў ҳүким сүрмекте. Базарларымыз мол, адамлар оқыў, кәсип үйрениў, исбилерменлик жолында изленип, мийнет етпекте. Улыўма алғанда, булар ғәрезсизликтиң ең үлкен нәтийжеси.

35 жыл тарийх ушын жүдә қысқа, халық ушын үлкен дәўир. Усы жыллар ишинде Өзбекстан өз жолын тапты, өз сөзине ийе болды, өз келешегин белгиледи. Әсиресе, кейинги 10 жылда жаңа Өзбекстанды қурыў жолындағы реформалар мәмлекетти барлық бағдарлар бойынша пүткиллей жаңа басқышқа алып шықты. Бүгин халқымыз татыў, аўызбиршиликли, жаңаланыўларға, дөретиўшиликке қуштар. Усы тийкарда елимиз және де абат болмақта, экономика глобаллық турақсызлыққа қарамастан турақлы өспекте, жасларымыз пуқта билим алмақта ҳәм, ең тийкарғысы, жәмийетте аўызбиршилик, абаданлық артпақта.

Аўа, биз бир Ўатан, бир халық болып, жаңа турмыс ҳәм келешек жаратып атырмыз. Бул жумыслар избе-из даўам етеди. Себеби, бас идеядағы бирден-бир Ўатан - муқаддес үйимиз, бирден-бир халық - уллы күшимиз, жаңа турмыс - ийгиликли мақсетимиз, келешек жаратыў - улыўма миннетимиз.

Азизбек АМОНОВ,

социология илимлери бойынша философия докторы, доцент,

Республикалық Ағартыўшылық үгит-нәсиятшылар жәмийети ағзасы