Моҳи сентябр мутахассисони Агентии мероси фарҳангӣ ва Институти бостоншиносии ба номи Я. Ғуломови Самарқанд дар ноҳияҳои Зомин ва Шароф Рашидов корҳои ҷустуҷӯӣ ва иктишофии бостоншиносӣ анҷом доданд.

Дар қисми шарқии деҳаи Аччи муҳаққиқон қароргоҳи давраи палеолит ва дар деҳаи Пешагор қароргоҳи давраи неолитро ошкор карданд. Ду мавзеъи дигари бозёфтҳои бостоншиносӣ, ки пешакӣ ба давраи неолит мансуб дониста мешаванд, дар қисми ғарбии Аччи ва ҳудуди деҳаи Арҷа муайян гардиданд.

Ба гуфтаи мутахассисон, дар як ҳудуд кашф шудани ёдгориҳои марбут ба давраҳои гуногуни асри санг гувоҳи он аст, ки ҷомеаҳои қадим дар тӯли муддати тӯлонӣ воҳаи Зомин ва ин қисмати қаторкӯҳи Туркистонро аз худ кардаанд.

Бозёфти дигаре низ таваҷҷуҳи хосса дорад. Дар соҳили чапи дарёи Равотсой, дар наздикии деҳаи Равоти ноҳияи Шароф Рашидов, бостоншиносон маҷмӯаи нави тасвирҳои рӯисангиро кашф карданд.

Дар ҳафт сатҳи сангии варақмонанд (сланетӣ) тақрибан 30 петроглиф сабт шудааст. Дар байни онҳо тасвирҳои шикорчӣ, бузи кӯҳӣ, чорвои калони шохдор, саг ва аломати офтобӣ ба назар мерасанд. Дар яке аз тасвирҳо шикорчие мунъакис шудааст, ки бо камон тир меандозад.

Мутахассисон пешакӣ бар онанд, ки ин тасвирҳо ба давраи аз асри биринҷӣ то ибтидои асрҳои миёна тааллуқ доранд.

Бозёфтҳои нав имкон медиҳанд, ки таърихи маскуншавии воҳаи Ҷиззах ва қаторкӯҳи Туркистон, тарзи зиндагӣ ва фаъолияти хоҷагидории ҷомеаҳои қадим, инчунин равандҳои фарҳангии дар ин сарзамин тайи асрҳо ҷараёнгирифта амиқтар омӯхта шаванд.

Таҳқиқи ёдгориҳои кашфшуда идома хоҳад ёфт. Бостоншиносон бояд барои муайян кардани таърихи дақиқи бозёфтҳо, ҳуҷҷатгузории илмии онҳо ва муайян намудани аҳамияти таърихию фарҳангиашон корҳои иловагӣ анҷом диҳанд.